Czy testament sporządzony za granicą obowiązuje w Polsce?

Kiedy testament sporządzony za granicą jest ważny w Polsce?

Testament sporządzony za granicą może być uznany za ważny w Polsce, jeżeli spełnia wymogi formalne przewidziane przez prawo państwa, w którym został sporządzony. Polskie prawo dopuszcza ocenę ważności testamentu co do formy według prawa miejsca jego sporządzenia.
W praktyce konieczne jest przeprowadzenie w Polsce postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. W jego toku sąd bada ważność testamentu i jego treść. Niezbędne jest złożenie oryginału testamentu wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski.

Czy brak małżeństwa wyklucza dziedziczenie ustawowe?

Tak. Partnerzy żyjący w związku nieformalnym nie są w polskim prawie spadkobiercami ustawowymi. Gdyby testamentu nie było, cały spadek przypadłby dzieciom jako zstępnym spadkodawcy.
Testament jest jedyną podstawą, która pozwala partnerowi nieformalnemu dziedziczyć po zmarłym. Wieloletnie wspólne pożycie nie wywołuje samo w sobie żadnych skutków spadkowych.

Czy dzieci mają prawo do zachowku mimo testamentu?

Tak. Nawet jeżeli testament powołuje partnerkę do całości spadku, dzieci spadkodawcy mają prawo do zachowku. Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego:
„Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należy się zachowek”.

W przypadku małoletnich dzieci zachowek wynosi dwie trzecie wartości udziału, który przypadłby im przy dziedziczeniu ustawowym. Jeżeli dzieci jest troje i brak małżonka, każde z nich dziedziczyłoby z ustawy 1/3 spadku, a należny zachowek wynosi po 2/9 wartości całego spadku.
Łącznie dzieci mogą domagać się równowartości około dwóch trzecich majątku. Zachowek ma charakter pieniężny i polega na obowiązku zapłaty określonych kwot przez spadkobiercę testamentowego.

Czy małoletnie dzieci mogą być spadkobiercami?

Tak. Małoletność nie wyklucza dziedziczenia. Dzieci mogą nabyć spadek, jednak do uzyskania pełnoletności nie mogą samodzielnie zarządzać majątkiem.
Czynności przekraczające zwykły zarząd, takie jak sprzedaż nieruchomości, wymagają zgody sądu rodzinnego. Jeżeli występuje konflikt interesów między rodzicem a dziećmi, sąd ustanawia dla dzieci kuratora.

Kiedy przedawniają się roszczenia o zachowek?

Roszczenia o zachowek przedawniają się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu, zgodnie z art. 1007 § 1 Kodeksu cywilnego. Termin ten nie ulega zawieszeniu z powodu małoletniości dzieci.
Nie oznacza to jednak, że roszczenia te można ignorować. Mogą być one skutecznie dochodzone przez przedstawicieli ustawowych dzieci lub przez ustanowionego kuratora.

Jakie prawo stosuje się w sprawach spadkowych z elementem zagranicznym?

Zastosowanie może mieć rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012. Co do zasady właściwe jest prawo państwa ostatniego zwykłego pobytu spadkodawcy.
W praktyce jednak, przy nieruchomościach położonych w Polsce oraz przy realizacji roszczeń o zachowek, polskie przepisy odgrywają istotną rolę i nie mogą być całkowicie pominięte.

Jakie są skutki podatkowe dziedziczenia przez partnera nieformalnego?

Partner nieformalny jest traktowany jak osoba obca na gruncie podatku od spadków i darowizn. Oznacza to obowiązek zapłaty podatku według najwyższej stawki.
Dzieci jako zstępni spadkodawcy korzystają z pełnego zwolnienia podatkowego. W praktyce podatek oraz obowiązek zapłaty zachowku mogą prowadzić do konieczności sprzedaży części majątku.

Jakie działania praktyczne warto rozważyć po otwarciu spadku?

Najczęściej korzystnym rozwiązaniem jest przyjęcie spadku na podstawie testamentu i jednoczesne polubowne uregulowanie kwestii zachowku. Może to polegać na zabezpieczeniu określonych kwot lub składników majątku na rzecz dzieci, z zachowaniem kontroli nad nimi do czasu uzyskania przez dzieci pełnoletności.
Takie rozwiązania wymagają zgody sądu opiekuńczego, ale pozwalają ograniczyć ryzyko przyszłych sporów.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93