Odwołanie od odmowy świadczenia rehabilitacyjnego a urząd pracy

Jak zaskarżyć decyzję ZUS o odmowie świadczenia rehabilitacyjnego?

Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem ZUS. Termin wynosi 1 miesiąc od dnia doręczenia decyzji – wynika to z art. 83 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 477⁹ § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.

Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę albo dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa następnego dnia, który nie jest sobotą ani dniem wolnym od pracy – art. 115 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny w zw. z art. 165 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

W odwołaniu warto wskazać konkretnie, że ubezpieczona nie zgadza się z oceną niezdolności do pracy oraz wnieść o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychiatry, a w razie potrzeby także psychologa lub innego specjalisty. Ma to znaczenie, bo sąd samodzielnie ocenia sprawę i nie jest związany ustaleniami lekarza orzecznika ZUS ani komisji lekarskiej.

Podstawę materialną świadczenia rehabilitacyjnego stanowi art. 18 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Świadczenie to przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu okresu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy.

Czy można zarejestrować się w urzędzie pracy i jednocześnie odwoływać się od decyzji ZUS?

Co do zasady tak. Samo wniesienie odwołania od decyzji ZUS nie wyklucza rejestracji jako bezrobotny. To są dwa odrębne tryby. Trzeba jednak sprawdzić, czy osoba spełnia warunki uzyskania statusu bezrobotnego.

Jeżeli problem z ZUS wynika z nieobecności na wyznaczonym badaniu, równolegle trzeba ocenić wpływ tej sytuacji na urząd pracy; zobacz niestawienie się na badanie w ZUS a status bezrobotnego.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest m.in. osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, która jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, a w niektórych przypadkach co najmniej w połowie tego wymiaru.

To oznacza, że rejestracja w urzędzie pracy będzie prawidłowa tylko wtedy, gdy stan zdrowia pozwala zadeklarować gotowość do podjęcia pracy. Jeżeli osoba jest faktycznie całkowicie niezdolna do pracy, urząd może odmówić uznania jej za bezrobotną albo później zakwestionować status.

W praktyce nie ma sprzeczności między twierdzeniem: „ZUS błędnie odmówił mi świadczenia rehabilitacyjnego” a rejestracją w urzędzie pracy, ale stan faktyczny musi być spójny. Jeżeli dokumentacja medyczna wskazuje na bardzo poważne ograniczenia, urząd pracy może badać, czy istnieje realna gotowość do zatrudnienia.

Zobacz również:

• przerwa między zwolnieniami lekarskimi a nowy okres zasiłkowy
• składki ZUS przy różnych tytułach do ubezpieczeń

Co daje rejestracja w urzędzie pracy?

Osoba zarejestrowana jako bezrobotna podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli nie ma innego tytułu do tego ubezpieczenia. Wynika to z art. 66 ust. 1 pkt 24 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Dzięki temu rejestracja może rozwiązać problem braku dostępu do leczenia finansowanego przez NFZ. Jest to istotne szczególnie wtedy, gdy po ustaniu zatrudnienia wygasł tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego z umowy o pracę, a osoba nie ma nowego zatrudnienia ani innego tytułu ubezpieczeniowego.

Rejestracja może też otworzyć drogę do zasiłku dla bezrobotnych, ale tylko po spełnieniu dodatkowych warunków z art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Istotne jest zwłaszcza wykazanie odpowiedniego okresu uprawniającego w ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji.

Czy po rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron przysługuje zasiłek dla bezrobotnych?

Nie zawsze od razu. Jeżeli stosunek pracy ustał na mocy porozumienia stron, prawo do zasiłku dla bezrobotnych co do zasady przysługuje po upływie 90 dni od dnia zarejestrowania – art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Od tej zasady są wyjątki. Okres 90 dni nie powinien mieć zastosowania, jeżeli porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy, zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo zmiany miejsca zamieszkania przez pracownika. Każdy taki przypadek trzeba ocenić na podstawie dokumentów rozwiązujących umowę i rzeczywistych okoliczności zakończenia zatrudnienia.

Jeżeli więc umowa została rozwiązana zwykłym porozumieniem stron bez wskazania ustawowo istotnej przyczyny, urząd pracy najczęściej przyzna status bezrobotnego od razu, ale zasiłek zacznie przysługiwać dopiero po 90 dniach od rejestracji.

Czy można cofnąć zgodę na rozwiązanie umowy za porozumieniem stron?

Jest to możliwe tylko wyjątkowo. Samo późniejsze przekonanie, że porozumienie było niekorzystne, nie wystarczy. Trzeba wykazać wadę oświadczenia woli, np. błąd, podstęp, groźbę albo stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli – art. 82–88 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, stosowanych odpowiednio w prawie pracy na podstawie art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.

Jeżeli pracownik twierdzi, że podpisał porozumienie pod silną presją albo w stanie zdrowia uniemożliwiającym świadome podjęcie decyzji, potrzebne są dowody: dokumentacja medyczna, wiadomości, świadkowie, okoliczności rozmowy z pracodawcą. Taka sprawa zawsze zależy od bardzo konkretnego stanu faktycznego.

Zobacz również:

• rozwiązanie umowy przez pracodawcę
• świadczenia i formalności związane z bezrobociem

Jak działać krok po kroku?

W opisanej sytuacji najbezpieczniejsza kolejność działań zwykle wygląda następująco:

1. sprawdzić datę doręczenia decyzji ZUS i policzyć miesięczny termin na odwołanie;
2. złożyć odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS, najlepiej z wnioskiem o opinię biegłego psychiatry;
3. ustalić, czy stan zdrowia pozwala na rzeczywistą gotowość do pracy, bo to warunek rejestracji jako bezrobotny;
4. zarejestrować się w urzędzie pracy, aby uzyskać status bezrobotnego i ubezpieczenie zdrowotne, jeżeli warunki są spełnione;
5. sprawdzić, czy rozwiązanie umowy za porozumieniem stron nie spowoduje 90-dniowego odroczenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych;
6. w razie potrzeby równolegle rozważyć pomoc społeczną albo inne świadczenia zależne od sytuacji zdrowotnej i dochodowej.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak te same przepisy działają w praktyce przy różnych okolicznościach zdrowotnych i zawodowych.

FAQ

Czy samo odwołanie od decyzji ZUS wstrzymuje jej wykonanie?

Nie. Samo wniesienie odwołania nie powoduje wypłaty świadczenia. Dopiero korzystny wyrok sądu może zmienić decyzję ZUS i otworzyć drogę do wypłaty świadczenia wraz z wyrównaniem.

Czy urząd pracy może odmówić rejestracji osobie chorej?

Tak, jeżeli osoba nie spełnia warunku zdolności i gotowości do podjęcia pracy wynikającego z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Czy po rejestracji jako bezrobotny od razu jest ubezpieczenie zdrowotne?

Co do zasady tak, jeśli rejestracja jest skuteczna i osoba nie ma innego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. Podstawą jest art. 66 ust. 1 pkt 24 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Czy rozwiązanie umowy za porozumieniem stron zawsze oznacza 90 dni czekania na zasiłek?

Nie zawsze. Wyjątki wynikają z art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, m.in. gdy porozumienie nastąpiło z przyczyn dotyczących pracodawcy.

Czy w odwołaniu trzeba powołać biegłego?

Nie jest to formalnie obowiązkowe, ale w sprawach o świadczenie rehabilitacyjne zwykle bardzo pomocne. To właśnie opinia biegłego często decyduje o wyniku sporu z ZUS.

Podsumowanie

Po odmowie świadczenia rehabilitacyjnego przez ZUS można zwykle podjąć dwa równoległe działania: odwołać się do sądu i zarejestrować w urzędzie pracy. Najważniejsze jest jednak to, aby rejestracja jako bezrobotny była zgodna z rzeczywistym stanem zdrowia, bo wymaga gotowości do podjęcia pracy. Trzeba też pamiętać, że rozwiązanie umowy za porozumieniem stron może opóźnić prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – ISAP
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – ISAP
3. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – ISAP
4. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – ISAP
5. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy – ISAP
6. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – ISAP
7. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – ISAP