Zatarcie skazania za grzywnę – kiedy następuje?

Kiedy zaciera się skazanie na karę grzywny?

zatarcie skazania za grzywnę następuje co do zasady z mocy prawa, ale termin trzeba liczyć od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary, a nie od samej daty wyroku. W aktualnym stanie prawnym podstawowe znaczenie ma art. 107 § 4a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny. Przepis ten stanowi, że w razie skazania na grzywnę zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem roku od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania.

To oznacza, że co do zasady nie trzeba składać do sądu osobnego wniosku o zatarcie. Skutek następuje automatycznie, jeżeli upłynął wymagany termin i nie ma innych przeszkód wynikających z konkretnego stanu faktycznego.

Najważniejsze jest jednak to, że termin roczny nie biegnie od daty wyroku ani od dnia jego uprawomocnienia. Bieg terminu zaczyna się dopiero od jednego z trzech momentów wskazanych w ustawie:

• od wykonania kary grzywny,
• od darowania kary grzywny,
• od przedawnienia wykonania kary grzywny.

Od jakiej daty liczyć rok do zatarcia skazania?

W praktyce najczęściej decydująca jest data pełnego wykonania grzywny, czyli dzień, w którym kara została rzeczywiście zapłacona lub skutecznie wyegzekwowana. Jeżeli grzywna była rozłożona na raty, termin liczy się co do zasady od chwili zapłaty ostatniej raty. Jeżeli należność została ściągnięta przymusowo, znaczenie ma moment faktycznego wykonania kary.

W opisanym typie sprawy samo skazanie w 2014 r. nie przesądza jeszcze, czy skazanie już się zatarło. Trzeba ustalić przede wszystkim:

• czy grzywna została zapłacona,
• kiedy została zapłacona w całości,
• czy kara została darowana,
• czy doszło do przedawnienia wykonania kary.

Jeżeli grzywna nie została wykonana, to co do zasady zatarcie jeszcze nie następuje tylko dlatego, że minęło wiele lat od wyroku. Dopóki nie wystąpi jedno ze zdarzeń wskazanych w art. 107 § 4a Kodeksu karnego, roczny termin nie zaczyna biegu.

Zobacz również:

zatarcie przy karze ograniczenia wolności

Co ze starymi wyrokami sprzed 1 lipca 2015 r.?

Dla wyroków zapadłych przed 1 lipca 2015 r. trzeba uwzględnić art. 21 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem do skazań prawomocnymi wyrokami wydanymi przed dniem wejścia w życie nowelizacji stosuje się nowe przepisy o zatarciu skazania, chyba że okres zatarcia upłynął wcześniej według poprzednich regulacji.

W praktyce oznacza to, że także przy starszych skazaniach bardzo często stosuje się obecne brzmienie art. 107 § 4a Kodeksu karnego. Dlatego w sprawie dotyczącej grzywny orzeczonej w 2014 r. trzeba sprawdzić, czy do zatarcia nie doszło już wcześniej według dawnych przepisów, a jeśli nie – zastosować regułę rocznego terminu od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary.

Czy trzeba składać wniosek o zatarcie skazania?

Przy samej karze grzywny co do zasady nie. Zatarcie następuje automatycznie, czyli z mocy prawa. Taki skutek wynika wprost z art. 107 § 4a Kodeksu karnego.

Wniosek może być jednak potrzebny w sytuacjach pośrednich, na przykład gdy trzeba wykazać, że termin już upłynął, albo gdy po zatarciu wpis nadal widnieje w rejestrze. Wówczas nie chodzi już o „uruchomienie” zatarcia, lecz o doprowadzenie do zgodności danych w rejestrach z rzeczywistym stanem prawnym.

Jeżeli sprawa dotyczy innych rodzajów kar albo łączenia kilku skazań, analiza może wyglądać inaczej. W takich przypadkach trzeba badać również art. 107 § 1–6 Kodeksu karnego, a nie tylko § 4a.

Czy po zatarciu wpis znika z KRK?

Tak – zatarcie skazania powoduje, że skazanie uważa się za niebyłe. Taki skutek wynika z art. 106 Kodeksu karnego. Po zatarciu osoba jest traktowana jak niekarana, a wpis o skazaniu nie powinien dalej figurować jako aktualny w Krajowym Rejestrze Karnym.

Jeżeli mimo zatarcia w rejestrze nadal widnieją dane o skazaniu, można podjąć działania w celu ich usunięcia. Praktycznie przydatny bywa wtedy temat usunięcie wpisu po zatarciu.

W niektórych sprawach przydatne może być także uzyskanie zaświadczenia z KRK po upływie terminu zatarcia, aby sprawdzić, czy dane zostały już prawidłowo zaktualizowane.

Co, jeśli grzywna nie została zapłacona?

Jeżeli grzywna nie została wykonana, nie można automatycznie przyjąć, że zatarcie nastąpiło po roku od wyroku. W takiej sytuacji trzeba badać, czy doszło do przedawnienia wykonania kary.

Zasady przedawnienia wykonania kary określa art. 103 § 1 Kodeksu karnego. Dla grzywny oraz kary ograniczenia wolności przedawnienie wykonania kary następuje z upływem 10 lat od daty uprawomocnienia się wyroku. Jeżeli więc grzywna nie została wykonana, a wykonanie kary uległo przedawnieniu, dopiero od tego momentu zaczyna biec roczny termin z art. 107 § 4a Kodeksu karnego.

Trzeba jednak pamiętać, że konkretna ocena może zależeć od przebiegu wykonania kary i dokumentów w sprawie. Sam upływ czasu nie zawsze wystarczy do jednoznacznego ustalenia daty przedawnienia bez wglądu do akt.

Zobacz również:

wniosek o wcześniejsze zatarcie oraz zatarcie w sprawach drogowych

Podsumowanie dla opisanej sytuacji

Jeżeli został Pan skazany na samą grzywnę, to decydujące znaczenie ma ustalenie, kiedy kara została wykonana. Jeżeli od pełnej zapłaty grzywny upłynął rok, skazanie co do zasady uległo zatarciu z mocy prawa na podstawie art. 107 § 4a Kodeksu karnego. Jeżeli grzywna nie została wykonana, trzeba sprawdzić, czy doszło do darowania kary albo do przedawnienia jej wykonania.

W efekcie odpowiedź na pytanie „kiedy nastąpi zatarcie?” zależy nie od samego roku skazania, lecz od daty wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania grzywny.

FAQ

Czy zatarcie skazania za grzywnę następuje automatycznie?

Tak. Przy skazaniu na grzywnę zatarcie następuje z mocy prawa na podstawie art. 107 § 4a Kodeksu karnego, po upływie roku od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary.

Czy termin liczy się od wyroku?

Nie. Termin nie biegnie od dnia wyroku ani od uprawomocnienia. Liczy się go od wykonania grzywny, jej darowania albo przedawnienia wykonania kary.

Czy muszę składać wniosek do sądu?

Co do zasady nie, jeżeli chodzi wyłącznie o grzywnę i zwykłe zatarcie po upływie ustawowego terminu. Wniosek może być potrzebny dopiero wtedy, gdy trzeba uporządkować wpis w rejestrze albo wyjaśnić sporną sytuację.

Co zrobić, gdy wpis nadal jest widoczny w KRK?

Warto najpierw ustalić dokładną datę zatarcia. Jeżeli termin już upłynął, można domagać się aktualizacji danych w KRK, ponieważ po zatarciu skazanie uważa się za niebyłe na podstawie art. 106 Kodeksu karnego.

Czy sprawy skarbowe liczy się tak samo?

To zależy od tego, czy chodziło o skazanie na podstawie Kodeksu karnego, czy Kodeksu karnego skarbowego. W praktyce trzeba zawsze sprawdzić podstawę skazania z wyroku, bo od tego zależą właściwe przepisy.

Źródła

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 103 § 1, art. 106 oraz art. 107 § 4a – ISAP

2. Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, w szczególności art. 21 – treść przepisu