Cofnięcie zgody na rozwiązanie umowy za porozumieniem stron

Na czym polega rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron?

Rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron jest jednym ze sposobów zakończenia umowy o pracę. Wynika to z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. W praktyce jedna strona składa propozycję zakończenia zatrudnienia w określonym terminie, a druga strona tę propozycję przyjmuje. Od chwili zgodnego ustalenia warunków mamy do czynienia z wiążącym porozumieniem.

Nie jest to wypowiedzenie, więc nie stosuje się typowych reguł okresu wypowiedzenia ani jednostronnego odwołania się od wypowiedzenia. Termin ustania zatrudnienia zależy od uzgodnień stron. Może to być data wskazana przez pracownika, data zaproponowana przez pracodawcę albo inny termin zaakceptowany przez obie strony.

Jeżeli pracownik uczelni publicznej złożył do rektora wniosek o rozwiązanie stosunku pracy z określoną datą, a rektor ten wniosek zaakceptował, co do zasady doszło do zawarcia porozumienia. Podobne problemy pojawiają się także przy sprawach nauczycieli, gdy w grę wchodzi porozumienie stron w związku z planowanym zakończeniem pracy.

Czy można jednostronnie wycofać się z zawartego porozumienia?

Co do zasady nie. Zmiana sytuacji życiowej, utrata innej oferty pracy albo zwykła zmiana decyzji nie powodują automatycznie, że wcześniej zawarte porozumienie przestaje obowiązywać. Jeżeli pracodawca przyjął propozycję pracownika, porozumienie wiąże obie strony aż do ustalonego dnia rozwiązania stosunku pracy.

Znaczenie ma tu art. 61 Kodeksu cywilnego, stosowany w sprawach pracowniczych na podstawie art. 300 Kodeksu pracy. Oświadczenie woli jest złożone drugiej osobie wtedy, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne tylko wtedy, gdy doszło jednocześnie z nim albo wcześniej. Jeżeli więc rektor już otrzymał wniosek i zaakceptował rozwiązanie stosunku pracy, późniejsze cofnięcie wniosku nie wiąże uczelni bez jej zgody.

W praktyce oznacza to, że pracownik powinien jak najszybciej złożyć pisemny wniosek o anulowanie zawartego porozumienia i kontynuowanie zatrudnienia. Pracodawca może taki wniosek przyjąć, ale nie musi. Jeżeli odmówi, stosunek pracy rozwiąże się w uzgodnionym wcześniej terminie.

Co może zrobić rektor uczelni publicznej?

W uczelni publicznej rektor co do zasady reprezentuje uczelnię, wykonuje czynności z zakresu prawa pracy i prowadzi politykę kadrową uczelni. Jeżeli to rektor przyjął wniosek pracownika o rozwiązanie stosunku pracy, może również - przy zachowaniu właściwych procedur wewnętrznych - zgodzić się na zawarcie kolejnego porozumienia, które uchyli poprzednie ustalenia.

Najbezpieczniejsza forma to krótkie pisemne porozumienie podpisane przez obie strony. W treści można wskazać, że strony zgodnie postanawiają uchylić wcześniejsze porozumienie o rozwiązaniu stosunku pracy z oznaczoną datą, a zatrudnienie trwa nadal na dotychczasowych warunkach. Jeżeli strony chcą kontynuować współpracę, ale na innych warunkach, właściwym instrumentem może być porozumienie zmieniające.

Warto pamiętać, że samo ustne zapewnienie, e-mail o charakterze nieformalnym albo rozmowa z przełożonym mogą później rodzić spór dowodowy. Dlatego pracownik powinien zadbać o dokument potwierdzający zgodę uczelni na cofnięcie skutków wcześniejszego porozumienia.

Kiedy można kwestionować porozumienie bez zgody pracodawcy?

Wyjątkowo pracownik może próbować uchylić się od skutków swojego oświadczenia woli, jeżeli zostało złożone pod wpływem wady oświadczenia woli. Chodzi przede wszystkim o błąd, podstęp albo bezprawną groźbę. Nie wystarczy jednak samo rozczarowanie skutkami porozumienia ani fakt, że planowana nowa praca nie doszła do skutku.

Przykładowo błąd może mieć znaczenie wtedy, gdy dotyczył treści czynności prawnej i był istotny, a druga strona błąd wywołała, wiedziała o nim albo mogła go z łatwością zauważyć. W przypadku groźby konieczne jest wykazanie, że była bezprawna i mogła wywołać uzasadnioną obawę poważnego niebezpieczeństwa osobistego lub majątkowego. Uchylenie się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu lub groźby następuje przez oświadczenie złożone drugiej stronie na piśmie.

Terminy również są istotne. Przy błędzie uprawnienie do uchylenia się od skutków oświadczenia wygasa co do zasady z upływem roku od wykrycia błędu, a przy groźbie - z upływem roku od chwili, gdy stan obawy ustał. Jeżeli pracodawca nie uzna takiego oświadczenia, spór może trafić do sądu pracy, który oceni, czy porozumienie rzeczywiście zostało skutecznie podważone.

Jak napisać wniosek o cofnięcie porozumienia?

Wniosek powinien być konkretny i rzeczowy. Warto wskazać datę wcześniejszego porozumienia, datę planowanego rozwiązania stosunku pracy, przyczynę prośby o cofnięcie porozumienia oraz jasną propozycję dalszego zatrudnienia. Nie trzeba formułować zarzutów wobec pracodawcy, jeżeli sprawa opiera się wyłącznie na zmianie planów zawodowych.

Praktyczna treść może brzmieć: proszę o wyrażenie zgody na uchylenie porozumienia stron z dnia ... dotyczącego rozwiązania stosunku pracy z dniem ... oraz o kontynuowanie zatrudnienia na dotychczasowych warunkach. Jeżeli pracownik jest gotów zaakceptować inne rozwiązanie, np. zmianę wymiaru etatu, należy wskazać to wyraźnie.

Gdy sprawa dotyczy nauczyciela akademickiego, pracownika uczelni albo nauczyciela w szkole, trzeba dodatkowo uwzględnić przepisy szczególne oraz dokumenty kadrowe. Inaczej może wyglądać rozwiązanie stosunku pracy w oświacie, a inaczej sprawa pracownika uczelni publicznej objętego ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

FAQ

Czy pracownik może cofnąć zgodę na porozumienie stron?

Może złożyć taki wniosek, ale po zawarciu porozumienia jego cofnięcie wymaga zgody pracodawcy. Samo oświadczenie pracownika złożone po czasie nie anuluje porozumienia.

Czy pracodawca musi zgodzić się na anulowanie porozumienia?

Nie. Pracodawca może zgodzić się na dalsze zatrudnienie, ale nie ma ogólnego obowiązku przyjęcia zmiany decyzji pracownika. Wyjątki mogą wynikać tylko z konkretnych wad oświadczenia woli albo szczególnych okoliczności sprawy.

Czy zgoda pracodawcy na cofnięcie porozumienia powinna być pisemna?

Dla bezpieczeństwa dowodowego tak. Najlepiej podpisać krótkie porozumienie uchylające poprzednie ustalenia i wskazać, że stosunek pracy trwa nadal na dotychczasowych albo nowych warunkach.

Czy zmiana planów zawodowych jest podstawą do unieważnienia porozumienia?

Zwykle nie. Jeżeli pracownik świadomie złożył wniosek, a pracodawca go przyjął, późniejsza zmiana sytuacji zawodowej nie jest sama w sobie wadą oświadczenia woli.

Co zrobić, gdy pracodawca nie zgadza się na cofnięcie porozumienia?

Należy sprawdzić, czy istnieją realne podstawy do powołania się na błąd, podstęp albo groźbę. Jeżeli ich nie ma, porozumienie najpewniej doprowadzi do rozwiązania stosunku pracy w ustalonym terminie.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, w szczególności art. 30 i art. 300.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 61, art. 84, art. 87 i art. 88.
• Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w szczególności przepisy dotyczące rektora i pracowników uczelni.