Ustalenie adresu ojca w UK w sprawie o podwyższenie alimentów

Postępowanie o podwyższenie alimentów a brak adresu pozwanego

W opisanej sytuacji samo nieujawnienie Pana adresu w Wielkiej Brytanii nie zatrzyma sprawy o podwyższenie alimentów. W sprawach alimentacyjnych sąd ma obowiązek dążyć do umożliwienia rozpoznania sprawy także wtedy, gdy miejsce pobytu pozwanego nie jest znane.

Podstawą jest art. 143 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, zgodnie z którym jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczony pozew albo inne pismo procesowe wywołujące potrzebę obrony jej praw, doręczenie może nastąpić do rąk kuratora ustanowionego przez sąd.

Dodatkowo art. 144 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że przewodniczący ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu strony nie jest znane. W sprawach o roszczenia alimentacyjne przed ustanowieniem kuratora sąd przeprowadza stosowne dochodzenie w celu ustalenia miejsca zamieszkania lub pobytu pozwanego.

Oznacza to, że brak adresu może wydłużyć sprawę, ale co do zasady nie uniemożliwia jej prowadzenia.

Czy warto ukrywać adres w UK?

Z praktycznego punktu widzenia zwykle nie. Jeżeli pozwany nie poda aktualnego adresu, sąd może ustanowić kuratora, a sprawa będzie toczyć się bez jego rzeczywistego udziału. To zwiększa ryzyko, że sąd oprze się przede wszystkim na twierdzeniach i dokumentach przedstawionych przez drugą stronę.

W sprawie o zmianę wysokości alimentów kluczowe znaczenie mają bowiem: usprawiedliwione potrzeby dziecka oraz możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego – art. 135 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Z kolei zmiany wcześniej ustalonych alimentów można żądać w razie zmiany stosunków, o czym stanowi art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Jeżeli ojciec pracuje za granicą, brak jego udziału w postępowaniu może spowodować, że sąd przyjmie wyższe możliwości zarobkowe, niż wynikają z rzeczywistości. Dlatego lepiej przedstawić własne dowody: zarobki netto, koszty utrzymania, inne obowiązki alimentacyjne, stan zdrowia czy niestabilność zatrudnienia.

Kurator dla osoby nieznanej z miejsca pobytu

Kurator ustanowiony na podstawie art. 143 i art. 144 Kodeksu postępowania cywilnego nie zastępuje w pełni osobistego udziału pozwanego. Ma on chronić minimum gwarancji procesowych, ale nie zna zwykle szczegółów sytuacji życiowej i finansowej strony. Dlatego jego udział nie daje takiej ochrony jak aktywna obrona przez samego pozwanego albo przez ustanowionego adwokata czy radcę prawnego.

W praktyce sąd może żądać od powoda uprawdopodobnienia, że adres pozwanego jest nieznany, np. przez zwroty korespondencji, informacje od rodziny, zapytania do rejestrów albo inne dane z postępowania. W sprawach alimentacyjnych sąd powinien podjąć własne działania w celu ustalenia adresu przed ustanowieniem kuratora.

Nie ma natomiast przepisu, który nakazywałby rodzicom pozwanego podanie jego zagranicznego adresu pod rygorem automatycznej odpowiedzialności za wynik sprawy alimentacyjnej. Jeżeli jednak posiadają oni wiedzę o aktualnym adresie, sąd może próbować ją wykorzystać dla prawidłowego doręczenia pism.

Adres do doręczeń, pełnomocnik i udział w sprawie

Najbezpieczniejsze rozwiązanie to podanie aktualnego adresu do doręczeń albo ustanowienie pełnomocnika procesowego w Polsce. Jeżeli pozwany wie o sprawie, a chce uniknąć problemów z odbiorem korespondencji zagranicznej, może skorzystać z profesjonalnego pełnomocnika, który będzie odbierał pisma i składał wnioski dowodowe.

To istotne, bo w postępowaniu cywilnym brak reakcji na pozew może doprowadzić do niekorzystnych skutków procesowych, w tym do wydania wyroku na podstawie materiału przedstawionego głównie przez powoda. Konkretne skutki zależą jednak od przebiegu sprawy, złożonych twierdzeń i tego, czy sąd uzna je za dostatecznie udowodnione.

Brexit a sprawy alimentacyjne z Wielką Brytanią

Artykuł wymagał pilnej aktualizacji, ponieważ po wystąpieniu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej nie można już automatycznie opierać się na dawnych założeniach unijnych dotyczących każdej sprawy transgranicznej. To, jakie przepisy proceduralne i jakie instrumenty współpracy międzynarodowej znajdą zastosowanie, zależy m.in. od daty wszczęcia sprawy, rodzaju czynności i tego, czy chodzi o doręczenie, uznanie orzeczenia czy egzekucję.

Co do samej jurysdykcji w sprawach alimentacyjnych polski sąd bardzo często pozostaje właściwy, zwłaszcza gdy uprawnione dziecko mieszka w Polsce. W sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego zastosowanie mają m.in. przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o jurysdykcji krajowej oraz – zależnie od konfiguracji sprawy – odpowiednie umowy międzynarodowe.

W praktyce po Brexicie sprawy alimentacyjne przeciwko osobie mieszkającej w UK nadal są prowadzone, ale doręczenia i późniejsza egzekucja mogą być bardziej czasochłonne niż przed 2021 r. To kolejny argument za tym, aby pozwany sam ujawnił adres do doręczeń lub działał przez pełnomocnika.

Jeżeli sprawa dotyczy nie tylko podwyższenia, ale także dochodzenia alimentów od osoby mieszkającej poza Polską, warto porównać procedurę z materiałem o alimentach transgranicznych.

Jak bronić się przed żądaniem podwyższenia alimentów?

Jeżeli chce Pan realnie bronić swoich interesów, należy odpowiedzieć na pozew i przedstawić dokumenty dotyczące aktualnej sytuacji. Sam fakt pracy w Wielkiej Brytanii nie oznacza automatycznie wysokiej zdolności alimentacyjnej. Sąd bada bowiem konkretne możliwości zarobkowe i majątkowe, a nie wyłącznie państwo zatrudnienia.

W odpowiedzi na pozew warto odnieść się do:

• wysokości rzeczywistych dochodów netto,
• kosztów utrzymania w Wielkiej Brytanii,
• formy zatrudnienia i stabilności pracy,
• innych osób pozostających na utrzymaniu,
• kosztów leczenia lub zadłużenia, jeśli mają znaczenie dla możliwości płatniczych,
• tego, czy po stronie dziecka rzeczywiście nastąpiła zmiana stosunków w rozumieniu art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Warto też pamiętać, że sąd ocenia nie tylko aktualny dochód, ale również możliwości zarobkowe. Jeżeli więc pozwany celowo nie pracuje albo ukrywa dochody, sąd może przyjąć, że mógłby zarabiać więcej. Jeżeli jednak dochody faktycznie są niższe z obiektywnych przyczyn, trzeba to wykazać dokumentami.

Czy rodzice w Polsce muszą odpowiadać za korespondencję sądu?

List skierowany do rodziców pozwanego nie czyni ich stroną sprawy. Jeżeli sąd zwrócił się do nich o pomoc w ustaleniu adresu, chodzi zwykle o czynność informacyjną, która ma usprawnić doręczenia. Nie oznacza to przejęcia przez nich odpowiedzialności za alimenty ani obowiązku reprezentowania pozwanego.

Jeżeli jednak pozwany wie o sprawie, rozsądnie jest samodzielnie skontaktować się z sądem albo ustanowić pełnomocnika. Pozostawienie sprawy bez reakcji zwykle osłabia pozycję procesową.

Gdy obok alimentów pojawia się spór o kontakty z dzieckiem

W praktyce sprawy alimentacyjne często nakładają się na konflikt o kontakty z dzieckiem. Trzeba jednak pamiętać, że są to odrębne kwestie. Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka wynika z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i co do zasady nie zależy od tego, czy kontakty są realizowane prawidłowo.

Spór o kontakty powinien być rozwiązywany odrębnie, na podstawie przepisów o kontaktach z dzieckiem, a nie przez wstrzymywanie alimentów. Jeśli problem dotyczy również tej sfery, pomocny może być materiał o braku porozumienia o kontaktach.

FAQ

Czy sąd może prowadzić sprawę o podwyższenie alimentów bez adresu ojca?

Tak. Jeżeli miejsca pobytu pozwanego nie da się ustalić, sąd może ustanowić kuratora na podstawie art. 143 i art. 144 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy brak adresu w UK powoduje oddalenie pozwu?

Nie. Co najwyżej utrudnia i wydłuża postępowanie, ale sam w sobie nie zamyka drogi do rozpoznania sprawy alimentacyjnej.

Czy lepiej podać swój adres, jeśli mieszkam za granicą?

Zwykle tak. Pozwala to odbierać pisma i przedstawić własne dowody. Ukrywanie adresu zwiększa ryzyko, że sprawa zostanie rozpoznana bez rzeczywistego udziału pozwanego.

Czy po Brexicie nadal można dochodzić alimentów od osoby mieszkającej w Wielkiej Brytanii?

Tak. Sprawy nadal są możliwe, choć doręczenia i egzekucja mogą być bardziej złożone niż przed Brexitem. Znaczenie ma data wszczęcia sprawy i konkretny etap postępowania.

Czy brak kontaktów z dzieckiem zwalnia z płacenia alimentów?

Nie. Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka jest odrębny od kwestii kontaktów i co do zasady trwa niezależnie od konfliktu między rodzicami.

Źródła

• art. 133 § 1, art. 135 § 1, art. 138 ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy
• art. 143, art. 144 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
• praktyka postępowań alimentacyjnych z elementem zagranicznym po wystąpieniu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej – z zastrzeżeniem, że właściwy tryb doręczeń i egzekucji zależy od konkretnego stanu faktycznego oraz daty wszczęcia sprawy