Urlop dziekański a czesne kiedy uczelnia może żądać zapłaty

Urlop dziekański a obowiązek zapłaty czesnego

Aktualnie podstawowe uprawnienia studenta wynikają z ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z art. 85 tej ustawy student ma prawo między innymi do urlopów od zajęć, w tym urlopu od zajęć z możliwością przystąpienia do weryfikacji efektów uczenia się, ale na zasadach określonych w regulaminie studiów.

Oznacza to, że w każdej konkretnej sprawie trzeba sprawdzić regulamin danej uczelni. To właśnie tam powinno być wskazane, kto rozpoznaje wniosek o urlop, w jakim terminie należy go złożyć, od kiedy urlop działa, czy obejmuje cały semestr, czy można go uzyskać wstecz oraz jakie ma skutki dla opłat.

Co do zasady sam zamiar skorzystania z urlopu dziekańskiego ani samo złożenie wniosku nie powodują jeszcze, że student przestaje być zobowiązany do zapłaty czesnego. Potrzebne jest rozstrzygnięcie uczelni albo inny wyraźny skutek przewidziany w regulaminie. Jeżeli regulamin nie stanowi inaczej, brak odmowy lub brak odpowiedzi nie powinien być traktowany jako automatyczna zgoda.

Wyjątkowo silniejszą ochronę mają studentka w ciąży i student będący rodzicem, którym ustawa przyznaje szczególne uprawnienia. W ich przypadku uczelnia nie może odmówić określonych form organizacji studiów lub urlopu wskazanego w ustawie, ale również wtedy trzeba zadbać o formalne złożenie wniosku i uzyskanie potwierdzenia w aktach studenta.

Kiedy uczelnia może naliczać czesne mimo wniosku o urlop?

Uczelnia może dochodzić zapłaty czesnego, jeżeli obowiązek zapłaty wynikał z umowy, ślubowania, regulaminu opłat, zasad pobierania opłat albo innego dokumentu zaakceptowanego przez studenta, a urlop nie został skutecznie udzielony albo nie obejmował okresu, za który naliczono opłatę.

Nie wystarczy więc samo twierdzenie, że student chciał skorzystać z urlopu. Trzeba ustalić, czy wniosek został złożony prawidłowo, czy uczelnia go rozpoznała, czy istnieje decyzja lub pismo o udzieleniu urlopu, a także czy uczelnia informowała o skutkach finansowych przerwy w studiach.

Jeżeli urlop został udzielony, ale uczelnia mimo to naliczyła czesne, należy zażądać pisemnego rozliczenia konta studenta, kopii decyzji o urlopie, regulaminu opłat obowiązującego w danym roku akademickim oraz wskazania podstawy naliczenia konkretnej kwoty.

Co zrobić po otrzymaniu wezwania do zapłaty lub nakazu zapłaty?

Jeżeli student otrzymał samo wezwanie do zapłaty, należy odpowiedzieć pisemnie i zażądać wykazania podstawy roszczenia. W piśmie warto wskazać, że sprawa dotyczy urlopu dziekańskiego, poprosić o kopię rozliczenia i zastrzec, że bez dokumentów nie można uznać długu.

Jeżeli sprawa jest już po sądzie, najważniejsze jest ustalenie, czy doręczono pozew i nakaz zapłaty na prawidłowy adres. Sprawy o zapłatę czesnego często są rozpoznawane bez rozprawy, więc student może nie dostać wezwania na posiedzenie. Powinien jednak otrzymać nakaz zapłaty albo odpis pozwu z pouczeniem o sprzeciwie.

Termin na sprzeciw od nakazu zapłaty wynosi zwykle 2 tygodnie od doręczenia. W sprzeciwie można podnieść zarzuty dotyczące braku skutecznego udzielenia informacji o opłatach, błędnego rozliczenia, udzielonego urlopu, przedawnienia albo nieprawidłowej wysokości należności. Jeżeli termin minął bez winy studenta, można rozważyć wniosek o przywrócenie terminu, który co do zasady składa się w ciągu tygodnia od ustania przyczyny uchybienia, razem z samym sprzeciwem.

Przedawnienie czesnego za studia

W starszych artykułach można spotkać pogląd o dwuletnim przedawnieniu opłat za naukę na podstawie art. 751 Kodeksu cywilnego. Aktualnie taka teza jest zbyt uproszczona. W sprawach dotyczących opłat za studia przyjmuje się najczęściej trzyletni termin przedawnienia, w szczególności w związku z dawnym art. 160a ust. 7 Prawa o szkolnictwie wyższym oraz orzecznictwem Sądu Najwyższego dotyczącym czesnego.

Nie oznacza to jednak, że każda sprawa po 3 latach automatycznie odpada. Trzeba sprawdzić daty wymagalności poszczególnych rat, datę wniesienia pozwu, ewentualne uznanie długu, zawarcie ugody, wszczęcie mediacji albo inne zdarzenia, które mogły przerwać albo zmienić bieg przedawnienia. Jeżeli dłużnikiem jest konsument, sąd powinien brać przedawnienie pod uwagę z urzędu, ale w praktyce przy prawomocnym nakazie zapłaty trzeba zbadać, czy nadal istnieje procesowa droga obrony.

Jeżeli nakaz zapłaty jest już prawomocny, samo przedawnienie pierwotnej raty czesnego może nie wystarczyć do zatrzymania egzekucji. Wtedy należy analizować, czy nakaz został prawidłowo doręczony, czy zachodzą podstawy do przywrócenia terminu, uchylenia klauzuli wykonalności, zawieszenia egzekucji albo powództwa przeciwegzekucyjnego.

Jakie dokumenty trzeba zebrać przed rozmową z uczelnią lub sądem?

W praktyce największe znaczenie mają dokumenty. Student powinien zgromadzić kopię wniosku o urlop dziekański, potwierdzenie jego złożenia, korespondencję z dziekanatem, decyzję albo informację o rozpoznaniu wniosku, regulamin studiów, zasady pobierania opłat, harmonogram płatności i rozliczenie konta studenta.

Jeżeli uczelnia powołuje się na umowę albo regulamin zaakceptowany w systemie elektronicznym, warto zażądać kopii tego dokumentu oraz informacji, kiedy i w jaki sposób student go zaakceptował. W podobnych sprawach znaczenie może mieć również to, czy problemem była cofnięcie akredytacji uczelni albo sytuacja, w której uczelnia odwołała kierunek.

W sprawie sądowej trzeba dodatkowo ustalić sygnaturę akt, nazwę sądu, datę wydania nakazu zapłaty, adres, na który sąd wysyłał pisma, daty awizowania i doręczenia, a także datę wszczęcia egzekucji. Bez tych danych trudno ocenić, czy można jeszcze skutecznie bronić się przed roszczeniem.

FAQ

Czy samo złożenie wniosku o urlop dziekański zwalnia z czesnego?

Najczęściej nie. Wniosek rozpoczyna procedurę, ale skutki dla czesnego zależą od regulaminu studiów, zasad pobierania opłat i rozstrzygnięcia uczelni. Trzeba mieć potwierdzenie złożenia wniosku i sprawdzić, czy urlop został faktycznie udzielony.

Czy brak odmowy urlopu oznacza zgodę uczelni?

Co do zasady nie należy tak zakładać. Brak odpowiedzi dziekanatu nie jest bezpieczną podstawą do zaprzestania płacenia czesnego. Wyjątki mogą wynikać z regulaminu albo ze szczególnych uprawnień ustawowych, dlatego trzeba sprawdzić konkretny stan faktyczny.

Ile jest czasu na sprzeciw od nakazu zapłaty?

Zwykle 2 tygodnie od doręczenia nakazu zapłaty z pouczeniem. Jeżeli nakaz wysłano na nieaktualny adres albo student nie mógł odebrać pisma bez swojej winy, trzeba szybko przeanalizować możliwość przywrócenia terminu albo zakwestionowania doręczenia.

Czy czesne za studia przedawnia się po 2 latach?

Obecnie bezpieczniej przyjmować, że roszczenia o opłaty za studia najczęściej przedawniają się po 3 latach. Dawne stanowisko o 2 latach było spotykane, ale nie powinno być traktowane jako uniwersalna zasada. Każdorazowo trzeba sprawdzić datę wymagalności rat i czynności podjęte przez uczelnię.

Co zrobić, jeżeli komornik już prowadzi egzekucję?

Należy ustalić, jaki tytuł wykonawczy jest podstawą egzekucji, uzyskać sygnaturę sądu i sprawdzić akta. Komornik nie rozstrzyga, czy urlop dziekański zwalniał z czesnego. Obrona wymaga zwykle działania przed sądem, a nie tylko rozmowy z kancelarią komorniczą.

Źródła

• Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w szczególności art. 79, art. 80 i art. 85.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 117, art. 118, art. 750 i art. 751.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności przepisy o nakazie zapłaty, sprzeciwie, przywróceniu terminu i egzekucji.
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. III CZP 74/17, dotycząca terminu przedawnienia opłat za studia.