Renta rodzinna a składki KRUS – czy ZUS może odmówić przeliczenia?

Zasady ustalania renty rodzinnej

Zgodnie z art. 65 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, renta rodzinna przysługuje członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty, albo spełniała warunki do ich uzyskania.

Art. 73 tej samej ustawy wskazuje, że wysokość renty rodzinnej oblicza się jako procent świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu. Jeżeli emerytura zmarłego była powiększona o określone zwiększenia (np. z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym), to renta rodzinna ustalana jest proporcjonalnie, po pomniejszeniu o te zwiększenia.

Składki z KRUS i ich znaczenie

Art. 26a ustawy przewiduje zwiększenie świadczenia m.in. o okresy pracy w gospodarstwie rolnym traktowane jako okresy uzupełniające, natomiast art. 56 ust. 3 i 4 odnosi się do uwzględniania części składkowej świadczeń rolniczych.

W przedstawionym przypadku okresy te nie zostały doliczone w czasie pobierania renty przez męża. Ponieważ renta rodzinna ustalana jest wyłącznie na podstawie świadczenia, które faktycznie przysługiwało zmarłemu w chwili śmierci, co do zasady nie ma możliwości późniejszego doliczenia tych okresów przy ustalaniu renty rodzinnej. Wyjątkiem może być sytuacja, gdy świadczenie przysługujące zmarłemu zostało ustalone nieprawidłowo lub z pominięciem istniejących w chwili śmierci dowodów – wówczas możliwe jest ponowne ustalenie świadczenia na podstawie art. 114 ustawy.

Orzecznictwo i stanowisko doktryny

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że renta rodzinna ma charakter pochodny i jest ściśle związana ze świadczeniem przysługującym zmarłemu w chwili jego śmierci. Oznacza to, że co do zasady nie można uwzględniać składników świadczenia, do których zmarły nie nabył prawa przed śmiercią.

Możliwości działania po decyzji ZUS

W przypadku otrzymania decyzji odmownej nie jest ona ostateczna. Osobie uprawnionej przysługuje prawo do:

• wniesienia odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 1 miesiąca od doręczenia decyzji,
• złożenia wniosku o ponowne ustalenie świadczenia (art. 114 ustawy), jeżeli pojawią się nowe dowody lub zostanie wykazane, że wcześniejsze ustalenie było nieprawidłowe.

W praktyce oznacza to, że zasadność decyzji ZUS może zostać zweryfikowana przez sąd.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy można przeliczyć rentę rodzinną po śmierci męża?
Co do zasady nie, ponieważ renta rodzinna zależy od świadczenia, które przysługiwało zmarłemu w chwili śmierci.

Czy składki z KRUS mogą zwiększyć rentę rodzinną?
Tak, ale tylko wtedy, gdy zostały uwzględnione w świadczeniu zmarłego przed jego śmiercią.

Czy ZUS może odmówić przeliczenia renty rodzinnej?
Tak, jeżeli brak jest podstaw prawnych do zmiany świadczenia, np. gdy zmarły nie miał prawa do danego zwiększenia.

Czy warto odwołać się od decyzji ZUS?
Tak, szczególnie jeśli istnieją nowe dowody lub podejrzenie błędu w ustaleniu świadczenia.

Ile czasu jest na odwołanie od decyzji ZUS?
Odwołanie należy złożyć w terminie 1 miesiąca od doręczenia decyzji.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118