Powołanie na prezesa spółki z o.o. a emerytura wojskowa

Czy samo powołanie na prezesa zarządu obniża emeryturę wojskową?

Jeżeli pełni Pan funkcję prezesa zarządu spółki z o.o. wyłącznie na podstawie aktu powołania, bez równoległej umowy o pracę, umowy zlecenia, kontraktu menedżerskiego albo prowadzenia działalności gospodarczej, to takie wynagrodzenie co do zasady nie powoduje zmniejszenia ani zawieszenia emerytury wojskowej.

Podstawą jest art. 40 ust. 1 oraz art. 41 ust. 1 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, zgodnie z którymi emerytura wojskowa może zostać zmniejszona na zasadach zbliżonych do tych, które wynikają z art. 104 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z kolei art. 104 ust. 1 i 2 tej ustawy odnosi się do przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego oraz z tytułu służby.

Kluczowe jest więc to, czy dana aktywność stanowi tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Katalog takich tytułów określa art. 6 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Samo powołanie do zarządu spółki kapitałowej nie zostało tam wymienione jako odrębny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.

Oznacza to, że wynagrodzenie z samego aktu powołania nie jest co do zasady przychodem, który należy uwzględniać przy stosowaniu mechanizmu zmniejszenia emerytury wojskowej. Szerzej o podobnych zasadach przy innych stanach faktycznych przeczyta Pan w materiale: mechanizm zmniejszenia emerytury wojskowej.

Kiedy ocena będzie inna?

Trzeba bardzo uważać na formę prawną wykonywania funkcji. W praktyce często mówi się o „powołaniu”, choć obok uchwały wspólników istnieje jeszcze dodatkowy stosunek prawny, z którego wynika obowiązek ubezpieczeniowy.

Zmniejszenie emerytury wojskowej może wchodzić w grę, jeżeli prezes zarządu wykonuje obowiązki także na podstawie:

• umowy o pracę – tytuł do ubezpieczeń z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,
• umowy zlecenia albo umowy o świadczenie usług – art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy,
• pozarolniczej działalności gospodarczej – art. 6 ust. 1 pkt 5 tej ustawy,
• kontraktu menedżerskiego kwalifikowanego jak umowa o świadczenie usług – co do zasady również w reżimie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jeżeli więc w dokumentach spółki lub w praktyce współpracy występują dwa elementy – powołanie oraz odrębna odpłatna umowa – to skutków dla emerytury nie wolno oceniać wyłącznie przez pryzmat samej uchwały powołującej.

Czy wynagrodzenie z powołania wlicza się do wysługi emerytalnej?

Co do zasady nie. Sam okres pełnienia funkcji prezesa zarządu wyłącznie na podstawie powołania nie zwiększy wojskowej wysługi emerytalnej, ponieważ nie jest to okres składkowy oparty na opłacaniu składek emerytalnych i rentowych.

W przypadku emerytur wojskowych znaczenie ma art. 14 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Przepis ten przewiduje doliczenie na wniosek emeryta do wysługi emerytalnej okresów przypadających po zwolnieniu ze służby, ale tylko w granicach i na warunkach wyraźnie wskazanych w ustawie.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy doliczeniu podlegają:

• okresy zatrudnienia przed 1 stycznia 1999 r. w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy,
• okresy opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe po 31 grudnia 1998 r. albo okresy nieopłacania tych składek z powodu przekroczenia rocznej podstawy wymiaru składek.

Jeżeli więc po 31 grudnia 1998 r. nie było obowiązku opłacania składek emerytalnych i rentowych, to nie ma podstaw do doliczenia takiego okresu do wysługi emerytalnej na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy.

Warunki doliczenia okresów po zwolnieniu ze służby

Nie każdy emeryt wojskowy może skorzystać z doliczenia okresów aktywności zawodowej po odejściu ze służby. Znaczenie mają zarówno przepisy przejściowe, jak i indywidualna sytuacja świadczeniobiorcy.

W praktyce trzeba sprawdzić w szczególności:

• datę rozpoczęcia i zakończenia służby,
• wysokość emerytury w relacji do ustawowego limitu 75% podstawy wymiaru,
• wiek emeryta albo istnienie inwalidztwa, jeśli ma to znaczenie w danym stanie faktycznym,
• czy po 31 grudnia 1998 r. rzeczywiście były opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Jeżeli emerytura już osiąga 75% podstawy wymiaru z tytułu wysługi, doliczenie dalszych okresów co do zasady nie podniesie świadczenia ponad ten limit. Trzeba przy tym odróżnić 75% wynikające z samej wysługi od podwyższeń z innych przyczyn, np. związanych z inwalidztwem pozostającym w związku ze służbą. Właśnie ten element wymaga zwykle analizy konkretnej decyzji emerytalnej i sposobu obliczenia świadczenia przez wojskowe biuro emerytalne.

W Pana sytuacji szczególnie istotne jest to, że samo powołanie nie daje okresu składkowego, więc nie tworzy podstawy do „dobicia” wysługi do 75%.

Znaczenie 75% podstawy wymiaru

W pytaniu pojawia się rozróżnienie między 69,9% z tytułu wysługi emerytalnej a podwyższeniem do 75% z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą. To bardzo ważne, bo nie każde osiągnięcie poziomu 75% oznacza to samo z punktu widzenia dalszego doliczania okresów.

Jeżeli celem jest uzyskanie 75% podstawy wymiaru wyłącznie z tytułu samej wysługi emerytalnej, potrzebne są okresy, które ustawa pozwala doliczyć. W przypadku okresów po 31 grudnia 1998 r. muszą to być okresy, za które były opłacane składki emerytalne i rentowe w rozumieniu art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

Z tego powodu wynagrodzenie wypłacane wyłącznie na podstawie uchwały powołującej do zarządu nie pomoże w zwiększeniu procentu wysługi. Inaczej mogłoby być np. przy zatrudnieniu pracowniczym albo przy działalności, z którą wiązało się opłacanie składek.

Akt powołania a inne przychody po służbie

Dla porządku warto dodać, że nie każdy przychód osoby pobierającej emeryturę mundurową wpływa na świadczenie. Znaczenie ma to, czy dana aktywność podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym albo czy ustawa wprost każe ją uwzględniać.

Przy analizie nietypowych podstaw współpracy trzeba odróżnić przychody oskładkowane od takich, które nie tworzą tytułu do ubezpieczeń. Pomocne może być porównanie z innymi przypadkami, np. z materiałem o tym, czym są przychody nieobjęte ubezpieczeniem.

W praktyce wojskowe biuro emerytalne może żądać informacji o osiąganych przychodach. Dlatego bezpiecznie jest zachować uchwałę o powołaniu, zasady wynagradzania i dokumenty potwierdzające, że nie zawarto dodatkowej umowy stanowiącej tytuł do ZUS.

Jakie dokumenty warto sprawdzić przed złożeniem wniosku o doliczenie?

Jeżeli chce Pan ocenić realne szanse na podwyższenie części świadczenia wynikającej z wysługi, proszę zweryfikować:

• decyzję o ustaleniu emerytury wojskowej i jej późniejsze przeliczenia,
• informację, z czego dokładnie wynika obecne 75% podstawy wymiaru,
• zaświadczenie z ZUS o okresach podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym po zwolnieniu ze służby,
• dokumenty potwierdzające zatrudnienie sprzed 1 stycznia 1999 r., jeśli takie okresy występowały,
• uchwałę o powołaniu do zarządu oraz ewentualne dodatkowe umowy ze spółką.

Bez tych dokumentów łatwo pomylić dwa odrębne zagadnienia: brak wpływu przychodu na bieżące zmniejszenie emerytury oraz brak podstaw do doliczenia okresu do wysługi.

Tabela: wpływ różnych form aktywności na emeryturę wojskową

FAQ

Czy wojskowe biuro emerytalne trzeba informować o samym powołaniu do zarządu?

W praktyce warto poinformować o podjętej aktywności i wskazać jej podstawę prawną, zwłaszcza gdy pobiera Pan wynagrodzenie. Najważniejsze jest wykazanie, że chodzi wyłącznie o akt powołania, bez dodatkowej umowy rodzącej obowiązek ubezpieczeń.

Czy uchwała wspólników wystarczy, aby uznać, że nie ma tytułu do ZUS?

Sama uchwała może nie wystarczyć, jeśli równolegle istnieje umowa o pracę, zlecenie albo kontrakt menedżerski. Trzeba ocenić cały stan faktyczny, a nie tylko nazwę dokumentu.

Czy można doliczyć do wysługi okres prowadzenia firmy po odejściu ze służby?

Tak, ale tylko wtedy, gdy po 31 grudnia 1998 r. były opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz spełnione są pozostałe warunki z art. 14 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

Czy 75% z tytułu inwalidztwa to to samo co 75% z tytułu wysługi?

Nie. To różne podstawy podwyższenia świadczenia. Dlatego przy analizie możliwości dalszego przeliczenia trzeba sprawdzić, jaka część procentu wynika z samej wysługi, a jaka z odrębnych podwyższeń.

Czy wiek emeryta ma znaczenie przy doliczeniu okresów po służbie?

Tak, może mieć znaczenie, podobnie jak data służby i aktualna wysokość świadczenia. Ocena wymaga odniesienia do konkretnej decyzji emerytalnej oraz do art. 14 ustawy zaopatrzeniowej w aktualnym brzmieniu.

Podsumowanie

Jeżeli jest Pan prezesem zarządu spółki z o.o. wyłącznie na podstawie aktu powołania, to taki przychód co do zasady nie powinien powodować zmniejszenia emerytury wojskowej, ponieważ nie wynika z tytułu objętego obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Jednocześnie ten okres nie zwiększy wysługi emerytalnej, bo nie wiąże się z opłacaniem składek emerytalnych i rentowych.

Jeśli jednak obok powołania występuje inna forma współpracy ze spółką, skutki prawne mogą być zupełnie inne. Wtedy konieczna jest analiza dokumentów i sposobu rozliczeń.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin – tekst jednolity: ISAP

2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118

3. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – ISAP

4. Art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS – LEX / tekst przepisu