Czym jest klauzula wykonalności?
Z uwagi na to, iż zadała Pani bardzo ogólne pytanie, odpowiedź też będzie ogólna. Gdybym nie rozwiała Pani wątpliwości, proszę pytać.
Klauzula wykonalności to akt sądowy potwierdzający, że określony dokument jest tytułem egzekucyjnym i nadaje się do wykonania.
Ogólne zasady dotyczące klauzuli wykonalności zawiera ustawa z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego, a jej treść reguluje obowiązujące od 3 maja 2012 r. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia z 5 kwietnia 2012r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności.
Klauzulą wykonalności mogą być opatrzone nie tylko orzeczenia sądowe, ale również akty notarialne, ugody sądowe i bankowe tytuły egzekucyjne.
Klauzula wykonalności nie tworzy nowych praw, ale stwierdza tylko zdatność tytułu egzekucyjnego (wyroku, ugody, aktu notarialnego) do egzekucji. Od powyższej reguły istnieje kilka wyjątków, gdzie klauzula ma charakter konstytutywny, tj. uzupełnia lub zmienia postanowienia tytułu egzekucyjnego.
Klauzula wykonalności wskazuje także, czy tytuł wykonawczy jest „prawomocny”, czy „natychmiast wykonalny”. Tytuł jest „prawomocny”, jeżeli nie przysługuje od niego żaden zwyczajny środek odwoławczy, natomiast „natychmiast wykonalny” – gdy sąd I instancji nadał wyrokowi rygor natychmiastowego wykonania.
Nadanie klauzuli wykonalności tytułowi wydanemu w postanowieniu
Klauzulę wykonalności sąd nadaje z urzędu lub na wniosek wierzyciela.
Z urzędu klauzula jest nadawana tytułowi wydanemu w postępowaniu, które zostało lub mogło być wszczęte z urzędu, nakazowi zapłaty wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym oraz między innymi wyrokowi zasądzającemu alimenty i wyrokowi zasądzającemu świadczenie na rzecz pracownika.
Wniosek składany jest na piśmie i należy do niego dołączyć:
- tytuł egzekucyjny, jeżeli nie pochodzi on od sądu,
- zaświadczenie, że tytuł egzekucyjny podlega wykonaniu, jeżeli pochodzi on od organu administracji publicznej,
- dokument będący dowodem zdarzenia, od którego uzależnione zostało wykonanie tytułu egzekucyjnego,
- dokument będący dowodem przejścia uprawnienia lub obowiązku na inną osobę niewymienioną w tytule
- inny dokument potrzebny do uzyskania klauzuli (np. akt małżeństwa w przypadku nadania klauzuli przeciwko małżonkowi dłużnika).
Postępowanie o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności
W postępowaniu o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli sąd bada, czy przedstawiony dokument faktycznie jest tytułem egzekucyjnym (jednym z wymienionych w art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego) oraz czy ze względu na swoją treść nadaje się do urzeczywistnienia w drodze egzekucji.
Sądem właściwym do nadania klauzuli jest:
- w przypadku tytułu pochodzącego od sądu (wyrok, postanowienie) właściwym jest sąd pierwszej instancji, przed którym sprawa się toczy albo sąd drugiej instancji (jeżeli akta sprawy tam się znajdują);
- w przypadku tytułu pochodzącego od sądu administracyjnego lub innego orzeczenia, ugody lub aktu (które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej) właściwym jest sąd rejonowy w okręgu, którego dłużnik ma miejsce zamieszkania lub siedzibę; gdy tego nie można ustalić właściwym jest sąd rejonowy w okręgu, którego ma być wszczęta egzekucja;
W przypadku wyroku rozwodowego nie zawsze konieczne jest wystąpienie o klauzulę, niekiedy wystarczy wniosek o odpis wyroku wraz z klauzulą prawomocności.
Jedynie w sytuacji, kiedy jeden z małżonków chciałby wystąpić przeciwko drugiemu do komornika, by wyegzekwować np. koszty procesu, to wówczas musiałby wystąpić z wnioskiem o nadanie wyrokowi klauzuli wykonalności. Jeżeli do wniosku dołączymy oryginał wyroku, wówczas nie ma żadnych opłat.