Jak pozbyć się męża córki z domu?

Czy można eksmitować zięcia z domu teściów?

Tak, jest to możliwe, jeżeli zięć nie jest właścicielem, współwłaścicielem, najemcą ani nie ma innego skutecznego wobec właścicieli tytułu prawnego do zajmowania domu lub jego części. Jeżeli dom należy do Pani i męża, a córce z mężem udostępnili Państwo piętro tylko z przyczyn rodzinnych, bez przeniesienia własności i bez odpłatnej umowy najmu, w praktyce najczęściej mamy do czynienia z użyczeniem.

Zgodnie z art. 710 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony albo nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu rzeczy. Taka umowa może być zawarta także ustnie albo dorozumianie, czyli przez samo dopuszczenie domownika do korzystania z części domu.

Jeżeli użyczenie nie było zawarte na czas oznaczony, można je wypowiedzieć. Podstawę stanowi art. 365¹ Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów ustawowych, umownych lub zwyczajowych, a w razie ich braku niezwłocznie po wypowiedzeniu. W sprawach rodzinnych warto wyznaczyć rozsądny termin, np. 14 albo 30 dni, chyba że zachowanie zięcia uzasadnia szybsze działanie.

Dodatkowo art. 716 Kodeksu cywilnego pozwala żądać zwrotu rzeczy przed upływem umówionego terminu, jeżeli biorący używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową, właściwościami albo przeznaczeniem rzeczy, powierza ją innej osobie bez upoważnienia albo rzecz stała się potrzebna użyczającemu z powodów nieprzewidzianych przy zawarciu umowy. Awantury, nadużywanie alkoholu, niszczenie mienia, zakłócanie spokoju domowników i brak ponoszenia kosztów mogą być istotnymi argumentami za zakończeniem użyczenia.

Po skutecznym cofnięciu zgody na zamieszkiwanie zięć powinien opróżnić zajmowane pomieszczenia. Jeżeli tego nie zrobi, właściciele mogą wystąpić z roszczeniem windykacyjnym. Art. 222 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, aby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.

Jak wypowiedzieć zięciowi prawo do mieszkania w domu?

Najbezpieczniej zrobić to pisemnie. W piśmie warto wskazać, że jako właściciele cofacie Państwo zgodę na dalsze bezpłatne korzystanie z określonej części domu, wypowiadacie użyczenie i wzywacie zięcia do opróżnienia pomieszczeń oraz wydania kluczy w konkretnym terminie. Pismo należy podpisać i doręczyć w sposób możliwy do udowodnienia, np. listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, przez doręczyciela albo osobiście przy świadku.

Jeżeli zięć odmawia przyjęcia pisma, warto wysłać je pocztą na adres domu, w którym mieszka. Dobrze jest zachować kopię pisma, dowód nadania, potwierdzenie odbioru albo informację o awizowaniu. W procesie o eksmisję sąd będzie oceniał, czy zięć utracił tytuł do zajmowania lokalu i czy miał realną możliwość dobrowolnej wyprowadzki.

Pozew o eksmisję zięcia

Jeżeli zięć nie wyprowadzi się dobrowolnie, należy wnieść pozew o nakazanie opróżnienia, opuszczenia i wydania zajmowanej części domu. Właściwy będzie co do zasady sąd rejonowy według położenia nieruchomości. Wynika to z art. 38 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, który przewiduje właściwość wyłączną sądu miejsca położenia nieruchomości dla powództw o własność lub inne prawa rzeczowe na nieruchomości.

W pozwie trzeba wskazać strony, opisać tytuł własności domu, wyjaśnić, na jakiej podstawie zięć zamieszkał w domu, kiedy cofnięto zgodę na dalsze zamieszkiwanie i dlaczego żądanie eksmisji jest uzasadnione. Do pozwu warto dołączyć odpis księgi wieczystej, wypowiedzenie użyczenia, wezwanie do wyprowadzki, potwierdzenie doręczenia oraz dowody awantur, interwencji Policji, przemocy, niszczenia rzeczy albo nieponoszenia kosztów.

Opłata sądowa od pozwu o opróżnienie lokalu wynosi 200 zł. Wynika to z art. 27 pkt 11 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Jeżeli sąd uwzględni powództwo, wyda wyrok eksmisyjny. Po jego uprawomocnieniu trzeba uzyskać klauzulę wykonalności, a następnie można skierować sprawę do komornika. Sam wyrok bez klauzuli wykonalności nie pozwala jeszcze komornikowi przeprowadzić przymusowej eksmisji.

Czy zięć może dostać najem socjalny lokalu?

W wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd co do zasady orzeka, czy osobie eksmitowanej przysługuje uprawnienie do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, albo że takie uprawnienie nie przysługuje. Wynika to z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Sąd bada między innymi dotychczasowy sposób korzystania z lokalu i szczególną sytuację materialną oraz rodzinną osoby eksmitowanej. Tak stanowi art. 14 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów. W przypadku prywatnego domu właścicieli ważne jest jednak art. 14 ust. 7 tej ustawy, zgodnie z którym obowiązkowej ochrony z art. 14 ust. 4 nie stosuje się do osób, które utraciły tytuł prawny do lokalu niewchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego, z wyjątkami wskazanymi w tym przepisie.

Jeżeli powodem eksmisji jest przemoc domowa, rażące albo uporczywe naruszanie porządku domowego lub niewłaściwe zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali, szczególne znaczenie ma art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów. Przepis ten przewiduje, że w takich przypadkach nie stosuje się art. 14 i art. 16 tej ustawy, a sąd powinien wskazać w wyroku przyczynę eksmisji.

W praktyce oznacza to, że w pozwie trzeba dokładnie opisać zachowanie zięcia i dołączyć dowody. Nie wystarczy ogólne stwierdzenie, że jest uciążliwy. Najlepsze są konkretne daty awantur, notatki policyjne, nagrania, zeznania świadków, dokumentacja medyczna, wiadomości SMS, zdjęcia zniszczeń i dowody na wszczęcie procedury Niebieskie Karty.

Przemoc domowa i awantury: co można zrobić od razu?

Jeżeli zięć stosuje przemoc wobec córki, dzieci albo innych domowników, należy reagować niezależnie od sprawy o eksmisję. W razie zagrożenia trzeba dzwonić pod numer 112 i wzywać Policję. Każda interwencja może później stanowić dowód w sprawie cywilnej, rodzinnej albo karnej.

Art. 15aa ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji pozwala policjantowi wydać wobec osoby stosującej przemoc domową nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakaz zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia, jeżeli stwarza ona zagrożenie dla życia lub zdrowia osoby dotkniętej tą przemocą. Taki nakaz albo zakaz jest środkiem szybkiej ochrony, niezależnym od pozwu o eksmisję.

Osoba dotknięta przemocą może również złożyć do sądu wniosek na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej. Przepis ten umożliwia żądanie, aby sąd zobowiązał osobę stosującą przemoc domową do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia, jeżeli swoim zachowaniem czyni szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie.

Jeżeli zachowanie zięcia wypełnia znamiona przestępstwa, można złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W grę mogą wchodzić między innymi art. 207 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, dotyczący znęcania się nad osobą najbliższą lub osobą pozostającą w stosunku zależności, art. 190 § 1 Kodeksu karnego dotyczący groźby karalnej oraz art. 217 § 1 Kodeksu karnego dotyczący naruszenia nietykalności cielesnej.

W postępowaniu karnym możliwe jest także zastosowanie środka zapobiegawczego polegającego na nakazie opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym. Podstawę stanowi art. 275a § 1 Kodeksu postępowania karnego.

Czego nie robić, aby nie narazić się na odpowiedzialność?

Właściciel nie powinien usuwać zięcia siłą, wynosić jego rzeczy na zewnątrz ani wymieniać zamków w sposób uniemożliwiający mu dostęp do rzeczy, jeżeli zięć nadal faktycznie mieszka w domu. Nawet osoba bez tytułu prawnego może korzystać z ochrony posiadania. Art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego przewiduje roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i zaniechanie naruszeń przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie.

Trzeba też pamiętać o art. 191 § 1a Kodeksu karnego. Przepis ten penalizuje stosowanie przemocy innego rodzaju uporczywie lub w sposób istotnie utrudniający innej osobie korzystanie z zajmowanego lokalu mieszkalnego, w celu zmuszenia jej do określonego działania, zaniechania lub znoszenia. Dlatego bezpieczna droga to wypowiedzenie użyczenia, wezwanie do wyprowadzki, pozew o eksmisję oraz korzystanie ze środków ochrony przed przemocą.

Meldunek nie przesądza o prawie do mieszkania. Art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności stanowi, że zameldowanie na pobyt stały albo czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Jeżeli zięć faktycznie opuści dom i nie wymelduje się dobrowolnie, można wszcząć postępowanie administracyjne o wymeldowanie na podstawie art. 35 tej ustawy. Wymeldowanie nie zastępuje jednak eksmisji osoby, która nadal mieszka w domu.

FAQ

Podsumowanie

W opisanej sytuacji właściciele domu powinni przede wszystkim formalnie cofnąć zięciowi zgodę na dalsze zamieszkiwanie. Jeżeli zięć nie ma tytułu własności, najmu ani innego skutecznego prawa do lokalu, po wypowiedzeniu użyczenia i bezskutecznym wezwaniu do wyprowadzki można wnieść pozew o eksmisję na podstawie art. 222 § 1 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli zachowanie zięcia stwarza zagrożenie dla córki, dzieci lub innych domowników, nie należy czekać wyłącznie na zakończenie procesu eksmisyjnego. W takim przypadku trzeba korzystać ze środków ochrony przed przemocą domową, w tym interwencji Policji, procedury Niebieskie Karty, wniosku z art. 11a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej oraz zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, jeżeli doszło do gróźb, przemocy albo znęcania.

Źródła

• Art. 222 § 1, art. 344 § 1, art. 365¹, art. 710 i art. 716 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
• Art. 36 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 38 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 27 pkt 11 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
• Art. 14 ust. 1, ust. 3 i ust. 7 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
• Art. 11a ust. 1 i art. 9d ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej.
• Art. 15aa ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
• Art. 190 § 1, art. 191 § 1a, art. 207 § 1 i art. 217 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny.
• Art. 275a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego.
• Art. 28 ust. 4 i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.