Jak odzyskać kategorię A po przekroczeniu 24 punktów karnych?

Co dzieje się po przekroczeniu 24 punktów karnych?

Aktualnie przekroczenie 24 punktów karnych przez kierowcę posiadającego prawo jazdy dłużej niż rok nie powoduje już „zatrzymania prawa jazdy na 3 miesiące” z tego powodu. Taki 3-miesięczny skutek dotyczy innej sytuacji: przekroczenia o więcej niż 50 km/h dopuszczalnej prędkości na obszarze zabudowanym, o czym stanowi art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Natomiast po przekroczeniu 24 punktów karnych starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz na badanie psychologiczne, zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o kierujących pojazdami. Badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu wynika dodatkowo z art. 82 ust. 1 pkt 4 i art. 83 tej ustawy.

Jeżeli chcesz porównać tę sytuację z innym stanem faktycznym, zobacz też materiał o 24 punktach.

Czy zdanie egzaminu na kategorię B przywraca także kategorię A?

Nie. Jeżeli w Twojej sprawie cofnięcie lub obowiązek ponownego sprawdzenia kwalifikacji obejmował także kategorię A, to samo zaliczenie egzaminu dla kategorii B nie przywraca automatycznie uprawnień do kierowania motocyklem.

Kluczowe znaczenie ma treść decyzji starosty oraz zakres skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy o kierujących pojazdami starosta cofa uprawnienie do kierowania pojazdami odpowiednio w razie orzeczenia o braku istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem oraz w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji lub nieuzyskania pozytywnego wyniku z tego sprawdzenia. Z kolei art. 103 ust. 3 tej ustawy przewiduje, że starosta przywraca uprawnienie po ustaniu przyczyn uzasadniających jego cofnięcie.

W praktyce oznacza to, że przywrócenie następuje w takim zakresie, w jakim zostały spełnione wymagania dla konkretnej kategorii. Jeżeli więc miałeś kategorię B i A, a sprawdzenie kwalifikacji ma objąć obie kategorie, to do odzyskania kategorii A trzeba zaliczyć także egzamin odpowiadający kategorii A.

Dlaczego w tej sprawie trzeba odróżnić dwa różne powody utraty uprawnień?

W opisanym stanie faktycznym nakładają się dwie odrębne podstawy prawne:

To rozróżnienie jest ważne, bo po upływie 3 miesięcy zatrzymania prawa jazdy z powodu nadmiernej prędkości nie zawsze kończą się wszystkie problemy formalne. Jeżeli równocześnie przekroczono limit punktów, urząd może nadal wymagać wykonania obowiązków związanych z kontrolnym sprawdzeniem kwalifikacji i badaniem psychologicznym.

Jak wygląda procedura odzyskania kategorii A?

Co do zasady procedura obejmuje:

• odbiór decyzji starosty o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i badanie psychologiczne – art. 99 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o kierujących pojazdami,
• wykonanie badania psychologicznego u uprawnionego psychologa – art. 83 ustawy o kierujących pojazdami,
• uzyskanie profilu kandydata na kierowcę lub innego numeru identyfikującego sprawę w systemie, jeśli wymaga tego urząd i WORD,
• zapisanie się na egzamin państwowy we właściwym WORD w zakresie wskazanym w decyzji,
• uzyskanie pozytywnego wyniku sprawdzenia kwalifikacji,
• wydanie przez starostę decyzji o przywróceniu uprawnień – art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami.

W przypadku kategorii A egzamin obejmuje tę kategorię, a nie tylko kategorię B. Jeżeli wcześniej odzyskałeś jedynie kategorię B, motocykl nadal pozostaje poza zakresem przywróconych uprawnień.

W podobnych sprawach pomocny bywa też artykuł o tym, jak odzyskać różne kategorie prawa jazdy po zatrzymaniu uprawnień.

Czy trzeba ponownie kończyć kurs na kategorię A?

Nie zawsze. Jeżeli chodzi wyłącznie o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji po przekroczeniu 24 punktów karnych, zazwyczaj chodzi o ponowne zdanie egzaminu państwowego, a nie o obowiązek przechodzenia pełnego kursu od początku. Jednak ostateczny zakres wymagań zależy od podstawy prawnej cofnięcia uprawnień i treści decyzji administracyjnej.

Jeżeli natomiast doszło już do cofnięcia uprawnień w takim trybie, który wymaga ponownego spełnienia warunków jak dla osoby ubiegającej się po raz pierwszy, zastosowanie może mieć art. 104 ustawy o kierujących pojazdami. Dlatego warto odróżnić „kontrolne sprawdzenie kwalifikacji” od sytuacji, w której organ wydał dalej idącą decyzję o cofnięciu uprawnienia po niespełnieniu wcześniejszych obowiązków.

Co jeśli nie zdasz egzaminu albo zignorujesz skierowanie?

Jeżeli kierowca nie podda się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji albo nie uzyska pozytywnego wyniku, starosta cofa uprawnienie do kierowania pojazdami na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kierujących pojazdami. Analogicznie, negatywne orzeczenie psychologiczne może prowadzić do cofnięcia uprawnienia na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy.

Po cofnięciu uprawnień nie wolno prowadzić pojazdu w danej kategorii. Jazda mimo decyzji o cofnięciu uprawnienia może stanowić przestępstwo z art. 180a ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, zagrożone grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Jeżeli problem dotyczy tylko części uprawnień, warto też sprawdzić różnicę między cofnięciem jednej kategorii a możliwością jazdy inną kategorią, np. kat. B a motocykl.

Jak sprawdzić, czy kategoria A nadal jest cofnięta?

Najbezpieczniej ustalić to w starostwie albo urzędzie miasta na prawach powiatu, który prowadzi Twoją sprawę. Poproś o:

• kopię decyzji o zatrzymaniu albo cofnięciu uprawnień,
• kopię decyzji o skierowaniu na badanie psychologiczne i kontrolne sprawdzenie kwalifikacji,
• informację, które dokładnie kategorie zostały objęte obowiązkiem egzaminu,
• potwierdzenie, czy po zdanym egzaminie przywrócono już kategorię B, a kategoria A nadal oczekuje na zaliczenie egzaminu.

To ważne, bo w praktyce rozstrzygające są nie ogólne zasady, lecz konkretne dokumenty wydane w Twojej sprawie.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak podobne przepisy działają w różnych konfiguracjach uprawnień i decyzji administracyjnych.

FAQ

Czy po zdaniu egzaminu na kategorię B mogę od razu jeździć motocyklem?

Nie, jeżeli kategoria A nadal pozostaje cofnięta albo nie została przywrócona odrębną decyzją starosty. Motocykl można prowadzić dopiero po odzyskaniu uprawnienia w zakresie kategorii A.

Czy po przekroczeniu 24 punktów zawsze trzeba robić badania psychologiczne?

Tak, skierowanie na badanie psychologiczne wynika z art. 99 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami.

Czy muszę ponownie kończyć kurs na kategorię A?

Najczęściej nie, jeśli chodzi o samo kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Jednak przy bardziej zaawansowanym cofnięciu uprawnień zakres obowiązków może być szerszy, dlatego trzeba sprawdzić podstawę prawną i treść decyzji w konkretnej sprawie.

Czy urząd może cofnąć wszystkie kategorie prawa jazdy?

Tak, zakres cofnięcia zależy od treści decyzji administracyjnej i rodzaju naruszenia. Dlatego trzeba ustalić, czy cofnięcie objęło tylko jedną kategorię, czy całe uprawnienie do kierowania pojazdami.

Czy mogę odwołać się od decyzji starosty?

Tak. Co do zasady od decyzji starosty przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego na podstawie art. 127 § 1 i 2 oraz art. 129 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Termin wynosi 14 dni od doręczenia decyzji.

Źródła

1. Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami – ISAP.

2. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego – ISAP.

3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – ISAP.