Dziedziczenie środków z IKE, majątek wspólny małżonków, zasady podziału

Wskazanie uposażonych w IKE

Na początku należy ustalić, czy zmarła wskazała osoby uposażone w instytucji finansowej prowadzącej IKE. Jeżeli tak, to środki trafiają bezpośrednio do wskazanych osób, poza procedurą dziedziczenia ustawowego.

Majątek wspólny małżonków

Podstawą prawną dotyczącą majątku wspólnego małżonków jest ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r., poz. 2809).
Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje z mocy prawa wspólność majątkowa obejmująca przedmioty nabyte w trakcie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Do majątku wspólnego należą m.in.:

1. wynagrodzenia za pracę i dochody z działalności zarobkowej,

2. dochody z majątku wspólnego i osobistego,

3. środki zgromadzone w otwartych i pracowniczych funduszach emerytalnych,

4. kwoty składek zapisanych na subkoncie w ZUS.

Do majątku osobistego należą m.in. przedmioty nabyte przed małżeństwem, przez spadek, zapis lub darowiznę (chyba że spadkodawca lub darczyńca postanowił inaczej), prawa niezbywalne, czy prawa autorskie (art. 33 k.r.o.).

Podział środków z IKE

Środki zgromadzone na IKE co do zasady stanowią majątek wspólny małżonków. W praktyce oznacza to, że połowa środków przypada wyłącznie małżonkowi żyjącemu (ojcu). Druga połowa stanowi masę spadkową i podlega dziedziczeniu ustawowemu, chyba że zmarła wskazała wprost osoby uposażone.

Dziedziczenie ustawowe

Podstawą prawną dziedziczenia ustawowego jest Kodeks cywilny (Dz.U. z 2023 r., poz. 1610).
Zgodnie z art. 931 § 1 k.c. w pierwszej kolejności dziedziczą dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, w częściach równych. Część przypadająca małżonkowi nie może być jednak mniejsza niż 1/4 całego spadku.

W omawianej sytuacji schemat wygląda następująco:

• ojciec otrzymuje połowę środków z tytułu wspólności majątkowej,

• druga połowa dzielona jest na równe części między ojca i dzieci (np. gdy jest troje dzieci – ojciec i każde dziecko otrzymują po 1/4 z tej połowy).

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59