Urlop wychowawczy nauczyciela – długość, wniosek i powrót

Komu przysługuje urlop wychowawczy nauczyciela?

Urlop wychowawczy przysługuje nauczycielowi zatrudnionemu co najmniej 6 miesięcy. Wynika to z art. 67a ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. W sprawach nieuregulowanych w Karcie Nauczyciela stosuje się Kodeks pracy, co wynika z art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela.

Równolegle art. 186 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy stanowi, że pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Do 6-miesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia.

Jeżeli nauczyciel pracuje w dwóch szkołach, urlop wychowawczy nie obejmuje automatycznie obu miejsc pracy. Wniosek należy złożyć oddzielnie do każdego dyrektora, ponieważ każdy stosunek pracy jest odrębny. Można więc korzystać z urlopu w jednej szkole, a w drugiej nadal pracować, o ile nie wyklucza to osobistej opieki nad dzieckiem. Jeżeli pracownik trwale zaprzestaje sprawowania osobistej opieki, pracodawca może wezwać go do pracy na podstawie art. 186² § 2 Kodeksu pracy.

Początek urlopu wychowawczego nauczyciela

Wniosek o urlop wychowawczy nauczyciel składa do dyrektora szkoły. W przypadku nauczycieli należy uwzględnić szczególne rozwiązania z art. 67a Karty Nauczyciela, a w zakresie nieuregulowanym – art. 186 § 7 Kodeksu pracy, zgodnie z którym wniosek o urlop wychowawczy składa się w postaci papierowej lub elektronicznej nie później niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu.

W praktyce przy nauczycielach bezpieczne jest złożenie wniosku z odpowiednim wyprzedzeniem, tak aby dyrektor mógł zorganizować zastępstwo i arkusz organizacyjny szkoły. Jeżeli nauczyciel pracuje w dwóch szkołach, terminy należy liczyć osobno dla każdego wniosku.

Przy planowaniu urlopu warto od razu uwzględnić także zasady powrotu do pracy. Więcej o tym, jak wygląda powrót po wychowawczym nauczyciela, wyjaśniamy w osobnym materiale.

Długość urlopu wychowawczego

Zgodnie z art. 186 § 2 Kodeksu pracy urlop wychowawczy jest udzielany w wymiarze do 36 miesięcy, nie dłużej jednak niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia. Jeżeli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności i wymaga osobistej opieki pracownika, art. 186 § 3 Kodeksu pracy przewiduje dodatkowy urlop wychowawczy w wymiarze do 36 miesięcy, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 18 lat.

Trzeba też pamiętać o art. 186 § 4 Kodeksu pracy. Co do zasady każdemu z rodziców lub opiekunów dziecka przysługuje wyłączne prawo do jednego miesiąca urlopu wychowawczego. Oznacza to, że jeden rodzic najczęściej może wykorzystać maksymalnie 35 miesięcy, a pełne 36 miesięcy tylko w przypadkach przewidzianych w art. 186 § 9 i § 10 Kodeksu pracy, np. gdy drugi rodzic nie żyje albo nie przysługuje mu władza rodzicielska.

U nauczycieli dochodzi istotna zasada organizacyjna. Art. 67a ust. 3 Karty Nauczyciela przewiduje, że termin zakończenia urlopu wychowawczego powinien przypadać na dzień poprzedzający rozpoczęcie roku szkolnego. W praktyce jest to najczęściej 31 sierpnia. Zgodnie z art. 67a ust. 4 Karty Nauczyciela tej zasady nie stosuje się do urlopu wychowawczego udzielonego na okres nieprzekraczający miesiąca.

Oznacza to, że jeżeli nauczyciel składa wniosek o urlop wychowawczy dłuższy niż miesiąc, dyrektor powinien ocenić go z uwzględnieniem organizacji roku szkolnego. Urlop może zostać odpowiednio skrócony albo – na wniosek nauczyciela – odpowiednio przedłużony tak, aby jego koniec przypadał na dzień poprzedzający rozpoczęcie roku szkolnego, z zastrzeżeniem limitów wynikających z Kodeksu pracy.

Jeżeli chcesz porównać te zasady z innymi sytuacjami w oświacie, zobacz także materiał o tym, jak wygląda urlop nauczyciela w praktyce przy zmianach organizacyjnych w szkole.

Czy nauczyciel może wnioskować o urlop co miesiąc?

Nie jest to rozwiązanie praktyczne i w wielu przypadkach będzie niedopuszczalne. Art. 186 § 8 Kodeksu pracy stanowi, że urlop wychowawczy jest udzielany nie więcej niż w 5 częściach. Liczbę części ustala się według liczby złożonych wniosków.

Jeżeli nauczyciel składałby wniosek co miesiąc przez cały rok szkolny, już po kilku miesiącach mógłby wykorzystać wszystkie dopuszczalne części urlopu. Dodatkowo przy częściach dłuższych niż miesiąc trzeba stosować zasadę z art. 67a ust. 3 Karty Nauczyciela, czyli powiązanie końca urlopu z początkiem roku szkolnego.

Czy można wcześniej wrócić z urlopu wychowawczego?

Nauczyciel nie powinien samodzielnie przerwać urlopu i po prostu stawić się do pracy w dowolnym terminie. Wcześniejszy powrót wymaga zastosowania zasad z Karty Nauczyciela oraz – w zakresie nieuregulowanym – z Kodeksu pracy.

Na podstawie art. 186³ Kodeksu pracy pracownik może zrezygnować z urlopu wychowawczego w każdym czasie za zgodą pracodawcy albo po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy najpóźniej 30 dni przed planowanym powrotem. U nauczycieli trzeba dodatkowo uwzględnić organizację roku szkolnego i szczególne rozwiązania art. 67a Karty Nauczyciela, dlatego w praktyce najbezpieczniej uzyskać pisemną zgodę dyrektora albo złożyć zawiadomienie z odpowiednim wyprzedzeniem.

Jeżeli nauczyciel korzysta z urlopu w dwóch szkołach, zgodę lub zawiadomienie o powrocie należy skierować do każdego pracodawcy oddzielnie.

Podsumowanie

Nauczyciel może złożyć wniosek o urlop wychowawczy obejmujący znaczną część albo cały rok szkolny, jeżeli mieści się to w limitach z art. 186 Kodeksu pracy oraz w szczególnych zasadach z art. 67a Karty Nauczyciela. Przy urlopie dłuższym niż miesiąc trzeba liczyć się z tym, że jego koniec powinien zostać dostosowany do początku roku szkolnego, czyli zwykle do 31 sierpnia.

Składanie comiesięcznych wniosków przez cały rok szkolny jest ryzykowne, ponieważ urlop wychowawczy można podzielić najwyżej na 5 części. Przy zatrudnieniu w dwóch szkołach wszystkie wnioski, zgody i zawiadomienia trzeba składać osobno w każdej placówce.

Jeżeli zastanawiasz się, czy spełniasz warunki urlopu i czy przysługuje Ci świadczenie związane z opieką nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego, warto zweryfikować zarówno przepisy prawa pracy, jak i przepisy o świadczeniach rodzinnych.

FAQ

Czy nauczyciel może dostać urlop wychowawczy do 31 sierpnia?

Tak, bardzo często będzie to prawidłowy termin. Art. 67a ust. 3 Karty Nauczyciela przewiduje, że koniec urlopu wychowawczego nauczyciela powinien przypadać na dzień poprzedzający rozpoczęcie roku szkolnego, czyli najczęściej 31 sierpnia. Trzeba jednak sprawdzić limity z art. 186 Kodeksu pracy.

Czy urlop wychowawczy nauczyciela może trwać dłużej niż miesiąc?

Tak. Urlop wychowawczy może trwać dłużej niż miesiąc, ale wtedy stosuje się szczególną zasadę z art. 67a ust. 3 Karty Nauczyciela dotyczącą zakończenia urlopu przed rozpoczęciem roku szkolnego.

Czy trzeba składać wniosek do każdej szkoły?

Tak, jeżeli nauczyciel jest zatrudniony w dwóch szkołach i chce korzystać z urlopu wychowawczego w obu miejscach pracy, powinien złożyć odrębny wniosek do każdego dyrektora. Urlop udzielony w jednej szkole nie działa automatycznie w drugiej.

Czy urlop wychowawczy jest płatny?

Sam urlop wychowawczy nie jest płatnym urlopem wypoczynkowym. W określonych sytuacjach rodzic może ubiegać się o dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego na podstawie ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli spełnia kryteria do zasiłku rodzinnego.

Czy można skrócić urlop wychowawczy?

Tak, ale nie jednostronnie z dnia na dzień. Zgodnie z art. 186³ Kodeksu pracy powrót jest możliwy za zgodą pracodawcy albo po zawiadomieniu go najpóźniej 30 dni przed planowanym powrotem. U nauczycieli trzeba dodatkowo uwzględnić organizację roku szkolnego i regulacje Karty Nauczyciela.

Źródła

• Art. 67a oraz art. 91c ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela.
• Art. 186, art. 186² i art. 186³ ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
• Ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych – w zakresie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.