Czy wiata przy granicy lasu wymaga zgłoszenia?

Wiata a budynek – dlaczego kwalifikacja obiektu jest kluczowa?

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane nie zawiera odrębnej legalnej definicji wiaty. W praktyce za wiatę uznaje się zwykle lekką konstrukcję z dachem opartym na słupach, najczęściej otwartą co najmniej z kilku stron. O kwalifikacji nie decyduje jednak nazwa nadana przez właściciela, lecz rzeczywiste cechy obiektu.

Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane budynkiem jest obiekt budowlany trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach. Jeżeli więc obiekt ma ściany, fundamenty, zamkniętą bryłę i w praktyce spełnia funkcję budynku gospodarczego albo garażu, organ nadzoru budowlanego może nie uznać go za zwykłą wiatę.

Z kolei art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane definiuje budowlę jako każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem ani obiektem małej architektury. W orzecznictwie przyjmuje się, że wiata może być kwalifikowana jako budowla, jeżeli nie ma cech budynku. Tak wskazał m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 5 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 1123/07.

Kiedy wiata do 50 m² nie wymaga zgłoszenia?

Najważniejszy przepis to art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Zgodnie z nim nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m², sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, albo na działce przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe. Łączna liczba takich wiat nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m² powierzchni działki.

Jeżeli więc na działce stoi dom jednorodzinny, a wiata ma powierzchnię zabudowy nie większą niż 50 m² i nie przekroczono limitu liczby wiat, to co do zasady nie składa się zgłoszenia do starosty ani prezydenta miasta na prawach powiatu. Nie oznacza to jednak, że można pominąć miejscowy plan, przepisy o ochronie gruntów leśnych, przepisy przeciwpożarowe oraz zasady prawa sąsiedzkiego.

Czy wiata może stać przy granicy działki?

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, reguluje przede wszystkim usytuowanie budynków. Zgodnie z § 12 ust. 1 tego rozporządzenia budynek na działce budowlanej co do zasady sytuuje się w odległości nie mniejszej niż 4 m od granicy, gdy jest zwrócony ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy, albo 3 m, gdy jest zwrócony ścianą bez okien i drzwi.

Typowa otwarta wiata nie jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, dlatego wskazane odległości z § 12 rozporządzenia nie zawsze będą stosowane wprost. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy wiata zostanie zabudowana ścianami albo zrealizowana w sposób upodabniający ją do budynku gospodarczego. W takim przypadku organ może badać jej zgodność z wymaganiami dotyczącymi budynków.

Nawet gdy wiata nie podlega odległościom z § 12 rozporządzenia, należy pamiętać o art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Przepis ten nakazuje projektować i budować obiekt z poszanowaniem uzasadnionych interesów osób trzecich. W praktyce oznacza to m.in., że dach wiaty nie powinien odprowadzać wody opadowej ani śniegu na działkę sąsiada, a obiekt nie powinien utrudniać korzystania z nieruchomości sąsiedniej.

Jeżeli problem dotyczy usytuowania różnych obiektów przy granicy, warto porównać także zasady opisane w poradniku dotyczącym obiektu przy granicy działki – przeciwpożarowo i technicznie kwalifikacja obiektu ma duże znaczenie.

Wiata przy granicy lasu a odległości przeciwpożarowe

Odległości od lasu wynikają przede wszystkim z § 271 ust. 8 i ust. 8a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy te dotyczą budynków sytuowanych przy granicy lasu, a nie każdej budowli czy każdego lekkiego zadaszenia.

W praktyce najczęściej przyjmuje się, że budynek powinien być sytuowany w odległości co najmniej 12 m od granicy lasu, jeżeli jego elementy spełniają wymagania nierozprzestrzeniania ognia, albo 16 m, gdy warunki te nie są spełnione. Szczegółowa ocena zależy jednak od funkcji budynku, klasy odporności pożarowej, materiałów i tego, czy można zastosować wyjątki z § 271 ust. 8a rozporządzenia.

Wyjątki z § 271 ust. 8a rozporządzenia mogą pozwalać na mniejszą odległość, m.in. 4 m od granicy lasu znajdującego się na sąsiedniej działce albo lokalizację przy lesie na tej samej działce, ale tylko przy spełnieniu warunków wskazanych w tym przepisie. Znaczenie ma w szczególności przeznaczenie terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo wcześniejsza zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne.

Dla otwartej wiaty, która nie jest budynkiem, § 271 rozporządzenia nie powinien być automatycznie stosowany tak samo jak do domu, garażu czy budynku gospodarczego. Nie można jednak wykluczyć sporu z organem, zwłaszcza gdy wiata ma elementy palne, służy składowaniu drewna, opału, sprzętu z paliwem albo została zabudowana w sposób zbliżony do budynku.

Znaczenie miejscowego planu i statusu gruntu

Przed budową wiaty trzeba sprawdzić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Wynika to z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym ustalenie przeznaczenia terenu oraz sposobów jego zagospodarowania następuje w miejscowym planie. Plan może wprowadzać np. zakaz lokalizacji obiektów przy granicy lasu, nieprzekraczalne linie zabudowy, strefę ochronną albo szczególne wymagania dla obiektów rekreacyjnych.

Jeżeli dla terenu nie ma planu miejscowego, trzeba ustalić, czy dana inwestycja wymaga decyzji o warunkach zabudowy. Sama wiata objęta art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane często nie jest poprzedzana klasyczną procedurą budowlaną, ale nadal nie może być sprzeczna z przeznaczeniem terenu oraz przepisami odrębnymi.

Osobny problem powstaje wtedy, gdy wiata miałaby stanąć na gruncie leśnym oznaczonym w ewidencji jako Ls. Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne dokonuje się zasadniczo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego po uzyskaniu wymaganej zgody. Natomiast art. 11 ust. 1 tej ustawy przewiduje obowiązek uzyskania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji, jeżeli dochodzi do rozpoczęcia innego niż leśne użytkowania gruntu.

Przy lesie pojawia się więc czasem wyłączenie z produkcji leśnej – w innym poradniku omawiamy taki problem na przykładzie altany na zalesionej części działki.

Wiata na działce rolnej, rekreacyjnej albo w ROD

Warunek z art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane odnosi się do działki, na której znajduje się budynek mieszkalny, albo do działki przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe. Jeżeli działka jest rolna, rekreacyjna albo ma mieszane przeznaczenie, trzeba każdorazowo sprawdzić plan miejscowy, decyzje planistyczne i faktyczny sposób zagospodarowania.

Szerszy case wiaty na działce rolnej opisaliśmy osobno, ponieważ na takich nieruchomościach dochodzą jeszcze ograniczenia wynikające z przeznaczenia gruntu, zabudowy zagrodowej oraz ochrony gruntów rolnych.

Inny wariant – altana na ROD – podlega specyficznym przepisom ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych oraz regulaminowi ROD, dlatego nie należy automatycznie przenosić zasad dotyczących wiaty przy domu na działkę w ogrodzie działkowym.

Co zrobić, jeżeli wiata już stoi przy lesie?

Jeżeli wiata została już wykonana bez zgłoszenia, w pierwszej kolejności warto sprawdzić, czy rzeczywiście mieści się w art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Trzeba ustalić jej powierzchnię zabudowy, liczbę wiat na działce, przeznaczenie działki oraz to, czy obiekt nie ma cech budynku.

Następnie należy przeanalizować miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a przy braku planu – ewidencję gruntów, decyzje planistyczne i sposób oznaczenia sąsiedniego terenu leśnego. Jeżeli plan przewiduje strefę ochronną przy lesie albo zakazuje takiej lokalizacji, problem może istnieć niezależnie od tego, że Prawo budowlane nie wymagało zgłoszenia.

Warto również zadbać o kwestie praktyczne: odprowadzenie wody na własny teren, brak składowania materiałów łatwopalnych przy lesie, zachowanie dostępu do ogrodzenia i możliwość konserwacji obiektu. Takie działania nie zastąpią zgodności z przepisami, ale zmniejszają ryzyko konfliktu z sąsiadem, nadleśnictwem lub organem nadzoru budowlanego.

Podsumowanie

Jeżeli wiata ma do 50 m², stoi na działce z domem albo na działce przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe i zachowany jest limit dwóch wiat na każde 1000 m² działki, to art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane pozwala wykonać ją bez pozwolenia i bez zgłoszenia. Sama bliskość lasu nie przekreśla automatycznie tej zasady.

Największe ryzyka dotyczą jednak kwalifikacji obiektu, zapisów planu miejscowego, statusu gruntu leśnego oraz sposobu użytkowania wiaty. Jeżeli konstrukcja ma cechy budynku albo plan miejscowy wprowadza szczególne ograniczenia przy lesie, konieczna może być odmienna ocena.

FAQ

Źródła

1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414.

2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690.

3. Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717.

4. Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych – Dz.U. 1995 nr 16 poz. 78.

5. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 5 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 1123/07.