Nakładające się zwolnienia L4 a zasiłek chorobowy

Czy dwa zwolnienia L4 mogą nakładać się na siebie?

Tak, w praktyce może się zdarzyć, że lekarz wystawi kolejne zwolnienie lekarskie jeszcze przed zakończeniem poprzedniego. Przykładowo pierwsze e-ZLA obejmuje okres do 20 marca, a kolejne zostaje wystawione od 16 marca do 28 kwietnia. Samo takie pokrycie dat nie powoduje nieważności drugiego zwolnienia.

Trzeba jednak jasno odróżnić dwie rzeczy: wystawienie zaświadczenia lekarskiego i wypłatę świadczenia. Za ten sam dzień nie wypłaca się podwójnego wynagrodzenia chorobowego ani podwójnego zasiłku chorobowego. Okresy pokrywające się traktuje się jako jeden okres niezdolności do pracy, a nie jako dwa osobne uprawnienia do świadczeń za te same dni.

Jeżeli kolejne zwolnienie przedłuża chorobę, dla pracownika najważniejsze jest to, aby pracodawca wiedział, że nieobecność będzie trwała dłużej. Przy e-ZLA samo zaświadczenie trafia elektronicznie do systemu, ale obowiązek organizacyjnego poinformowania pracodawcy o nieobecności nadal ma znaczenie praktyczne.

Czy trzeba dostarczać pracodawcy kolejne e-ZLA?

Co do zasady pracownik nie musi już zanosić pracodawcy elektronicznego zwolnienia lekarskiego. Lekarz wystawia e-ZLA w systemie, przekazuje je do ZUS, a ZUS udostępnia je płatnikowi składek na profilu PUE/eZUS nie później niż w dniu następującym po otrzymaniu zaświadczenia. Pracodawca nie widzi numeru statystycznego choroby.

Wyjątek dotyczy sytuacji, w której pracodawca nie ma profilu informacyjnego płatnika składek. Wtedy lekarz przekazuje pacjentowi wydruk e-ZLA, a pracownik powinien dostarczyć ten wydruk pracodawcy. Podobnie może być przy zaświadczeniu wystawionym w trybie awaryjnym, gdy lekarz nie może wystawić dokumentu elektronicznie.

Niezależnie od obiegu samego e-ZLA pracownik powinien uprzedzić pracodawcę o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności, jeśli jest ona z góry wiadoma lub możliwa do przewidzenia. Gdy przyczyna pojawia się nagle, zawiadomienie powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w drugim dniu nieobecności w pracy.

Czy można nie zgłaszać drugiego zwolnienia i wrócić do pracy?

To ryzykowne rozwiązanie. Jeżeli drugie zwolnienie zostało już wystawione jako e-ZLA, informacja o nim znajduje się w systemie ZUS, a zwykle także u pracodawcy. Nie jest więc tak, że pracownik może po prostu „schować” zwolnienie i wybrać, że z niego nie korzysta.

Jeżeli pracownik wróci do pracy w okresie objętym ważnym zwolnieniem lekarskim, może powstać problem z prawem do świadczenia. Ustawa zasiłkowa przewiduje, że ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową albo wykorzystujący zwolnienie niezgodnie z jego celem traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. W konkretnych sprawach znaczenie ma to, czy faktycznie wykonywano pracę, za jakie dni wypłacono świadczenie i jak ZUS ocenił dokumentację.

Jeżeli po wizycie lekarskiej stan zdrowia poprawił się szybciej, najbezpieczniej skontaktować się z lekarzem, który wystawił zwolnienie, albo z innym uprawnionym lekarzem, aby wyjaśnić możliwość korekty, unieważnienia błędnego zwolnienia lub wystawienia właściwego zaświadczenia. Jeżeli sprawa trafi do kontroli ZUS, lekarz orzecznik ZUS może określić wcześniejszą datę ustania niezdolności do pracy; wtedy zwolnienie traci ważność za okres od tej daty.

Zwolnienie od innego lekarza — czy ma znaczenie?

Co do zasady nie ma przepisu, który nakazywałby, aby kontynuację zwolnienia wystawił wyłącznie ten sam lekarz. Zwolnienie może wystawić lekarz uprawniony do wystawiania zaświadczeń lekarskich, jeżeli po badaniu lub ocenie dokumentacji uzna, że pacjent jest czasowo niezdolny do pracy.

Nie oznacza to jednak, że zwolnienie od innego lekarza „zastępuje” automatycznie wcześniejsze e-ZLA. Jeżeli w systemie są dwa zwolnienia obejmujące te same daty albo częściowo sprzeczne informacje, trzeba liczyć się z tym, że ZUS i pracodawca będą widzieli oba dokumenty. W pokrewnej sytuacji warto zobaczyć, jak oceniane bywa wystawianie L4 przez różnych lekarzy.

W praktyce najlepiej unikać sytuacji, w której pacjent próbuje „wybrać” korzystniejsze zwolnienie bez wyjaśnienia poprzedniego. Jeżeli nowe zwolnienie ma korygować błąd albo zmieniać okres niezdolności, należy zadbać, aby zostało to prawidłowo odnotowane w dokumentacji i w systemie.

Nakładające się L4 a okres zasiłkowy

Okres zasiłkowy wynosi zasadniczo 182 dni, a w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą albo przypadającej w czasie ciąży — 270 dni. Do jednego okresu zasiłkowego wlicza się wszystkie okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy.

Od 2022 r. do jednego okresu zasiłkowego wlicza się także poprzednie okresy niezdolności do pracy, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 60 dni, niezależnie od przyczyny choroby. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy po przerwie niezdolność do pracy wystąpiła w trakcie ciąży — wtedy wcześniejszych okresów sprzed tej przerwy nie wlicza się do nowego okresu zasiłkowego.

Przy łączeniu zwolnień szczególnie ważne jest prawidłowe sumowanie okresów L4. Jeden dzień przerwy albo jej brak może mieć znaczenie dla ustalenia, czy pracownik nadal mieści się w okresie zasiłkowym.

Powrót do pracy przed końcem zwolnienia

Pracownik nie powinien samodzielnie wracać do pracy w czasie, na który ma wystawione ważne zwolnienie lekarskie. Jeżeli czuje się zdrowy wcześniej, powinien doprowadzić do uporządkowania dokumentów: skontaktować się z lekarzem, wyjaśnić możliwość korekty zaświadczenia albo poczekać na wynik ewentualnej kontroli ZUS, jeżeli została wszczęta.

Szczególna zasada dotyczy pracownika, którego niezdolność do pracy z powodu choroby trwała dłużej niż 30 dni. W takiej sytuacji przed dopuszczeniem do pracy pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim. Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na dotychczasowym stanowisku.

Jeżeli lekarz orzecznik ZUS w czasie kontroli stwierdzi wcześniejszą datę ustania niezdolności do pracy, wystawiane przez niego zaświadczenie jest traktowane na równi z orzeczeniem o braku przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. W pozostałych sytuacjach, po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni, zwykle konieczne są badania kontrolne z medycyny pracy na podstawie skierowania pracodawcy.

Co zrobić krok po kroku?

1. Sprawdź daty obu zwolnień — ustal, które dni się pokrywają i czy drugie L4 faktycznie przedłuża niezdolność do pracy.
2. Sprawdź PUE/eZUS lub zapytaj pracodawcę — upewnij się, czy e-ZLA jest widoczne u płatnika składek.
3. Poinformuj pracodawcę o dalszej nieobecności — szczególnie wtedy, gdy poprzednie L4 kończy się wcześniej, a nowe obejmuje dalszy okres.
4. Nie wracaj do pracy na własną rękę w okresie aktywnego L4 — najpierw wyjaśnij sprawę z lekarzem albo z ZUS.
5. Po chorobie dłuższej niż 30 dni poproś pracodawcę o skierowanie na badania kontrolne — dopuszczenie do pracy wymaga aktualnego orzeczenia.

Jeżeli problem dotyczy nie tyle pokrywających się dat, ile odmowy uznania dokumentu przez ZUS, pomocny może być również kontekst opisujący problemy z wystawianiem L4.

FAQ

Podsumowanie

Nakładające się zwolnienia L4 nie są same w sobie nadzwyczajną sytuacją, ale wymagają ostrożności. Jeżeli kolejne e-ZLA przedłuża chorobę, pracownik powinien poinformować pracodawcę o dalszej nieobecności, a dokument zwykle trafi do niego elektronicznie przez ZUS. Jeżeli pracownik chce wrócić do pracy wcześniej, nie powinien jednostronnie ignorować aktywnego L4. Najbezpieczniejsza droga to wyjaśnienie sprawy z lekarzem, ewentualna korekta dokumentu albo rozstrzygnięcie w ramach kontroli ZUS.

Źródła

• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 8, art. 9, art. 17, art. 55, art. 58, art. 58a, art. 59 i art. 62 — tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Kodeks pracy, w szczególności art. 229 § 2 i § 4 — tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Rozporządzenie w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, w szczególności § 2 — tekst aktu w ELI.
• Informacje ZUS o elektronicznych zwolnieniach lekarskich e-ZLA — serwis ZUS.