Zakup samochodu nieprzerejestrowanego a rejestracja

Czy można kupić samochód od osoby, która go nie przerejestrowała?

Tak, samo to, że sprzedający nie przerejestrował samochodu na siebie, nie powoduje nieważności sprzedaży. Własność pojazdu przechodzi na podstawie umowy sprzedaży, darowizny, faktury albo innego dokumentu przenoszącego własność, a nie dopiero z chwilą wpisania nowego właściciela w dowodzie rejestracyjnym.

Dla urzędu kluczowe będzie jednak to, czy potrafisz wykazać nieprzerwany ciąg własności. Jeżeli w dowodzie rejestracyjnym nadal widnieje pierwszy właściciel, a samochód był później sprzedany kolejnej osobie, powinieneś mieć co najmniej dwie umowy: pierwszą między właścicielem z dowodu a Twoim sprzedawcą oraz drugą między Twoim sprzedawcą a Tobą. Przy większej liczbie transakcji potrzebne są wszystkie kolejne dokumenty.

W praktyce oznacza to, że zakup auta nieprzerejestrowanego może być legalny, ale wymaga starannego sprawdzenia dokumentów. Szczególnie ważne są zgodność numeru VIN, danych sprzedawcy, danych poprzedniego właściciela, dat umów oraz brak luk w historii własności pojazdu.

Jakie dokumenty są potrzebne do rejestracji takiego pojazdu?

Podstawą jest art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W przypadku używanego samochodu zarejestrowanego już w Polsce najważniejsze dokumenty to przede wszystkim:

• wniosek o rejestrację pojazdu,
• dowód własności pojazdu, czyli w tej sytuacji komplet umów albo faktur dokumentujących kolejne przejścia własności,
• dowód rejestracyjny pojazdu, jeżeli pojazd był zarejestrowany,
• dokument potwierdzający ważne badanie techniczne, jeżeli aktualnego badania nie można ustalić z dowodu rejestracyjnego albo z danych dostępnych w ewidencji,
• dotychczasowe tablice rejestracyjne, chyba że urząd przyjmie stosowne oświadczenie w sytuacji przewidzianej przepisami,
• potwierdzenie uiszczenia wymaganych opłat,
• pełnomocnictwo i opłata skarbowa od pełnomocnictwa, jeżeli sprawę załatwia pełnomocnik.

Nie należy już opierać się na dawnym wymaganiu przedstawienia karty pojazdu. Karty pojazdu nie są obecnie wydawane, a obowiązek przedstawienia karty pojazdu przy rejestracji został uchylony. Jeżeli karta została kiedyś wydana i fizycznie istnieje, można ją mieć przy sobie, ale jej brak sam w sobie nie powinien być traktowany jak brak dokumentu wymaganego na podstawie aktualnego art. 72 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym.

Jeżeli samochód był sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany w Polsce po raz pierwszy, katalog dokumentów jest szerszy. Mogą być potrzebne między innymi dokumenty akcyzowe, dokument odprawy celnej, zagraniczny dowód rejestracyjny, tłumaczenia dokumentów oraz dokumenty homologacyjne, zależnie od pochodzenia i rodzaju pojazdu.

Na co zwrócić uwagę w umowach sprzedaży?

Najważniejsze jest to, aby dokumenty tworzyły logiczny i pełny łańcuch. Jeżeli w dowodzie rejestracyjnym widnieje Jan Nowak, a samochód sprzedaje Krzysztof Kowalski, to Krzysztof Kowalski powinien wykazać, że wcześniej nabył ten samochód od Jana Nowaka albo od kolejnej osoby w prawidłowym łańcuchu sprzedaży.

Przed podpisaniem umowy sprawdź w szczególności:

• czy imię, nazwisko, adres i numer identyfikacyjny sprzedającego zgadzają się z dokumentem tożsamości,
• czy sprzedający jest tą samą osobą, która występuje jako nabywca w poprzedniej umowie,
• czy numer VIN, marka, model i numer rejestracyjny są takie same we wszystkich dokumentach,
• czy poprzednie umowy są podpisane przez właściwe osoby,
• czy pojazd nie ma współwłaściciela, którego zgoda na sprzedaż byłaby potrzebna,
• czy nie ma skreśleń, dopisków ani nieczytelnych fragmentów, które mogą wywołać wątpliwości urzędu.

Warto wymagać oryginałów dokumentów albo dokumentów urzędowo poświadczonych. Problem pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy sprzedający pokazuje jedynie zdjęcie poprzedniej umowy albo nie chce przekazać dokumentu potwierdzającego swoje nabycie. Taka sytuacja powinna być potraktowana jako istotny sygnał ostrzegawczy.

Czy spóźnienie poprzedniego nabywcy blokuje rejestrację?

Co do zasady nie. Jeżeli osoba, która kupiła samochód rok temu, nie złożyła wniosku o jego rejestrację, naruszyła własny obowiązek administracyjny. Nie oznacza to jednak automatycznie, że nie może sprzedać pojazdu ani że kolejny kupujący nie będzie mógł go zarejestrować.

Dla Ciebie jako kolejnego kupującego najważniejsze jest to, czy sprzedający skutecznie nabył własność pojazdu i czy przekaże Ci dokumenty pozwalające wykazać ten fakt w urzędzie. Urząd nie powinien wymagać, aby każda osoba pośrednia najpierw przerejestrowała samochód, jeżeli z dokumentów wynika nieprzerwany ciąg własności.

Trzeba jednak odróżnić możliwość rejestracji od odpowiedzialności za niedochowanie terminu. Poprzedni nabywca może odpowiadać za niezłożenie wniosku o rejestrację w terminie. Ty po zakupie masz własny termin, liczony od dnia zawarcia Twojej umowy.

Termin na rejestrację po zakupie samochodu

Aktualnie właściciel pojazdu nabytego na terytorium Polski ma obowiązek złożyć wniosek o rejestrację w terminie 30 dni od dnia nabycia. Jeżeli właścicielem jest przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie obrotu pojazdami, termin wynosi co do zasady 90 dni.

Od 1 stycznia 2024 r. w przypadku nabycia pojazdu nie wystarcza samo zawiadomienie o nabyciu pojazdu. Zasadą jest złożenie wniosku o rejestrację. Nadal istnieje natomiast obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu zarejestrowanego w Polsce, co dotyczy sprzedającego.

Kary administracyjne za brak terminowego wniosku o rejestrację są istotne. Standardowo kara wynosi 500 zł, a jeżeli wniosek nie zostanie złożony w terminie 180 dni, kara wzrasta do 1000 zł. Dla przedsiębiorców zajmujących się obrotem pojazdami kwoty są wyższe: odpowiednio 1000 zł oraz 2000 zł po przekroczeniu 180 dni. Kara za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu wynosi 250 zł.

W przypadku, gdy nabywca sprzeda pojazd przed upływem terminu na złożenie wniosku o rejestrację, przepisy przewidują zwolnienie z obowiązku rejestracji w tym zakresie. Nie należy jednak automatycznie zakładać, że taka sytuacja obejmuje każdy wcześniejszy przypadek. Znaczenie mają daty umów, status nabywcy i to, czy termin rzeczywiście jeszcze nie upłynął.

Kiedy urząd może odmówić rejestracji?

Urząd może odmówić rejestracji, jeżeli nie zostaną przedstawione dokumenty wymagane przepisami albo jeżeli złożone dokumenty nie potwierdzają prawa własności. Typowe problemy to brak poprzedniej umowy sprzedaży, brak dowodu rejestracyjnego, brak dokumentu potwierdzającego badanie techniczne, niezgodność numeru VIN albo brak podpisu współwłaściciela.

Jeżeli urząd ma wątpliwości, zwykle wzywa do uzupełnienia braków. Brak uzupełnienia może zakończyć się odmową rejestracji, a w niektórych sytuacjach również karą za nieuzupełnienie wniosku. Od decyzji odmownej przysługuje odwołanie do właściwego samorządowego kolegium odwoławczego, co do zasady w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

W orzecznictwie administracyjnym podkreśla się, że dokumenty wskazane w art. 72 Prawa o ruchu drogowym mają zasadnicze znaczenie dla rejestracji pojazdu. Jeżeli brakuje dowodu rejestracyjnego albo dokumentu własności, organ nie powinien rejestrować pojazdu wyłącznie na podstawie twierdzeń kupującego. Podobny wniosek wynikał m.in. z wyroku WSA w Łodzi z 4 lipca 2013 r., sygn. III SA/Łd 422/13, który zachowuje znaczenie praktyczne w zakresie wagi dowodu rejestracyjnego i dokumentów rejestracyjnych.

OC, badanie techniczne i tablice rejestracyjne

Przed zakupem sprawdź, czy pojazd ma ważne badanie techniczne i aktualne OC. Ważne badanie techniczne jest istotne dla korzystania z pojazdu i dla procedury rejestracyjnej. Brak ważnego badania nie powoduje nieważności sprzedaży, ale utrudnia legalne poruszanie się pojazdem i może wymagać wykonania badania przed dalszymi czynnościami.

Ubezpieczenie OC przechodzi na nabywcę pojazdu, ale zakład ubezpieczeń może dokonać rekalkulacji składki. Polisa poprzedniego właściciela nie odnawia się automatycznie na kolejny okres na takich samych zasadach jak polisa zawarta samodzielnie przez właściciela, dlatego po zakupie warto od razu skontaktować się z ubezpieczycielem.

Dotychczasowe tablice rejestracyjne zwykle przedstawia się przy rejestracji. W wielu przypadkach można zachować dotychczasowy numer rejestracyjny, jeżeli tablice są zgodne z obowiązującym wzorem, czytelne i utrzymane w należytym stanie. Ostatecznie sposób postępowania z tablicami zależy od konkretnej sprawy i oceny urzędu.

Praktyczna odpowiedź na opisany przypadek

Jeżeli pierwszy właściciel sprzedał samochód osobie, od której chcesz teraz kupić pojazd, a ta osoba przekaże Ci oryginał swojej umowy z pierwszym właścicielem oraz zawrze z Tobą prawidłową umowę sprzedaży, zasadniczo powinieneś móc zarejestrować pojazd. Warunkiem jest komplet pozostałych dokumentów, w tym dowodu rejestracyjnego i dokumentów dotyczących badania technicznego, jeżeli są potrzebne.

Nie opieraj się wyłącznie na zapewnieniu sprzedającego, że "w urzędzie nie będzie problemu". Przed zapłatą ceny poproś o wgląd w wszystkie dokumenty, porównaj dane i upewnij się, że sprzedający jest osobą wskazaną jako nabywca w poprzedniej umowie. Jeżeli poprzednia umowa jest nieczytelna, niekompletna albo sprzedający nie chce jej przekazać, bezpieczniej wstrzymać zakup do czasu wyjaśnienia sprawy.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w szczególności art. 71, 72, 73, 73aa, 78 i 140mb: tekst aktu w ISAP.
• Informacje Ministerstwa Infrastruktury o rejestracji pojazdów i obowiązku złożenia wniosku o rejestrację: gov.pl.
• Usługa publiczna "Zarejestruj pojazd" z wykazem dokumentów, opłat i przebiegu procedury: gov.pl.
• Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 4 lipca 2013 r., sygn. III SA/Łd 422/13.