Wysługa emerytalna w Policji a służba celna

Na czym polega problem z wysługą emerytalną po przejściu ze służby celnej do Policji?

Pytanie dotyczy sytuacji funkcjonariusza służby celnej albo celno-skarbowej, który rozważa przeniesienie do Policji i chce wiedzieć, czy wcześniejsze lata służby zostaną zaliczone do wysługi emerytalnej w Policji. Obecnie nie można już odpowiadać na to pytanie tak, jak w 2014 r., ponieważ przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy zostały istotnie zmienione, a Służba Celno-Skarbowa została włączona do systemu emerytur mundurowych.

Podstawowym aktem prawnym jest ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. W dalszej części nazywamy ją ustawą zaopatrzeniową.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej emerytura policyjna przysługuje funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby, który spełnia ustawowe warunki dotyczące okresu służby w formacjach wymienionych w tym przepisie. Wśród tych formacji znajduje się obecnie także Służba Celno-Skarbowa. Oznacza to, że wcześniejszej służby w tej formacji nie należy traktować jak zwykłej pracy cywilnej, lecz trzeba ją oceniać w ramach przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

Jeżeli interesuje Pana szczegółowa wysługa policjanta, trzeba odróżnić trzy kwestie: prawo do emerytury, sposób obliczenia emerytury oraz zaliczanie konkretnych okresów do wysługi emerytalnej.

Czy okres służby celnej liczy się do emerytury policyjnej 1:1?

W praktyce odpowiedź brzmi: może się liczyć, ale nie należy zakładać automatycznie, że każdy okres zostanie doliczony w taki sam sposób i bez dodatkowej weryfikacji. Kluczowe znaczenie ma to, czy chodzi o służbę w obecnej Służbie Celno-Skarbowej, wcześniejszą służbę w Służbie Celnej, zatrudnienie w administracji celnej, czy zwykły okres składkowy w systemie ZUS.

Art. 12 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej obejmuje Służbę Celno-Skarbową jako jedną z formacji mundurowych. Natomiast art. 13 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej określa okresy traktowane jako równorzędne ze służbą w formacjach objętych ustawą. Przy analizie wcześniejszych okresów służby celnej trzeba więc sprawdzić nie tylko sam fakt pełnienia służby, ale również podstawę prawną zatrudnienia albo mianowania, daty służby oraz dokumenty kadrowe.

Jeżeli funkcjonariusz zostanie przyjęty albo przeniesiony do Policji, organ emerytalny nie opiera się wyłącznie na ogólnym oświadczeniu funkcjonariusza. Potrzebne są dokumenty potwierdzające przebieg służby, w szczególności rozkazy personalne, świadectwa służby, zaświadczenia o okresach służby i informacje o podstawie zwolnienia lub przeniesienia.

Znaczenie daty pierwszego przyjęcia do służby

Najważniejsze jest ustalenie, do którego systemu emerytalnego należy funkcjonariusz. Inne zasady stosuje się wobec osób przyjętych do służby przed 1 stycznia 1999 r., inne wobec przyjętych od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2012 r., a jeszcze inne wobec osób przyjętych po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r.

W aktualnym stanie prawnym dla funkcjonariuszy przyjętych po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r. art. 18b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej przewiduje wymóg co najmniej 25 lat służby. W poprzednich wersjach przepisu występował także wymóg ukończenia 55 lat, ale obecnie przy ocenie tego warunku należy posługiwać się aktualnym brzmieniem art. 18b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Przy fragmentach dotyczących okresów służby trzeba pamiętać, że emerytura mundurowa nie jest liczona identycznie jak emerytura z ZUS. Sam fakt, że od jakiegoś okresu były odprowadzane składki, nie oznacza jeszcze, że okres ten zostanie potraktowany tak samo jak służba w Policji albo Służbie Celno-Skarbowej.

Służba Celna, Służba Celno-Skarbowa i praca cywilna to nie to samo

W praktyce najwięcej wątpliwości powstaje wtedy, gdy funkcjonariusz ma za sobą różne okresy: pracę cywilną, zatrudnienie w administracji celnej, służbę w dawnej Służbie Celnej oraz służbę w Służbie Celno-Skarbowej. Każdy z tych okresów trzeba zakwalifikować osobno.

Służba Celno-Skarbowa jest formacją wymienioną w art. 12 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Dawna Służba Celna została objęta regulacjami emerytalnymi w następstwie zmian ustawowych, w tym ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz niektórych innych ustaw. Nie oznacza to jednak, że każda wcześniejsza praca w szeroko rozumianej administracji celnej jest automatycznie takim samym okresem służby jak służba w Policji.

Jeżeli dany okres był zwykłym zatrudnieniem pracowniczym, może być oceniany jako okres składkowy albo nieskładkowy w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dla części funkcjonariuszy takie okresy mogą mieć znaczenie na podstawie art. 16 ustawy zaopatrzeniowej, ale nie dotyczy to wszystkich grup w takim samym zakresie.

Jakie okresy mogą zwiększać wysługę emerytalną?

W starym systemie emerytalnym istotny jest art. 16 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Przepis ten przewiduje, że funkcjonariuszom spełniającym warunki określone w art. 12 ustawy zaopatrzeniowej zalicza się do wysługi emerytalnej posiadane przed przyjęciem do służby okresy składkowe i nieskładkowe w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zakres zastosowania tego przepisu zależy jednak od daty pierwszego przyjęcia do służby i od przepisów szczególnych, w tym art. 15a oraz art. 18b ustawy zaopatrzeniowej.

Art. 16 ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej reguluje także szczególne okresy pozbawienia wolności, odbywania kary pozbawienia wolności oraz zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli funkcjonariusz został uniewinniony, postępowanie karne zostało umorzone albo nie został ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby. Przepis ten ma charakter szczególny i nie zastępuje ogólnych zasad zaliczania służby.

Natomiast art. 18b ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej odsyła do okresów, o których mowa w art. 16 ust. 2 tej ustawy, przy ustalaniu wysługi emerytalnej funkcjonariuszy przyjętych po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r. Oznacza to, że w nowym systemie nie można dowolnie doliczać wszystkich wcześniejszych okresów pracy cywilnej do wymaganych 25 lat służby.

Co powinien zrobić funkcjonariusz przed przejściem do Policji?

Przed podjęciem decyzji o przeniesieniu do Policji warto zebrać pełną dokumentację przebiegu służby. W szczególności należy uzyskać zaświadczenia o okresach służby, świadectwa służby, decyzje i rozkazy personalne, informacje o zajmowanych stanowiskach oraz dokumenty potwierdzające, czy dany okres był służbą funkcjonariusza, czy zatrudnieniem pracowniczym.

Warto również ustalić datę pierwszego przyjęcia do służby w rozumieniu ustawy zaopatrzeniowej. To nie zawsze jest data rozpoczęcia pracy w administracji publicznej. Jeżeli funkcjonariusz najpierw był pracownikiem cywilnym, a dopiero później został mianowany funkcjonariuszem, te okresy mogą podlegać różnej kwalifikacji.

Ostateczne rozstrzygnięcie następuje w decyzji organu emerytalnego. W sprawach policyjnych właściwy jest co do zasady Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, działający na podstawie ustawy zaopatrzeniowej. Jeżeli decyzja jest niekorzystna, możliwe jest jej zaskarżenie na zasadach przewidzianych dla decyzji emerytalnych.

FAQ

Czy służba w Służbie Celno-Skarbowej liczy się do emerytury policyjnej?

Tak, Służba Celno-Skarbowa jest wymieniona w art. 12 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Nie oznacza to jednak, że nie trzeba badać daty pierwszego przyjęcia do służby, rodzaju okresu i dokumentów potwierdzających przebieg służby.

Czy dawna Służba Celna jest traktowana tak samo jak obecna Służba Celno-Skarbowa?

Nie zawsze można postawić prosty znak równości. Dawna Służba Celna została objęta przepisami emerytalnymi w wyniku zmian ustawowych, ale konkretne zaliczenie okresu zależy od dat, podstawy pełnienia służby i przepisów przejściowych, w tym ustawy z dnia 11 maja 2017 r. zmieniającej ustawę zaopatrzeniową.

Czy wcześniejsza praca cywilna w administracji celnej zwiększy wysługę emerytalną w Policji?

To zależy od systemu emerytalnego funkcjonariusza. W niektórych przypadkach znaczenie może mieć art. 16 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, który odnosi się do okresów składkowych i nieskładkowych. Przy funkcjonariuszach z nowego systemu, czyli przyjętych po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r., zakres doliczania wcześniejszych okresów jest znacznie węższy.

Czy obecnie trzeba mieć 55 lat, aby uzyskać emeryturę mundurową po przyjęciu po 2012 r.?

W aktualnym brzmieniu art. 18b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej podstawowym warunkiem dla funkcjonariusza przyjętego po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r. jest co najmniej 25 lat służby. Dawny wymóg wieku 55 lat nie powinien być automatycznie powielany bez sprawdzenia aktualnego brzmienia przepisu.

Kto decyduje o zaliczeniu okresów do wysługi emerytalnej?

O zaliczeniu okresów decyduje właściwy organ emerytalny na podstawie ustawy zaopatrzeniowej i dokumentów potwierdzających przebieg służby. W sprawach policyjnych jest to co do zasady Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA.

Podsumowanie

Aktualnie nie można twierdzić, że służba celna jest całkowicie pomijana przy wysłudze emerytalnej w Policji. Służba Celno-Skarbowa została objęta ustawą zaopatrzeniową, a więc może mieć istotne znaczenie dla emerytury mundurowej. Jednocześnie nie każdy okres związany z administracją celną jest automatycznie liczony tak samo jak służba w Policji.

Najważniejsze jest ustalenie, kiedy funkcjonariusz został po raz pierwszy przyjęty do służby, czy wcześniejszy okres był służbą funkcjonariusza, czy zatrudnieniem cywilnym, oraz czy mają zastosowanie art. 12, art. 13, art. 15, art. 15a, art. 16 albo art. 18b ustawy zaopatrzeniowej. Dopiero po takiej analizie można ocenić, czy okres będzie liczony do wysługi emerytalnej i w jaki sposób wpłynie na świadczenie.

Źródła

• Art. 12 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 15, art. 15a, art. 16 ust. 1 i 2 oraz art. 18b ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
• Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz niektórych innych ustaw.
• Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej.
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.