Wysługa lat w Policji a praca na niepełny etat

Wysługa lat policjanta a zatrudnienie cywilne

Wysługa lat w Policji może mieć różne znaczenia. Czym innym jest wysługa brana pod uwagę przy wzroście uposażenia zasadniczego, czym innym staż dla celów emerytalnych, a jeszcze czym innym okresy istotne przy konkretnych uprawnieniach pracowniczych lub służbowych. W tym artykule chodzi o wysługę lat, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego policjanta.

Podstawowe zasady wynikają z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia do wysługi zalicza się m.in. okresy służby w Policji, określone okresy służby w innych formacjach, okresy równorzędne ze służbą oraz zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy.

Jeżeli więc policjant przed przyjęciem do służby pracował w cywilu na podstawie umowy o pracę, należy sprawdzić nie tylko sam fakt zatrudnienia, ale również wymiar etatu, czas trwania zatrudnienia, jego zakończenie oraz to, czy za dany okres przysługiwało wynagrodzenie albo odpowiednie świadczenie. Więcej o odróżnieniu poszczególnych okresów i ich wpływie na uprawnienia służbowe opisuje także artykuł o tym, czym jest wysługa policjanta.

Okresy zaliczane do wysługi lat

Przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się:

• okresy służby w Policji,
• okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej,
• okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, wymienione w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy,
• zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy,
• inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów wlicza się je do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze albo wynikające ze stosunku służbowego.

W praktyce najwięcej sporów dotyczy pracy cywilnej sprzed służby. Przepis nie mówi ogólnie o każdym zatrudnieniu, lecz o zatrudnieniu wykonywanym w pełnym wymiarze czasu pracy. Dlatego kadry, badając świadectwo pracy, powinny zwrócić uwagę na wymiar etatu wskazany w dokumencie.

Trzeba też odróżnić wysługę lat dla wzrostu uposażenia od zagadnień emerytalnych. To, czy dany okres ma znaczenie dla uposażenia w służbie, nie zawsze rozstrzyga jeszcze, jak będzie oceniana emerytura policyjna lub inne świadczenie.

Czy praca na 3/4 etatu wlicza się do wysługi lat?

Praca na 3/4 etatu u jednego pracodawcy nie jest pracą wykonywaną w pełnym wymiarze czasu pracy. Z tego powodu taki okres, jako zakończony okres zatrudnienia cywilnego, co do zasady nie powinien być zaliczony do wysługi lat, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego policjanta.

Nie zmienia tego sam fakt, że zatrudnienie było legalne, oskładkowane i potwierdzone świadectwem pracy. Dla omawianej wysługi ustawodawca posłużył się dodatkowym warunkiem pełnego wymiaru czasu pracy. Jeżeli więc ktoś pracował tylko na 3/4 etatu i nie miał równolegle innego zatrudnienia, które można byłoby doliczyć, stanowisko kadr o braku podstaw do zaliczenia takiego okresu jest zgodne z literalnym brzmieniem przepisu.

Inaczej może być przy równoczesnym zatrudnieniu u różnych pracodawców. Rozporządzenie pozwala sumować wymiar czasu pracy w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców, ale pod warunkiem, że zatrudnienie u każdego z nich było wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku wymiaru. Przykładowo dwie równoległe umowy po 1/2 etatu mogą łącznie dać pełny wymiar. Sama jedna umowa na 3/4 etatu takiego efektu nie daje.

Znaczenie wcześniejszego błędnego naliczenia

Zdarza się, że przez pewien czas wysługa jest naliczana korzystniej, a następnie komórka kadrowa stwierdza błąd. Sam fakt wcześniejszego zaliczania okresu nie przesądza jeszcze, że policjant zachowuje prawo do tego sposobu liczenia na przyszłość. Organ powinien jednak działać formalnie, przejrzyście i na podstawie przepisów.

W praktyce policjant powinien poprosić o wskazanie, jaki konkretnie okres został wyłączony z wysługi, od jakiej daty dokonano zmiany, jak wyliczono nową wysokość wzrostu uposażenia oraz czy wydano decyzję ustalającą albo zmieniającą wysługę. Z § 5 rozporządzenia wynika, że termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu.

Ważne jest także ustalenie, czy sprawa dotyczy tylko przyszłych wypłat, czy również ewentualnego żądania zwrotu nienależnie wypłaconych kwot. To odrębna kwestia, która wymaga analizy dokumentów, decyzji kadrowych, dat wypłat i podstawy ewentualnego żądania zwrotu.

Jak policjant powinien sprawdzić swoją wysługę?

Najbezpieczniej zacząć od zebrania dokumentów: świadectw pracy, umów o pracę, zaświadczeń o wymiarze etatu, dokumentów z innych formacji oraz decyzji kadrowych dotyczących wysługi. Jeżeli w świadectwie pracy wpisano zatrudnienie na 3/4 etatu, a nie było równoległego zatrudnienia u innego pracodawcy, szanse na zaliczenie tego okresu do wysługi dla wzrostu uposażenia są ograniczone.

Jeżeli dokumenty wskazują na równoległe zatrudnienie u różnych pracodawców, należy porównać daty i wymiar etatu. Sumowanie ma sens tylko w okresach, w których zatrudnienia faktycznie pokrywały się w czasie i każde z nich spełniało minimalny próg połowy etatu.

Warto też sprawdzić, czy dany okres nie podlega zaliczeniu na innej podstawie niż zwykłe zatrudnienie. Przepis pozwala uwzględnić inne okresy, jeżeli odrębne przepisy nakazują ich wliczenie do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze albo wynikające ze stosunku służbowego. Takie sytuacje trzeba jednak oceniać indywidualnie.

Podsumowanie

Przy wysłudze lat dla wzrostu uposażenia zasadniczego policjant nie może automatycznie doliczyć każdego wcześniejszego zatrudnienia cywilnego. Zakończony okres pracy w cywilu podlega zaliczeniu wtedy, gdy był wykonywany w pełnym wymiarze czasu pracy albo gdy równoległe zatrudnienia u różnych pracodawców spełniają warunki sumowania. W opisanej sytuacji sama praca przez około dwa lata na 3/4 etatu u jednego pracodawcy zasadniczo nie powinna zwiększać wysługi. Jeżeli kadry przez lata naliczały ją inaczej, warto uzyskać pisemne wyliczenie i podstawę zmiany.

FAQ

Czy praca na 3/4 etatu zawsze jest pomijana przy wysłudze lat policjanta?

Przy wysłudze dla wzrostu uposażenia zasadniczego praca na 3/4 etatu u jednego pracodawcy co do zasady nie spełnia warunku pełnego wymiaru czasu pracy. Wyjątek może dotyczyć sytuacji, gdy w tym samym czasie policjant miał inne zatrudnienie, które można legalnie zsumować.

Czy dwie umowy po 1/2 etatu można zsumować?

Tak, rozporządzenie przewiduje sumowanie wymiaru czasu pracy przy równoczesnym zatrudnieniu u różnych pracodawców, jeżeli każde zatrudnienie było wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego wymiaru. Trzeba jednak wykazać pokrywające się daty i wymiar etatu.

Czy wcześniejsze błędne zaliczenie okresu pracy wiąże kadry na przyszłość?

Niekoniecznie. Jeżeli organ stwierdzi błąd w naliczeniu, może dążyć do jego skorygowania. Policjant powinien jednak otrzymać jasne wyliczenie, podstawę prawną oraz dokument pozwalający zweryfikować zmianę i ewentualnie ją zakwestionować.

Jakie dokumenty są potrzebne do ustalenia wysługi?

Najczęściej potrzebne są świadectwa pracy, zaświadczenia o zatrudnieniu i wymiarze etatu, dokumenty potwierdzające służbę w innych formacjach oraz decyzje kadrowe dotyczące wcześniejszego ustalenia lub zmiany wysługi.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, w szczególności § 3, § 4 i § 5.
• Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.