Warunki przyłączenia do sieci wod-kan a opłaty gminy

Kto wydaje warunki przyłączenia do sieci

Warunki przyłączenia do sieci wodociągowej albo kanalizacyjnej wydaje przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, nie zaś wójt, burmistrz, prezydent miasta czy urząd gminy. Wynika to z art. 19a ust. 1-4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Przedsiębiorstwo po otrzymaniu wniosku sprawdza, czy istnieją techniczne możliwości podłączenia nieruchomości do sieci i w ustawowym terminie wydaje warunki przyłączenia albo odmawia ich wydania, wskazując przyczyny. Sama gmina może być właścicielem infrastruktury albo udziałowcem spółki, ale nie daje jej to prawa do wprowadzania pozaprawnych warunków finansowych.

Jeżeli planują Państwo budowę odcinka sieci na własny koszt, a następnie przekazanie go przedsiębiorstwu, sytuacja wymaga odróżnienia sieci od przyłącza. To rozróżnienie ma znaczenie dla zakresu kosztów, obowiązków i późniejszych rozliczeń. Jeżeli inwestor ma sfinansować taki odcinek z własnych środków, warto sprawdzić również obowiązki gminy przy budowie wodociągu na koszt właściciela.

Czy wydanie warunków przyłączenia jest płatne

Nie. Zgodnie z art. 19a ust. 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie pobiera się opłat za:

• wydanie warunków przyłączenia do sieci,
• ich zmianę, aktualizację albo przeniesienie na inny podmiot,
• odbiór przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego,
• włączenie przyłącza do sieci wodociągowej albo kanalizacyjnej.

To jeden z najważniejszych przepisów w tego typu sprawach. Jeżeli więc przedsiębiorstwo albo osoby działające w imieniu gminy uzależniają wydanie warunków od podpisania porozumienia i wpłaty określonej sumy, trzeba bardzo ostrożnie ocenić taką praktykę. Sama zmiana nazwy świadczenia na „partycypację”, „wkład inwestycyjny”, „darowiznę” czy „porozumienie” nie usuwa problemu prawnego, jeżeli w rzeczywistości chodzi o warunek uzyskania dostępu do procedury przyłączeniowej.

Czy można żądać wpłaty za każdą działkę

Co do zasady nie, jeżeli taka wpłata ma być warunkiem wydania warunków przyłączenia albo dalszego procedowania sprawy. Ustawa nie przewiduje takiej opłaty. Przedsiębiorstwo może oceniać tylko przesłanki wynikające z ustawy i warunków technicznych funkcjonowania sieci.

Inaczej trzeba ocenić sytuację, w której właściciele nieruchomości dobrowolnie zawierają odrębną umowę inwestycyjną dotyczącą budowy określonego odcinka sieci. Taka umowa nie może jednak zastępować ustawowej procedury wydania warunków ani być ukrytym obowiązkowym świadczeniem za samo wydanie dokumentu.

Znaczenie ma więc konkretny stan faktyczny:

• jeśli wpłata jest przedstawiana jako warunek wydania warunków przyłączenia – ryzyko bezprawności jest bardzo wysokie;
• jeśli strony negocjują osobną, rzeczywiście dobrowolną umowę inwestycyjną dotyczącą budowy sieci – ocena zależy od treści tej umowy, zakresu inwestycji i sposobu rozliczeń.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreślano, że gmina nie może przerzucać na mieszkańców kosztów zadań publicznych w drodze konstrukcji niemających oparcia w ustawie. Na tle podobnych sporów wskazywano m.in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 26 września 2013 r., sygn. II SA/Lu 454/13.

Finansowanie oświetlenia ulic a warunki wod-kan

Uzależnianie wydania warunków wodociągowo-kanalizacyjnych od sfinansowania oświetlenia innych ulic nie ma co do zasady podstawy prawnej. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne do zadań własnych gminy należy finansowanie oświetlenia ulic, placów i dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy.

To oznacza, że nie powinno się łączyć dwóch różnych sfer: przyłączenia do sieci wod-kan oraz finansowania innego zadania publicznego. Tego rodzaju „pakietowe” żądanie jest szczególnie wątpliwe prawnie, bo dotyczy inwestycji niezwiązanej bezpośrednio z oceną technicznych warunków przyłączenia konkretnej nieruchomości.

W praktyce warto zażądać, aby takie stanowisko zostało przedstawione na piśmie wraz z podaniem dokładnej podstawy prawnej. Często już ten krok ujawnia, że żądanie było formułowane wyłącznie ustnie i bez oparcia w przepisach.

Kiedy przedsiębiorstwo może odmówić

Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie ma pełnej dowolności. Zgodnie z art. 19a ust. 4 i 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, jeśli nie ma możliwości wydania warunków przyłączenia, powinno przekazać wnioskodawcy informację o odmowie wraz z uzasadnieniem.

Przyczyny odmowy powinny być rzeczywiste i związane z brakiem technicznych lub formalnoprawnych warunków przyłączenia. Nieprawidłowe byłoby zastępowanie tych przesłanek naciskiem na zawarcie dodatkowych porozumień finansowych. W razie sporu trzeba zbadać treść pisma odmownego, dokumentację sieci, regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków oraz plan sytuacyjny nieruchomości.

Jeżeli problem dotyczy także przebiegu sieci przez cudzy grunt albo przez drogę wewnętrzną, pomocne może być również ustalenie, czy potrzebna będzie odpowiednia zgoda współwłaścicieli lub uregulowanie kwestii korzystania z nieruchomości. W podobnych sprawach znaczenie miewają zagadnienia z zakresu własności i prawa sąsiedzkiego.

Terminy na wydanie warunków przyłączenia

Ustawa przewiduje terminy na wydanie warunków przyłączenia. Zgodnie z art. 19a ust. 1-3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przedsiębiorstwo wydaje warunki w terminie:

Jeżeli przedsiębiorstwo nie dotrzymuje terminu, warto wezwać je pisemnie do załatwienia sprawy i wskazania przyczyn zwłoki. Przewlekłość nie legalizuje żądań finansowych i nie może służyć wymuszeniu podpisania porozumienia.

Jak postąpić w praktyce

W opisanej sytuacji najbezpieczniej działać etapami:

1. złożyć kompletny wniosek o wydanie warunków przyłączenia na piśmie;
2. zażądać odpowiedzi wyłącznie w formie pisemnej;
3. poprosić o wskazanie dokładnej podstawy prawnej dla żądania wpłaty lub podpisania porozumień;
4. nie podpisywać dokumentów, których skutków finansowych i prawnych nie da się jasno ocenić;
5. w razie odmowy żądać pełnego uzasadnienia oraz dokumentu podpisanego przez uprawnioną osobę;
6. rozważyć skargę na sposób działania przedsiębiorstwa albo gminy oraz podjęcie dalszych kroków prawnych.

Jeżeli odmowa przyłączenia albo spór dotyczący warunków przyłączenia przybierze postać przewidzianą w ustawie, zastosowanie może mieć tryb rozstrzygania sporów wskazany w art. 27e ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Ocena, czy w konkretnej sprawie należy sięgnąć właśnie po ten tryb, zależy jednak od treści otrzymanych pism i etapu sporu.

Na co uważać przed podpisaniem porozumienia

Przed podpisaniem jakiegokolwiek porozumienia warto sprawdzić co najmniej:

• czy świadczenie ma charakter dobrowolny, czy faktycznie jest warunkiem uzyskania warunków przyłączenia;
• czy dokument dotyczy budowy sieci, przyłącza, przekazania infrastruktury czy darowizny środków;
• czy określono zasady rozliczenia nakładów i ewentualnego przejęcia urządzeń przez przedsiębiorstwo;
• czy wskazano podstawę prawną oraz wzajemne obowiązki stron;
• czy wysokość obciążenia odpowiada rzeczywistym kosztom konkretnej inwestycji, a nie finansowaniu innych zadań gminy.

W praktyce największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy dokument jest sformułowany ogólnie, nie zawiera precyzyjnych zobowiązań drugiej strony i w istocie sprowadza się do przekazania pieniędzy bez wyraźnej podstawy ustawowej lub umownej.

FAQ

Czy gmina może pobrać opłatę za wydanie warunków przyłączenia?

Nie. Art. 19a ust. 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wyraźnie stanowi, że nie pobiera się opłat za wydanie warunków przyłączenia, ich zmianę, aktualizację lub przeniesienie.

Czy przedsiębiorstwo może odmówić, jeśli nie podpiszę porozumienia o wpłacie?

Nie powinno. Odmowa musi wynikać z przesłanek ustawowych i być uzasadniona. Sam brak zgody na dodatkowe świadczenie finansowe nie stanowi ustawowej podstawy do odmowy wydania warunków.

Czy można dobrowolnie współfinansować budowę sieci?

Tak, ale tylko wtedy, gdy rzeczywiście chodzi o odrębną i dobrowolną umowę inwestycyjną, a nie o ukrytą opłatę za wydanie warunków przyłączenia. Ocenę trzeba oprzeć na treści dokumentu i okolicznościach sprawy.

Czy gmina może połączyć temat wodociągu z budową oświetlenia ulic?

Co do zasady nie. Finansowanie oświetlenia ulic należy do zadań własnych gminy na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo energetyczne i nie powinno być warunkiem uzyskania warunków wod-kan.

Co zrobić, gdy wszystkie ustalenia są przekazywane tylko ustnie?

Należy złożyć wniosek i dalsze pytania na piśmie oraz żądać pisemnej odpowiedzi. Bez dokumentów trudniej wykazać, że żądanie wpłaty rzeczywiście padło i było stawiane jako warunek załatwienia sprawy.

Podsumowanie

Jeżeli żądanie pieniędzy pojawia się jako warunek wydania warunków przyłączenia do sieci wodociągowej albo kanalizacyjnej, należy przyjąć, że istnieje poważne ryzyko naruszenia art. 19a ust. 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Szczególnie wątpliwe jest łączenie procedury przyłączeniowej z finansowaniem innych inwestycji gminnych, takich jak oświetlenie ulic.

Kluczowe jest zebranie dokumentów, prowadzenie korespondencji na piśmie i oddzielenie ewentualnej dobrowolnej umowy inwestycyjnej od ustawowego prawa do uzyskania warunków przyłączenia. W sprawach spornych dużo zależy od szczegółów: treści porozumienia, charakteru planowanej inwestycji, przebiegu sieci i pisemnego uzasadnienia odmowy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – Dz.U. 2001 nr 72 poz. 747.

2. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne – Dz.U. 1997 nr 54 poz. 348.

3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 26 września 2013 r., sygn. II SA/Lu 454/13.