Urlop dla poratowania zdrowia po świadczeniu rehabilitacyjnym

Czy po świadczeniu rehabilitacyjnym można wziąć urlop dla poratowania zdrowia?

Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, czy świadczenie rehabilitacyjne zostało wykorzystane jako ustawowe przedłużenie okresu niezdolności do pracy oraz czy po jego zakończeniu nauczyciel nadal jest niezdolny do wykonywania dotychczasowej pracy.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela stosunek pracy nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania ulega rozwiązaniu w razie czasowej niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, jeżeli okres tej niezdolności przekracza 182 dni. Jeżeli niezdolność została spowodowana gruźlicą albo występuje w trakcie ciąży, okres ten wynosi 270 dni. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres nieobecności może być przedłużony o kolejne 12 miesięcy, jeżeli nauczyciel uzyska prawo do świadczenia rehabilitacyjnego albo zostanie mu udzielony urlop dla poratowania zdrowia.

Oznacza to, że świadczenie rehabilitacyjne i urlop zdrowotny pełnią w tym miejscu podobną funkcję: pozwalają przedłużyć dopuszczalną nieobecność po wyczerpaniu zasadniczego okresu choroby. Nie są to jednak dwa następujące po sobie pełne okresy, które można dowolnie zsumować. Jeżeli nauczyciel wykorzystał pełne 12 miesięcy świadczenia rehabilitacyjnego i nadal pozostaje niezdolny do pracy, co do zasady nie można już przedłużyć tej samej nieobecności kolejnym rocznym urlopem dla poratowania zdrowia.

Ta zasada dotyczy nie tylko nauczyciela zatrudnionego przez mianowanie. W przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony odpowiednie zastosowanie mają przepisy art. 23 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, co wynika z art. 27 ust. 3 tej ustawy.

Powrót do pracy po długiej chorobie a urlop zdrowotny

Przepisy nie przewidują formalnego wymogu „powrotu do pracy na jeden dzień” tylko po to, aby otworzyć drogę do urlopu dla poratowania zdrowia. Istotne jest coś innego: po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni nauczyciel powinien przejść kontrolne badanie lekarskie w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Jeżeli lekarz medycyny pracy stwierdzi brak zdolności do pracy, dyrektor nie może dopuścić nauczyciela do pracy.

Jeżeli po zakończeniu świadczenia rehabilitacyjnego nauczyciel odzyska zdolność do pracy, a stosunek pracy nadal trwa, może wystąpić z wnioskiem o urlop dla poratowania zdrowia. Wtedy nie chodzi już o dalsze przedłużanie tej samej niezdolności chorobowej, lecz o odrębny urlop udzielany na zasadach z art. 73 Karty Nauczyciela.

Jeżeli natomiast nauczyciel nadal jest niezdolny do pracy po wykorzystaniu pełnego świadczenia rehabilitacyjnego, szkoła może rozwiązać stosunek pracy z końcem miesiąca, w którym upływa dopuszczalny okres nieobecności. W takiej sytuacji samo złożenie wniosku o urlop dla poratowania zdrowia nie blokuje automatycznie skutków art. 23 Karty Nauczyciela.

Warunki urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciela

Urlop dla poratowania zdrowia nie jest zwykłym zwolnieniem lekarskim. Nauczyciel może go otrzymać, jeżeli spełnia ustawowe warunki. Obecnie art. 73 Karty Nauczyciela przewiduje, że urlopu udziela się nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, po przepracowaniu nieprzerwanie co najmniej 7 lat w szkole w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązkowego wymiaru zajęć.

Urlop może być udzielony w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia choroby zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej albo choroby, w której powstaniu czynniki środowiska pracy lub sposób wykonywania pracy odgrywają istotną rolę. Może też zostać udzielony na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową. Nie każda ciężka choroba daje więc automatycznie prawo do tego urlopu. Decydujące są przesłanki ustawowe i dokumenty medyczne oceniane w konkretnej sprawie.

Jednorazowo urlop dla poratowania zdrowia nie może przekroczyć roku. Łączny wymiar urlopu zdrowotnego w całym zatrudnieniu nauczyciela nie może przekroczyć 3 lat. Kolejnego urlopu można udzielić nie wcześniej niż po upływie roku od zakończenia poprzedniego.

Procedura: wniosek, badanie i orzeczenie lekarza

Procedura zaczyna się od pisemnego wniosku nauczyciela do dyrektora szkoły. Po sprawdzeniu warunków formalnych dyrektor, w terminie nie dłuższym niż 7 dni roboczych od dnia złożenia wniosku, wydaje skierowanie na badanie lekarskie przeprowadzane przez uprawnionego lekarza medycyny pracy.

Lekarz ocenia stan zdrowia nauczyciela na podstawie badania, dokumentacji medycznej oraz ewentualnych badań dodatkowych lub konsultacji specjalistycznych. Orzeczenie określa, czy istnieje potrzeba udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia i na jaki okres jest on potrzebny. Dopiero na podstawie takiego orzeczenia dyrektor udziela urlopu.

Nauczyciel i dyrektor szkoły mogą odwołać się od orzeczenia lekarskiego. Odwołanie składa się na piśmie, wraz z uzasadnieniem, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia, za pośrednictwem lekarza, który je wydał. Podmiot odwoławczy wydaje orzeczenie w terminie 30 dni od otrzymania odwołania, a orzeczenie to jest ostateczne.

Renta, dalsze leczenie i ryzyko rozwiązania stosunku pracy

Uzyskanie renty z tytułu niezdolności do pracy nie jest tym samym co urlop dla poratowania zdrowia. Renta jest świadczeniem z systemu ubezpieczeń społecznych, a urlop zdrowotny jest uprawnieniem pracowniczym nauczyciela wynikającym z Karty Nauczyciela. Jeżeli nauczyciel uzyska rentę, trzeba osobno ocenić, czy może i chce kontynuować zatrudnienie, czy zachodzą podstawy do rozwiązania stosunku pracy oraz jakie skutki wynikałyby z orzeczenia lekarza medycyny pracy.

W praktyce najbezpieczniej jest zadbać o komplet dokumentów: decyzję ZUS dotyczącą świadczenia rehabilitacyjnego, dokumentację medyczną, skierowanie na badanie kontrolne, wynik badania oraz ewentualny wniosek o urlop dla poratowania zdrowia. Bez analizy dat i dokumentów łatwo pomylić dwa różne zagadnienia: dalszą niezdolność do pracy po chorobie oraz odrębne prawo do urlopu zdrowotnego.

FAQ

Czy świadczenie rehabilitacyjne i urlop zdrowotny można zsumować?

Nie w ten sposób, aby po 182 dniach choroby, a następnie po pełnych 12 miesiącach świadczenia rehabilitacyjnego, automatycznie rozpocząć kolejny roczny urlop zdrowotny jako dalsze przedłużenie tej samej nieobecności. Art. 23 Karty Nauczyciela przewiduje przedłużenie o kolejne 12 miesięcy, a nie dwa odrębne roczne okresy.

Czy trzeba wrócić do pracy na jeden dzień?

Nie ma przepisu, który nakazywałby symboliczny powrót na jeden dzień. Kluczowe jest ustalenie zdolności do pracy po długiej chorobie. Jeżeli lekarz kontrolny potwierdzi zdolność do pracy i stosunek pracy trwa, nauczyciel może ubiegać się o urlop zdrowotny na zasadach ogólnych.

Kto wydaje orzeczenie o potrzebie urlopu dla poratowania zdrowia?

Orzeczenie wydaje uprawniony lekarz medycyny pracy wykonujący badania w jednostce służby medycyny pracy, z którą szkoła zawarła umowę. Lekarz bierze pod uwagę badanie, dokumentację medyczną oraz potrzebne konsultacje lub badania dodatkowe.

Czy dyrektor może odmówić urlopu zdrowotnego?

Dyrektor powinien najpierw sprawdzić warunki formalne, a następnie skierować nauczyciela na badanie. Urlopu udziela się na podstawie orzeczenia lekarskiego albo potwierdzonego skierowania na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową. Brak spełnienia warunków ustawowych albo brak właściwego orzeczenia może uzasadniać odmowę.

Czy w czasie urlopu dla poratowania zdrowia można pracować?

Nie. W okresie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel nie może nawiązać stosunku pracy ani podjąć innej działalności zarobkowej. W razie naruszenia tego zakazu dyrektor odwołuje nauczyciela z urlopu i wskazuje termin powrotu do pracy.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, w szczególności art. 23 i art. 73.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 229.
• Informacja Ministerstwa Edukacji Narodowej: Urlop dla poratowania zdrowia dla nauczycieli po zmianach.