Rezygnacja z nazwiska dwuczłonowego

Czy można zrezygnować z jednego członu nazwiska?

Tak, rezygnacja z jednego członu nazwiska może być możliwa. W opisanej sytuacji nie chodzi jednak o zwykłe skrócenie nazwiska na podstawie samego oświadczenia, lecz o administracyjną zmianę nazwiska na podstawie ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska.

Ustawa przewiduje, że zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów. Przykładowo ważnym powodem może być zmiana na nazwisko używane, nazwisko ośmieszające albo nielicujące z godnością człowieka, nazwisko bezprawnie zmienione albo nazwisko noszone zgodnie z prawem państwa, którego obywatelstwo również się posiada. Katalog ten jest przykładowy, dlatego w praktyce organ ocenia indywidualnie, czy podane okoliczności są wystarczające.

W przypadku nazwiska dwuczłonowego pochodzącego z kolejnych relacji rodzinnych argumentem może być przede wszystkim to, że osoba faktycznie funkcjonuje pod jednym nazwiskiem, drugi człon utrudnia jej życie zawodowe lub urzędowe, a powód przyjęcia tego członu przestał mieć znaczenie. Samo stwierdzenie, że nazwisko jest niewygodne, może być niewystarczające, dlatego warto pokazać konkretne sytuacje i dowody.

Zmiana nazwiska po rozwodzie a administracyjna zmiana nazwiska

Trzeba odróżnić dwie procedury. Od 8 października 2025 r. małżonek, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił dotychczasowe nazwisko, może w ciągu 1 roku od uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu złożyć przed kierownikiem USC albo konsulem oświadczenie o powrocie do nazwiska noszonego przed tym małżeństwem (art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Takie oświadczenie służy powrotowi do poprzedniego nazwiska, a nie dowolnej zmianie jego członów. Jeśli roczny termin upłynął albo zamierzona zmiana ma inny zakres, należy rozważyć tryb administracyjny.

Przepis przejściowy: nowelizacja z 24 czerwca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 897) wydłużyła również do roku wcześniejszy termin, jeśli nie upłynął on przed 8 października 2025 r. Rok liczy się od uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu, a nie od wejścia nowelizacji w życie.

W opisanej sprawie, skoro chodzi o pozostawienie nazwiska drugiego męża i rezygnację z nazwiska po pierwszym mężu po upływie dłuższego czasu, właściwą drogą będzie co do zasady wniosek o zmianę nazwiska. Organ nie powinien oceniać sprawy automatycznie, lecz bada, czy przedstawione powody są obiektywnie istotne.

Jak uzasadnić wniosek o pozostawienie jednego nazwiska?

Najważniejszą częścią wniosku jest uzasadnienie. Warto wyjaśnić, dlaczego nazwisko jednoczłonowe odpowiada aktualnej sytuacji rodzinnej, zawodowej i społecznej. Jeżeli przez lata pierwszy człon nazwiska był używany głównie ze względu na małoletnie dziecko z poprzedniego małżeństwa, a dziecko jest już pełnoletnie, można tę okoliczność opisać jako zmianę sytuacji życiowej.

Nie oznacza to jednak, że pełnoletnie dziecko musi wyrazić zgodę na zmianę nazwiska matki. Zgody dziecka wymaga się wtedy, gdy zmiana nazwiska ma obejmować małoletnie dziecko, które ukończyło 13 lat. Gdy zmiana dotyczy wyłącznie nazwiska rodzica, dorosłe dziecko nie jest stroną postępowania. Jego krótkie oświadczenie, że rozumie zmianę i nie będzie odczuwać z tego powodu dyskomfortu, może być jedynie pomocnym dowodem uzupełniającym.

W uzasadnieniu można powołać się między innymi na to, że w życiu codziennym, zawodowym, korespondencji elektronicznej, mediach społecznościowych, kontaktach z klientami albo kontrahentami używane jest jedno nazwisko. Pomocne mogą być wydruki korespondencji służbowej, wizytówki, identyfikatory, dokumenty pracownicze, zaświadczenia, umowy, potwierdzenia rejestracji działalności, korespondencja z urzędami lub inne dokumenty pokazujące faktyczne używanie nazwiska jednoczłonowego.

Gdzie złożyć wniosek i co powinien zawierać?

Aktualnie wniosek o zmianę imienia lub nazwiska składa się do wybranego kierownika urzędu stanu cywilnego. Osoba mieszkająca poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej może złożyć wniosek za pośrednictwem konsula RP, wskazując kierownika USC, któremu wniosek ma zostać przekazany.

Wniosek powinien zawierać dane osoby, której zmiana dotyczy, w tym imię lub imiona, nazwisko, nazwisko rodowe, PESEL, jeżeli został nadany, wskazanie nazwiska, na jakie ma nastąpić zmiana, adres do korespondencji, uzasadnienie oraz oświadczenie, że w tej samej sprawie nie złożono wcześniej wniosku do innego kierownika USC ani nie została już wydana decyzja odmowna.

Jeżeli zmiana nazwiska ma dotyczyć aktów stanu cywilnego, we wniosku trzeba wskazać kierownika USC, który sporządził akt urodzenia oraz akt małżeństwa. Jeżeli wnioskodawca albo jego małoletnie dzieci nie posiadają aktów stanu cywilnego sporządzonych w Polsce, wraz z wnioskiem trzeba złożyć wniosek o transkrypcję zagranicznych dokumentów stanu cywilnego.

Przy składaniu wniosku osobiście należy okazać dokument tożsamości. Do wniosku warto dołączyć dowód opłaty skarbowej i dokumenty uzasadniające zmianę nazwiska. W praktyce im bardziej konkretne uzasadnienie i im lepiej udokumentowane faktyczne używanie jednego nazwiska, tym większa szansa na pozytywne rozstrzygnięcie.

Ile kosztuje i ile trwa zmiana nazwiska?

Opłata za wydanie decyzji o zmianie imienia lub nazwiska wynosi 37 zł. Jeżeli działa pełnomocnik, może pojawić się dodatkowa opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, z wyjątkami przewidzianymi dla pełnomocnictw udzielanych najbliższym członkom rodziny.

Sprawa powinna zostać załatwiona do 1 miesiąca od złożenia kompletnego wniosku. W sprawach szczególnie skomplikowanych termin może wydłużyć się do 2 miesięcy. Decyzję wydaje kierownik USC, do którego złożono wniosek, albo jego zastępca.

Po pozytywnej decyzji nazwisko zostanie ujawnione w aktach stanu cywilnego i rejestrach, ale osoba zainteresowana powinna samodzielnie zadbać o wymianę dokumentów oraz aktualizację danych u pracodawcy, w banku, w ZUS, urzędzie skarbowym, u operatorów usług, w działalności gospodarczej i wszędzie tam, gdzie posługuje się danymi identyfikacyjnymi.

Kiedy urząd może odmówić zmiany nazwiska?

Urząd może odmówić, jeżeli uzna, że wskazane powody nie są ważne, uzasadnienie jest zbyt ogólne albo zmiana zmierza do obejścia prawa. Niedopuszczalna jest także zmiana na nazwisko historyczne, wsławione w dziedzinie kultury, nauki, działalności politycznej, społecznej albo wojskowej, jeżeli osoba ubiegająca się o zmianę nie ma członków rodziny o takim nazwisku.

Po zmianie nazwisko może składać się najwyżej z dwóch członów, chyba że zachodzi szczególny przypadek nazwiska noszonego zgodnie z prawem państwa, którego obywatelstwo również się posiada. W przypadku rezygnacji z jednego członu problem limitu zwykle nie występuje, ale urząd nadal bada, czy zmiana jest uzasadniona.

FAQ

Czy mogę zrezygnować z nazwiska po pierwszym mężu, jeśli mam już drugiego męża?

Tak, ale najczęściej będzie to wymagało administracyjnej zmiany nazwiska. Trzeba wykazać ważny powód, na przykład faktyczne używanie nazwiska obecnego męża, zmianę sytuacji rodzinnej albo realne utrudnienia wynikające z nazwiska dwuczłonowego.

Czy dorosłe dziecko musi zgodzić się na zmianę mojego nazwiska?

Nie, jeżeli zmiana dotyczy wyłącznie nazwiska rodzica i nie obejmuje nazwiska dziecka. Oświadczenie dorosłego dziecka może być pomocne dowodowo, ale nie jest formalną zgodą wymaganą do zmiany nazwiska rodzica.

Czy wystarczy napisać, że nazwisko dwuczłonowe jest niewygodne?

Zwykle lepiej tego nie ograniczać do samej wygody. Wniosek powinien pokazywać konkretne problemy albo okoliczności: faktyczne używanie jednego nazwiska, sytuację rodzinną, rozbieżności w dokumentach lub życiu zawodowym oraz powody, dla których zmiana jest racjonalna i trwała.

Czy wniosek trzeba złożyć w USC właściwym dla miejsca zamieszkania?

Nie. Aktualnie wniosek składa się do wybranego kierownika USC. Osoby mieszkające za granicą mogą złożyć wniosek przez polskiego konsula, wskazując urząd, któremu sprawa ma zostać przekazana.

Co zrobić po pozytywnej decyzji o zmianie nazwiska?

Po zmianie nazwiska trzeba zadbać o wymianę dokumentów i aktualizację danych w instytucjach. Warto przygotować listę miejsc, w których występuje stare nazwisko: dowód osobisty, paszport, prawo jazdy, bank, pracodawca, ZUS, urząd skarbowy, działalność gospodarcza, umowy i konta internetowe.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (tekst jednolity: Dz.U. 2021 poz. 1988), w szczególności art. 4, 8, 10–14.
• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 59, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 czerwca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 897); art. 2 tej nowelizacji zawiera przepis przejściowy.
• Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 35 i art. 129.
• Gov.pl: Złóż wniosek o zmianę imienia lub nazwiska – informacje o dokumentach, opłatach i terminach załatwiania sprawy.