Podatek od dochodów z giełdy przy rezydencji w UK

Rezydencja podatkowa a inwestowanie na polskiej giełdzie

Kluczowe znaczenie ma ustalenie rezydencji podatkowej, a nie samo obywatelstwo, posiadanie polskiego rachunku maklerskiego czy fakt, że akcje były notowane na warszawskiej giełdzie. Zgodnie z art. 3 ustawy o PIT polski rezydent podatkowy podlega w Polsce opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Osoba niemająca miejsca zamieszkania w Polsce podlega natomiast opodatkowaniu w Polsce tylko od dochodów osiąganych na terytorium Polski.

Za polskiego rezydenta podatkowego uważa się osobę, która ma w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Jeżeli od kilku lat mieszka Pan i pracuje w Wielkiej Brytanii, tam ma stałe zatrudnienie, mieszkanie i zasadnicze centrum życiowe, to w typowym przypadku będzie Pan traktowany jako rezydent podatkowy Wielkiej Brytanii, a w Polsce jako nierezydent.

W praktyce stan faktyczny trzeba jednak ocenić całościowo. Znaczenie mogą mieć m.in. miejsce zamieszkania rodziny, posiadanie stałego lokum, miejsce pracy, działalność gospodarcza, majątek, konta, powtarzalność pobytu w Polsce i faktyczne zamiary podatnika. Podobne problemy pojawiają się także przy innych polskich źródłach przychodu, np. gdy analizowany jest nierezydent a dochody w Polsce.

Sprzedaż akcji jako dochód z kapitałów pieniężnych

Na gruncie polskiej ustawy o PIT odpłatne zbycie papierów wartościowych, udziałów, akcji oraz pochodnych instrumentów finansowych jest co do zasady zaliczane do kapitałów pieniężnych. Jeżeli dochód podlega opodatkowaniu w Polsce, podatek wynosi 19% dochodu, a rozliczenia dokonuje się odrębnie od dochodów ze stosunku pracy, działalności gospodarczej czy emerytury.

W takim rozliczeniu sumuje się transakcje z danego roku podatkowego. Jeżeli część transakcji przyniosła stratę, a część zysk, podstawą jest wynik roczny ustalany zgodnie z właściwymi przepisami. Przy bardziej złożonych instrumentach finansowych podobny problem może pojawić się również przy rozliczeniu zysków z opcji za granicą.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że każda sprzedaż akcji z GPW przez osobę mieszkającą w Wielkiej Brytanii musi być rozliczona w Polsce. Polskie przepisy o zyskach kapitałowych stosuje się z uwzględnieniem właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Co wynika z umowy między Polską a Wielką Brytanią?

W relacji Polska–Wielka Brytania należy stosować polsko-brytyjską konwencję o unikaniu podwójnego opodatkowania, z uwzględnieniem zmian wynikających z Konwencji MLI. Zgodnie z art. 13 ust. 5 tej konwencji zyski z przeniesienia własności majątku niewymienionego w szczególnych ustępach art. 13 podlegają opodatkowaniu tylko w państwie, w którym zbywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę.

Dla zwykłej sprzedaży akcji giełdowych oznacza to, że jeżeli zbywca jest rezydentem podatkowym Wielkiej Brytanii, to zasadniczo zysk ze sprzedaży akcji powinien być opodatkowany w Wielkiej Brytanii. Polska nie powinna pobierać podatku, jeżeli podatnik może wykazać, że w danym roku był brytyjskim rezydentem podatkowym.

Istotny wyjątek przewiduje art. 13 ust. 2 konwencji. Polska może mieć prawo do opodatkowania zysków ze sprzedaży udziałów lub akcji, jeżeli ich wartość w całości albo w większej części jest bezpośrednio lub pośrednio związana z nieruchomościami położonymi w Polsce. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że przepis wyłącza z tego wyjątku akcje będące przedmiotem znaczącego i regularnego obrotu na giełdzie. Dlatego przy typowych, płynnych akcjach notowanych na GPW sytuacja jest zwykle korzystniejsza dla rezydenta brytyjskiego niż przy udziałach w spółce nieruchomościowej lub akcjach, które nie spełniają warunku znaczącego i regularnego obrotu.

Warunkiem bezpiecznego zastosowania umowy jest udokumentowanie rezydencji. Najlepiej posiadać certyfikat rezydencji wydany przez HMRC za właściwy rok podatkowy albo inny dokument, który pozwala wykazać miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. Przy zmianie kraju zamieszkania znaczenie ma także formalna zmiana rezydencji a US, ponieważ urząd skarbowy może badać, od kiedy podatnik faktycznie przestał być polskim rezydentem.

Czy trzeba składać PIT-38 w Polsce?

Jeżeli jest Pan rezydentem podatkowym Wielkiej Brytanii, posiada certyfikat rezydencji i sprzedaż dotyczy zwykłych akcji giełdowych, które nie mieszczą się w wyjątku dotyczącym spółek nieruchomościowych, to co do zasady nie powinien Pan płacić w Polsce podatku od tego zysku ani składać PIT-38 tylko z tego powodu, że transakcje były dokonane na polskiej giełdzie.

Jeżeli jednak Polska ma prawo opodatkować dany zysk, np. z powodu sprzedaży udziałów albo akcji objętych wyjątkiem dotyczącym majątku nieruchomego położonego w Polsce, rozliczenie w Polsce następuje według zasad dla kapitałów pieniężnych. Wtedy właściwym formularzem jest zasadniczo PIT-38, składany od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Warto też oddzielić dwie kwestie: informację z domu maklerskiego i rzeczywisty obowiązek podatkowy. Otrzymanie informacji PIT-8C albo zestawienia transakcji nie zawsze przesądza, że podatek w Polsce jest należny. Może natomiast oznaczać, że trzeba starannie udokumentować, dlaczego na podstawie umowy międzynarodowej dochód nie podlega opodatkowaniu w Polsce.

Czy w Polsce stosuje się podatek z progresją?

Nie, w opisanej sytuacji nie chodzi o tzw. podatek z progresją. Dochody z odpłatnego zbycia akcji i papierów wartościowych, jeżeli podlegają polskiemu PIT, są rozliczane jako kapitały pieniężne i nie łączy się ich z dochodami opodatkowanymi według skali podatkowej. Standardowa polska stawka dla takich dochodów wynosi 19%.

Metoda unikania podwójnego opodatkowania ma znaczenie dopiero wtedy, gdy zgodnie z umową oba państwa mogą opodatkować ten sam dochód. W przypadku osoby mieszkającej w Wielkiej Brytanii i sprzedającej akcje, które Polska może wyjątkowo opodatkować, rozliczenie podatku zapłaconego w Polsce następuje zasadniczo po stronie brytyjskiej, zgodnie z przepisami Wielkiej Brytanii i właściwą umową. To nie jest klasyczne doliczanie dochodu do polskiej skali podatkowej.

Co ze stratą z polskiej giełdy?

Jeżeli transakcje z polskiej giełdy nie podlegają opodatkowaniu w Polsce, to strata z tych transakcji również nie powinna być rozliczana w polskim PIT-38. Należy ją analizować według przepisów państwa rezydencji, czyli w opisanym przypadku według zasad brytyjskich.

Jeżeli natomiast konkretna transakcja podlega polskiemu podatkowi, wtedy zysk albo strata powinny być rozliczane według polskich zasad dotyczących kapitałów pieniężnych. W praktyce trzeba wtedy ustalić przychód, koszty nabycia, prowizje, kursy walut, daty transakcji oraz to, czy dokumenty z domu maklerskiego pozwalają prawidłowo wypełnić PIT-38.

Jak przygotować się do rozliczenia?

Najbezpieczniej zgromadzić dokumenty jeszcze przed terminem złożenia zeznania. Potrzebne mogą być w szczególności: certyfikat rezydencji z Wielkiej Brytanii za dany rok, historia transakcji z rachunku maklerskiego, informacje o kosztach nabycia akcji, potwierdzenia prowizji, ewentualny PIT-8C oraz dokumenty pokazujące, czy dana spółka może być spółką nieruchomościową w rozumieniu przepisów.

Jeżeli rezydencja podatkowa jest sporna, rok był przejściowy albo w Polsce nadal pozostawało centrum interesów życiowych, nie należy opierać rozliczenia wyłącznie na samym fakcie pracy w Wielkiej Brytanii. W takich przypadkach trzeba najpierw ustalić rezydencję podatkową, a dopiero potem miejsce opodatkowania zysków z giełdy.

FAQ

Czy polski rachunek maklerski przesądza o podatku w Polsce?

Nie. Rachunek prowadzony przez polski dom maklerski jest ważnym elementem dokumentacyjnym, ale nie przesądza samodzielnie o państwie opodatkowania. Najpierw trzeba ustalić rezydencję podatkową i zastosować właściwą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Czy rezydent Wielkiej Brytanii musi składać PIT-38 w Polsce?

Co do zasady nie, jeżeli sprzedaż dotyczy zwykłych akcji giełdowych, podatnik posiada brytyjską rezydencję podatkową i umowa przyznaje prawo opodatkowania wyłącznie Wielkiej Brytanii. PIT-38 może być potrzebny, gdy dana transakcja jednak podlega opodatkowaniu w Polsce.

Czy dochody z pracy w Wielkiej Brytanii wpływają na podatek od akcji w Polsce?

Przy polskim rozliczeniu zysków kapitałowych dochody z pracy nie są łączone z dochodami z odpłatnego zbycia akcji. Jeżeli akcje podlegają polskiemu podatkowi, zasadniczo stosuje się odrębne rozliczenie kapitałów pieniężnych, a nie skalę podatkową z progresją.

Czy certyfikat rezydencji jest konieczny?

W praktyce tak. Art. 30b ustawy o PIT uzależnia zastosowanie umowy w zakresie niezapłacenia podatku w Polsce od udokumentowania miejsca zamieszkania podatnika certyfikatem rezydencji. Bez takiego dokumentu urząd może kwestionować brak polskiego rozliczenia.

Co jeśli sprzedawane akcje dotyczą spółki posiadającej nieruchomości w Polsce?

Trzeba sprawdzić szczegóły. Umowa polsko-brytyjska przewiduje wyjątek dla akcji i udziałów, których wartość jest w większej części związana z nieruchomościami położonymi w Polsce. Jednocześnie wyjątek ten nie obejmuje akcji będących przedmiotem znaczącego i regularnego obrotu na giełdzie.

Czy stratę z polskiej giełdy można odliczyć w Polsce?

Jeżeli dochód z tych transakcji nie podlega opodatkowaniu w Polsce na podstawie umowy, to również strata nie powinna być rozliczana w polskim PIT-38. Należy sprawdzić zasady rozliczania straty w państwie rezydencji podatkowej.

Czy Brexit zmienił zasady opodatkowania sprzedaży akcji?

Sam Brexit nie uchylił polsko-brytyjskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Nadal trzeba stosować tę umowę, z uwzględnieniem Konwencji MLI oraz aktualnych przepisów krajowych.

Podsumowanie

Jeżeli mieszka Pan i pracuje na stałe w Wielkiej Brytanii, a w Polsce sprzedał Pan zwykłe akcje giełdowe, to zasadniczo podatek od zysku powinien być rozliczony w Wielkiej Brytanii. W Polsce nie stosuje się w takiej sytuacji podatku z progresją, a dochodów z kapitałów pieniężnych nie łączy się ze skalą podatkową.

Najważniejsze jest jednak prawidłowe udokumentowanie rezydencji podatkowej oraz sprawdzenie, czy sprzedawane akcje nie mieszczą się w wyjątku dotyczącym spółek, których wartość jest w większej części związana z polskimi nieruchomościami. W przypadku zwykłych, płynnych akcji notowanych na giełdzie obowiązek podatkowy w Polsce zwykle nie powstanie, ale przy udziałach w spółkach nieruchomościowych albo niejasnej rezydencji warto dokonać indywidualnej analizy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności art. 3, art. 30b i art. 45 - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350 z późn. zm.

2. Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, tekst syntetyczny z uwzględnieniem MLI - podatki.gov.pl

3. Wykaz umów o unikaniu podwójnego opodatkowania publikowany przez Ministerstwo Finansów - podatki.gov.pl