Operacja a JDG bez L4 i bez problemów z ZUS

Czy przedsiębiorca może poprosić lekarza, żeby nie wystawiał L4?

Taką prośbę można zgłosić, ale ostateczna decyzja co do wystawienia zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy należy do lekarza. Jeżeli po badaniu lekarz stwierdzi czasową niezdolność do pracy z powodu choroby lub zabiegu, wystawia zaświadczenie lekarskie e-ZLA na zasadach określonych w art. 55 ust. 1 i nast. ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Z praktycznego punktu widzenia pacjent może poinformować lekarza, że nie zamierza korzystać z zasiłku chorobowego i nie potrzebuje zwolnienia do rozliczeń z kontrahentem. Nie ma jednak przepisu, który dawałby pacjentowi roszczenie o „niewystawienie” e-ZLA mimo rozpoznanej niezdolności do pracy. Lekarz działa na podstawie oceny medycznej, a nie wyłącznie życzenia pacjenta.

Jeżeli zwolnienie nie jest potrzebne do pobierania świadczeń, warto poprosić o wyraźne odnotowanie w dokumentacji medycznej, że pacjent został poinformowany o stanie zdrowia, zaleceniach i planowanym okresie rekonwalescencji. Uprawnienie pacjenta do uzyskania dokumentacji medycznej wynika z art. 23 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Co oznacza e-ZLA dla osoby prowadzącej JDG?

Samo wystawienie e-ZLA nie oznacza jeszcze, że przedsiębiorca automatycznie otrzyma pieniądze z ZUS. Prawo do zasiłku chorobowego dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność zależy m.in. od podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu oraz spełnienia warunków nabycia prawa do świadczenia na podstawie art. 6 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 2 i art. 11 ust. 2 ustawy zasiłkowej w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W praktyce trzeba odróżnić trzy sytuacje:

Jeżeli prowadzisz JDG i rozliczasz się z kontrahentem na B2B, sam kontrahent może wymagać albo nie wymagać przedstawienia jakiegokolwiek dokumentu medycznego. To już zależy od umowy. Dla ZUS najważniejsze jest natomiast to, czy pobierasz świadczenie i czy w okresie niezdolności wykonujesz pracę zarobkową.

Czy można pracować w czasie L4 przy JDG?

Jeżeli pobierasz zasiłek chorobowy, odpowiedź co do zasady brzmi: nie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową albo wykorzystujący zwolnienie niezgodnie z jego celem traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

Przepis ten jest dla przedsiębiorców szczególnie istotny, bo „praca zarobkowa” może obejmować nie tylko fizyczne świadczenie usług, ale także czynności związane z normalnym prowadzeniem biznesu, jeśli mają charakter zarobkowy i nie są wyłącznie incydentalne. Ocena zawsze zależy od konkretnego stanu faktycznego: czym dokładnie zajmował się przedsiębiorca, jak często, w jakim zakresie i czy czynności miały realny związek z uzyskiwaniem przychodu.

Jeżeli natomiast nie pobierasz zasiłku chorobowego, art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej nie prowadzi do „sankcji bez świadczenia”, bo dotyczy utraty prawa do zasiłku. W takiej sytuacji ZUS co do zasady nie ma podstaw do żądania zwrotu świadczenia, którego nie wypłacił. Nadal jednak trzeba liczyć się z tym, że e-ZLA potwierdza medycznie czasową niezdolność do pracy, więc w razie sporu dowodowego może powstać pytanie, czy zakres wykonywanej aktywności był rzeczywiście zgodny ze stanem zdrowia.

Zobacz również:

wznowienie JDG a zasiłek chorobowy i macierzyński

Czy lekarz może wystawić inny dokument zamiast L4?

Lekarz może wystawić dokumentację medyczną, kartę informacyjną leczenia szpitalnego, zalecenia pooperacyjne albo zaświadczenie o stanie zdrowia, jeżeli jest ono potrzebne do określonego celu. Nie jest to jednak odpowiednik e-ZLA w systemie ubezpieczeń społecznych.

Jeżeli kontrahent B2B nie wymaga formalnego L4, a chce jedynie potwierdzenia zabiegu lub czasowych ograniczeń, można posłużyć się kartą wypisową ze szpitala albo innym zaświadczeniem medycznym. Trzeba jednak pamiętać, że taki dokument nie daje prawa do zasiłku chorobowego i nie zastępuje e-ZLA w relacji z ZUS.

Jak bezpiecznie postąpić po operacji przy współpracy B2B?

Najbezpieczniejsze rozwiązanie zależy od tego, czy po zabiegu rzeczywiście będziesz zdolny do wykonywania usług oraz czy chcesz korzystać z zasiłku chorobowego.

• Jeżeli stan zdrowia realnie wyklucza pracę i chcesz pobierać zasiłek – nie wykonuj pracy zarobkowej w okresie e-ZLA.
• Jeżeli nie chcesz pobierać zasiłku, a Twoja aktywność będzie ograniczona, ustal z kontrahentem zasady rozliczeń bez odwoływania się do L4.
• Jeżeli chcesz tylko przesunąć terminy lub ograniczyć zakres usług – zadbaj o potwierdzenie tego mailowo lub aneksem do umowy.
• Jeżeli masz wątpliwości, czy określone czynności będą potraktowane jako praca zarobkowa – lepiej skonsultować to przed wykonaniem tych czynności, a nie dopiero po kontroli.

Czy odmowa zasiłku jest tym samym co odmowa L4?

Nie. To dwie różne kwestie. e-ZLA jest zaświadczeniem lekarskim o czasowej niezdolności do pracy, a zasiłek chorobowy jest świadczeniem pieniężnym z ubezpieczenia społecznego. Można więc znaleźć się w sytuacji, w której lekarz wystawi e-ZLA, ale przedsiębiorca nie będzie korzystał z prawa do zasiłku.

W praktyce dla osoby na JDG problem najczęściej nie dotyczy samego „istnienia zwolnienia”, lecz tego, czy pobierając świadczenie, wykonuje ona dalej odpłatną działalność. Właśnie dlatego kluczowe znaczenie ma art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej.

Wnioski praktyczne

Jeżeli po operacji chcesz nadal prowadzić działalność i nie zamierzasz pobierać zasiłku chorobowego, sama prośba do lekarza o niewystawianie L4 może okazać się nieskuteczna, bo lekarz ocenia stan zdrowia samodzielnie. Możesz jednak poinformować lekarza, że nie potrzebujesz zwolnienia do celów świadczeniowych, oraz poprosić o odpowiednią dokumentację medyczną.

Największe ryzyko prawne pojawia się wtedy, gdy przedsiębiorca ma orzeczoną niezdolność do pracy, pobiera zasiłek chorobowy i równocześnie wykonuje pracę zarobkową. W takim układzie ZUS może odmówić prawa do świadczenia albo żądać zwrotu wypłaconych kwot jako nienależnie pobranych na zasadach wynikających z art. 66 ust. 2 ustawy zasiłkowej w związku z art. 84 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zobacz również:

ile trzeba przepracować, aby otworzyć nowy okres zasiłkowy

FAQ

Czy lekarz musi uwzględnić prośbę pacjenta o niewystawianie L4?

Nie. O wystawieniu e-ZLA decyduje ocena medyczna lekarza. Pacjent może zgłosić, że nie chce korzystać ze zwolnienia do celów świadczeniowych, ale nie ma prawa żądać od lekarza zaniechania wystawienia dokumentu mimo stwierdzonej niezdolności do pracy.

Czy przedsiębiorca może mieć e-ZLA i nie brać pieniędzy z ZUS?

Tak. Samo e-ZLA nie oznacza jeszcze wypłaty zasiłku. Prawo do świadczenia zależy od spełnienia warunków ustawowych i od tego, czy przedsiębiorca faktycznie występuje o zasiłek.

Czy praca na B2B podczas L4 zawsze oznacza problem?

Największe ryzyko dotyczy sytuacji, gdy pobierasz zasiłek chorobowy. Wtedy wykonywanie pracy zarobkowej może spowodować utratę prawa do zasiłku za cały okres zwolnienia na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej.

Czy karta wypisowa ze szpitala może zastąpić L4?

Nie w relacji z ZUS. Karta wypisowa dokumentuje leczenie, ale nie zastępuje e-ZLA jako podstawy do oceny czasowej niezdolności do pracy i prawa do zasiłku chorobowego.

Czy ZUS może żądać zwrotu pieniędzy po kontroli?

Tak, jeśli zasiłek został wypłacony mimo wykonywania pracy zarobkowej albo przy innych podstawach utraty prawa do świadczenia. Wtedy może powstać obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ISAP, w szczególności art. 4, art. 6, art. 17, art. 55 i nast., art. 66.
2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ISAP, w szczególności art. 11 ust. 2 oraz art. 84.
3. Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, ISAP, w szczególności art. 23 i art. 26.
4. Praktyka stosowania e-ZLA i kontroli prawa do zasiłku zależy od konkretnego stanu faktycznego, zwłaszcza od zakresu aktywności przedsiębiorcy w okresie orzeczonej niezdolności do pracy.