Legalność wyzwania bukmacherskiego na Instagramie

Kiedy takie wyzwanie może być zgodne z prawem?

Co do zasady samo prowadzenie profilu, na którym publikuje Pan własne analizy meczów, własne typy i informacje o tym, że zawarł Pan określony zakład, nie jest jeszcze samo w sobie zakazane. Kluczowe jest jednak to, jak wygląda przekaz: czy ma wyłącznie charakter informacyjny i komentatorski, czy już zachęca odbiorców do udziału w zakładach wzajemnych u konkretnego operatora.

W praktyce największe znaczenie ma ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy reklama i promocja gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości, zakładów wzajemnych i gier na automatach są co do zasady zakazane, chyba że ustawa przewiduje wyjątek. Dla zakładów wzajemnych wyjątek istnieje, ale jest ograniczony i obwarowany warunkami.

Jeżeli więc profil na Instagramie zaczyna pełnić funkcję marketingową dla bukmachera, trzeba oceniać go nie tylko jako prywatną aktywność, ale jako potencjalną reklamę albo promocję zakładów wzajemnych w rozumieniu art. 29 ustawy o grach hazardowych.

Reklama i promocja zakładów wzajemnych – gdzie przebiega granica?

Ustawa hazardowa rozróżnia reklamę i promocję. Zgodnie z art. 29 ust. 6 ustawy o grach hazardowych reklamą zakładów wzajemnych jest publiczne rozpowszechnianie znaków towarowych lub symboli graficznych podmiotów urządzających zakłady wzajemne, a także nazw tych podmiotów, jeżeli służy popularyzowaniu tych zakładów. Z kolei art. 29 ust. 7 tej ustawy za promocję uznaje m.in. publiczną prezentację zakładów, rozdawanie rekwizytów z nimi związanych czy inne formy zachęcania do uczestnictwa.

To oznacza, że ryzykowne są zwłaszcza takie elementy profilu jak:

• podawanie nazwy konkretnego bukmachera w sposób eksponowany i powtarzalny,
• używanie logo lub identyfikacji wizualnej operatora,
• publikowanie linków rejestracyjnych, linków afiliacyjnych lub kodów promocyjnych,
• zachęcanie do założenia konta lub skorzystania z bonusu,
• komunikaty typu „graj tutaj”, „to najlepszy bukmacher”, „wejdź z mojego linku”.

Im bardziej treść wygląda jak komercyjna rekomendacja, tym trudniej bronić stanowiska, że to tylko prywatna relacja z własnego grania.

Czy można używać nazwy bukmachera?

Samo użycie nazwy firmy nie zawsze jest bezprawne. Trzeba jednak odróżnić zwykłe, opisowe wskazanie podmiotu od wykorzystania oznaczenia w sposób reklamowy albo naruszający cudze prawa.

Po pierwsze, ochronę daje ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Na podstawie art. 23 Kodeksu cywilnego ochronie podlegają dobra osobiste, w tym dobre imię i renoma przedsiębiorcy, a zgodnie z art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego podmiot zagrożony naruszeniem może żądać zaniechania, usunięcia skutków naruszenia, a w razie wyrządzenia szkody także odszkodowania na zasadach ogólnych.

Po drugie, znaczenie ma ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej. Jeżeli nazwa bukmachera jest zarejestrowanym znakiem towarowym, uprawniony może sprzeciwiać się używaniu znaku w obrocie gospodarczym w sposób naruszający jego funkcje ochronne. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy odbiorca może uznać, że profil jest oficjalny, sponsorowany albo powiązany z bukmacherem.

Nie daje pełnego bezpieczeństwa sam fakt, że omawia Pan ofertę legalnie działającego operatora. W praktyce należy unikać:

• podszywania się pod oficjalny profil bukmachera,
• tworzenia nazwy konta sugerującej partnerstwo lub autoryzację,
• używania logo bez zgody,
• publikowania treści mogących godzić w renomę firmy przez nierzetelne zarzuty.

Legalny bukmacher w Polsce a bukmacher zagraniczny

To bardzo ważne rozróżnienie. Zakłady wzajemne mogą być urządzane w Polsce wyłącznie przez podmiot posiadający stosowne zezwolenie ministra właściwego do spraw finansów publicznych – wynika to z art. 6 ust. 1 oraz art. 7 ust. 2 ustawy o grach hazardowych. Jeżeli treść profilu kieruje odbiorców do operatora bez takiego zezwolenia, ryzyko prawne rośnie istotnie.

W praktyce przed publikacją warto sprawdzić, czy dany bukmacher działa legalnie na polskim rynku. Samo to, że marka jest znana za granicą, nie oznacza legalności jej oferty w Polsce.

Jeżeli profil promuje nielegalnego operatora, może to prowadzić do poważniejszych konsekwencji niż przy sporze o samą nazwę czy znak towarowy. W takim układzie problem dotyczy już bezpośrednio uczestnictwa w obrocie wokół nielegalnych gier hazardowych.

Jakie treści są szczególnie ryzykowne na Instagramie?

Najwięcej wątpliwości budzą publikacje, które łączą element rozrywkowy z realnym kierowaniem odbiorcy do zawarcia zakładu. Ryzyko zwiększają zwłaszcza:

Istotne jest też, czy treść jest kierowana do szerokiej publiczności. Instagram co do zasady ma charakter publiczny lub półpubliczny, więc wpisy, rolki i relacje łatwo uznać za publiczne rozpowszechnianie treści.

Czy wystarczy dodać ostrzeżenie 18+ i informację o legalnym hazardzie?

Nie. Taka adnotacja może pomóc porządkować przekaz, ale nie legalizuje automatycznie treści reklamowej. Jeżeli materiał ma cechy reklamy lub promocji, sama formułka o odpowiedzialnej grze nie usuwa ryzyka naruszenia art. 29 ustawy o grach hazardowych.

Mimo to warto zadbać o minimum ostrożnościowe, w szczególności:

• nie kierować przekazu do małoletnich,
• nie budować treści wokół obietnicy łatwego zarobku,
• nie sugerować pewności wygranej,
• nie ukrywać komercyjnego charakteru współpracy, jeśli taka współpraca istnieje.

Jeżeli ma Pan relację sponsorską z operatorem, znaczenie mają także przepisy o oznaczaniu treści handlowych oraz zasady platformy. Wtedy ocena dotyczy już nie tylko prawa hazardowego, ale też uczciwości komunikacji wobec konsumenta.

Wizerunek, cudze materiały i odpowiedzialność za treść

Jeżeli na nagraniach występuje tylko Pan, problem zgody na rozpowszechnianie wizerunku z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych co do zasady nie występuje. Jeżeli jednak w materiale pokazuje Pan inne osoby, ich nagrania, screeny rozmów, profile, komentarze albo cudze transmisje, wtedy trzeba osobno ocenić zgodę na wykorzystanie wizerunku, prawa autorskie i ochronę danych osobowych.

Trzeba też uważać na treść wypowiedzi o samym bukmacherze. Stawianie zarzutów o oszustwo, manipulację czy nieuczciwość bez rzetelnych podstaw może prowadzić do odpowiedzialności cywilnej z art. 23 i art. 24 Kodeksu cywilnego, a w skrajnych przypadkach także do sporów karnych o zniesławienie, zależnie od treści i okoliczności publikacji.

Jak ograniczyć ryzyko w praktyce?

Jeżeli chce Pan prowadzić taki profil możliwie bezpiecznie, warto przyjąć następujące zasady:

1. Publikować treści w formule analitycznej lub komentatorskiej, a nie sprzedażowej.
2. Nie używać logo bukmachera bez wyraźnej podstawy.
3. Nie zamieszczać linków afiliacyjnych, kodów bonusowych i zachęt do rejestracji, jeśli nie ma Pan pewności co do dopuszczalności takiego modelu.
4. Sprawdzić, czy operator ma polskie zezwolenie.
5. Nie sugerować współpracy, jeśli jej nie ma.
6. W razie współpracy komercyjnej przeanalizować umowę, regulamin operatora i zasady oznaczania materiałów reklamowych.

Jeżeli profil ma zarabiać, jest rozwijany profesjonalnie albo ma być elementem współpracy z bukmacherem, warto przed startem zrobić audyt prawny modelu publikacji.

FAQ

Czy samo pokazywanie kuponów z własnej gry jest legalne?

Może być legalne, jeśli materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi reklamy lub promocji zakładów wzajemnych. Ocenia się konkretną treść, formę publikacji i jej cel.

Czy mogę używać nazwy legalnego bukmachera?

Tak, ale ostrożnie. Sama nazwa nie zawsze narusza prawo, jednak nie może sugerować oficjalnej współpracy, wprowadzać w błąd ani służyć niedozwolonej reklamie. Dodatkowo trzeba uważać na znaki towarowe i renomę przedsiębiorcy.

Czy napis „hazard od 18 lat” rozwiązuje problem?

Nie. Taka informacja nie usuwa odpowiedzialności, jeśli materiał w istocie jest reklamą lub promocją sprzeczną z ustawą o grach hazardowych.

Czy link afiliacyjny jest bardziej ryzykowny niż zwykłe wspomnienie nazwy?

Zdecydowanie tak. Link afiliacyjny, kod bonusowy lub prowizja od rejestracji wzmacniają komercyjny charakter przekazu i mogą przesądzać, że treść ma charakter promocyjny.

Czy znaczenie ma to, czy bukmacher ma zezwolenie w Polsce?

Tak, i to podstawowe. Promowanie operatora działającego bez wymaganego zezwolenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych rodzi dużo większe ryzyko prawne.

Źródła

1. Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych – w szczególności art. 6, art. 7 i art. 29.

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, w szczególności art. 23 i art. 24 § 1.

3. Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej – Dz.U. 2001 nr 49 poz. 508.

4. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – w szczególności art. 81 ust. 1.