Czy ojciec może zabrać dzieci bez zgody matki, prawo a rzeczywistość konfliktów rodzinnych

W opisywanej sprawie mamy do czynienia z istotnym konfliktem rodzinnym, który może wymagać zarówno stanowczych działań prawnych, jak i rozważenia dobra dzieci.

Opieka nad dziećmi a równe prawa rodziców

Z formalnego punktu widzenia, jeśli nie toczy się postępowanie sądowe o ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej żadnemu z rodziców, to oboje rodzice mają równe prawa do dzieci. Oznacza to, że mąż ma prawo kontaktować się z dziećmi, natomiast nie może samowolnie ich zabierać na dłuższy czas bez Pani zgody, jeśli dziećmi opiekuje się Pani, a dzieci przebywają z Panią w ustalonym miejscu pobytu.

W sytuacji konfliktu sąd może w przyszłości ustalić miejsce pobytu dzieci przy jednym z rodziców – może to być istotne, jeżeli sytuacja będzie się dalej eskalować.

Czy policja może rozstrzygać spór o dzieci?

Policja nie ma prawa podejmować decyzji o tym, przy którym z rodziców mają przebywać dzieci, jeśli nie ma orzeczenia sądu w tej sprawie. Może interweniować jedynie w sytuacjach, gdy dochodzi do przemocy, istnieje zagrożenie życia lub zdrowia dzieci albo ma miejsce porwanie rodzicielskie, na przykład gdy dziecko zostało wywiezione za granicę wbrew woli drugiego rodzica. Jeżeli dzieci pozostają pod Pani opieką, a miejsce ich pobytu nie zostało sądownie ustalone inaczej, ma Pani pełne prawo odmówić ich przekazania, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieją przesłanki wskazujące na zagrożenie ich bezpieczeństwa emocjonalnego bądź fizycznego.

Szantaż i groźby jako forma przemocy domowej

Działania męża, tj. wulgaryzmy, groźby, szantaże emocjonalne, mogą być uznane za przemoc psychiczną – zwłaszcza jeżeli wpływają na Pani decyzje życiowe, wywołują strach, stres, uczucie upokorzenia. Rozważyć można złożenie:

• zawiadomienia o przemocy domowej – nawet jeśli nie było przemocy fizycznej, psychiczna i ekonomiczna również się kwalifikują. Można to zgłosić na policję lub w ośrodku pomocy społecznej,
• wniosku do sądu o ustalenie miejsca pobytu dzieci przy Pani,
• wniosku o uregulowanie kontaktów ojca z dziećmi, jeśli sytuacja stanie się konfliktowa. Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›
  

Jak chronić siebie i dzieci – praktyczne kroki

W obecnej sytuacji nie powinna Pani wydawać dzieci bez zgody sądu, zwłaszcza na dłuższy okres, jeśli ma Pani uzasadnione obawy o ich dobro. Ważne jest również dokumentowanie wszelkich gróźb i szantaży, na przykład poprzez zachowywanie wiadomości, sporządzanie legalnych nagrań czy wskazywanie świadków, takich jak rodzice. Dobrym rozwiązaniem będzie także złożenie wniosku do sądu rodzinnego o ustalenie miejsca pobytu dzieci przy Pani, a w razie potrzeby o ograniczenie władzy rodzicielskiej ojcu, jeżeli jego działania zagrażają dzieciom, oraz o uregulowanie kontaktów, gdy nie jesteście w stanie samodzielnie porozumieć się co do zasad spotkań ojca z dziećmi. Warto ponadto skorzystać z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej lub Niebieskiej Linii, jeśli mąż stosuje przemoc psychiczną, ponieważ instytucje te mogą pomóc w zabezpieczeniu Pani i dzieci.

Co zrobić, jeśli ojciec zabierze dzieci wbrew woli matki?

Jeśli dojdzie do sytuacji, że mąż samowolnie zabierze dzieci, może Pani:

• złożyć wniosek o wydanie dziecka (tzw. orzeczenie o odebraniu dziecka) na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego,
• zgłosić na policję samowolne zatrzymanie dzieci bez Pani zgody.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej - Dz.U. 2005 nr 180 poz. 1493