Czy drugi rodzic może wywieźć dzieci za granicę bez zgody?

Wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej

Podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy jest ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r., poz. 2809).

Zgodnie z art. 97 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: „Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania”. Natomiast art. 97 § 2 k.r.o. stanowi: „Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy”.

Oznacza to, że co do zasady każdy z rodziców może samodzielnie wykonywać władzę rodzicielską, jednak w sprawach istotnych konieczne jest porozumienie obojga rodziców.

Wyjazd dziecka za granicę jako istotna sprawa

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie zawiera zamkniętego katalogu spraw istotnych, jednak w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że należą do nich m.in. kwestie dotyczące miejsca pobytu dziecka. Planowany wyjazd dzieci za granicę na czas nieokreślony, połączony ze zmianą miejsca ich zamieszkania, niewątpliwie stanowi istotną sprawę dziecka, wymagającą zgody obojga rodziców.

W przypadku braku porozumienia między rodzicami, rozstrzygnięcie należy do sądu opiekuńczego, który orzeka, kierując się dobrem dzieci.

Paszport dziecka a zgoda na wyjazd

W praktyce często dochodzi do sporów dotyczących wydania dziecku paszportu. Brak zgody jednego z rodziców może wynikać z obawy przed wywiezieniem dziecka za granicę i zerwaniem więzi z drugim rodzicem. Należy jednak podkreślić, że zgoda sądu na wydanie paszportu dziecku w miejsce zgody jednego z rodziców nie jest równoznaczna z wyrażeniem zgody na stały pobyt dziecka poza granicami kraju.

Jeżeli rodzic planuje wyjazd dziecka za granicę w celu stałego zamieszkania, a brak jest zgody drugiego rodzica, powinien wystąpić do sądu o zgodę na taki wyjazd. Sąd każdorazowo ocenia, czy planowany wyjazd leży w interesie dziecka.

Możliwe działania przed sądem rodzinnym

W opisanej sytuacji zasadne jest skierowanie sprawy do sądu rodzinnego. W szczególności możliwe jest złożenie wniosków o:

1. ustalenie miejsca pobytu dzieci przy jednym z rodziców,

2. odmowę wyrażenia zgody na wyjazd dzieci za granicę bez zgody obojga rodziców.

Postępowanie toczy się w trybie nieprocesowym i jest wszczynane na wniosek. Opłata sądowa od wniosku w sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej wynosi 100 zł od każdego dziecka.

FAQ – najczęściej zadane pytania

Czy jeden rodzic może sam zdecydować o wyjeździe dziecka za granicę?
Nie. Wyjazd na stałe lub na dłuższy czas to istotna sprawa dziecka i wymaga zgody obojga rodziców.

Co zrobić, gdy drugi rodzic nie zgadza się na wyjazd?
Należy wystąpić do sądu rodzinnego, który rozstrzygnie sprawę, kierując się dobrem dziecka.

Czy można zatrzymać wyjazd dziecka bez zgody drugiego rodzica?
Tak, można złożyć wniosek do sądu o zakaz wyjazdu lub ustalenie miejsca pobytu dziecka.

Czy paszport dla dziecka oznacza zgodę na wyjazd za granicę?
Nie. Zgoda na wydanie paszportu nie jest równoznaczna ze zgodą na stały wyjazd.

Czy sąd zawsze zgodzi się na wyjazd dziecka za granicę?
Nie. Sąd ocenia, czy wyjazd jest zgodny z dobrem dziecka, w tym jego bezpieczeństwem i relacją z drugim rodzicem.

Ile kosztuje złożenie wniosku do sądu?
Opłata wynosi 100 zł od każdego dziecka.