Brak kontaktu z adwokatem - jak zrezygnować z usług?

Umowa z adwokatem a brak kontaktu

Relacja klienta z adwokatem opiera się na umowie cywilnoprawnej. Najczęściej jest to umowa o świadczenie usług prawnych, do której - jeżeli przepisy szczególne albo sama umowa nie stanowią inaczej - stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, w szczególności art. 750 Kodeksu cywilnego.

Nie zawsze musi istnieć klasyczna pisemna umowa. Do zawarcia umowy mogło dojść także przez wymianę e-maili, ustalenia telefoniczne, przyjęcie dokumentów, przyjęcie pełnomocnictwa i pobranie wynagrodzenia. Dla klienta najważniejsze jest to, aby zachować dowody: potwierdzenie przelewu, korespondencję, potwierdzenie przekazania dokumentów, pełnomocnictwo oraz notatki z prób kontaktu.

Adwokat nie ma obowiązku odpowiadać natychmiast na każdą wiadomość, ale powinien prowadzić sprawę z należytą starannością, czuwać nad jej biegiem oraz informować klienta o postępach i wyniku. Długotrwałe milczenie, niewyjaśnione przekładanie spotkań, brak informacji o podjętych czynnościach albo brak jakichkolwiek działań po pobraniu wynagrodzenia mogą uzasadniać formalne zakończenie współpracy.

Czy można wypowiedzieć umowę adwokatowi?

Tak. Zgodnie z art. 746 § 1 Kodeksu cywilnego dający zlecenie może wypowiedzieć je w każdym czasie. W praktyce oznacza to, że klient nie musi dalej korzystać z usług adwokata, jeżeli utracił do niego zaufanie, nie ma z nim kontaktu albo chce powierzyć sprawę innej osobie.

Wypowiedzenie umowy nie zawsze oznacza jednak automatyczny zwrot całej wpłaconej kwoty. Klient powinien zwrócić adwokatowi uzasadnione wydatki poniesione w celu należytego wykonania zlecenia oraz zapłacić część wynagrodzenia odpowiadającą czynnościom rzeczywiście wykonanym. Jeżeli adwokat nie wykonał żadnych merytorycznych czynności albo wykonał je tylko częściowo, można domagać się odpowiedniego rozliczenia i zwrotu niewykorzystanej części wynagrodzenia.

Jeżeli wypowiedzenie następuje bez ważnego powodu, przepisy przewidują możliwość odpowiedzialności za szkodę. W opisanych sprawach ważnym powodem może być zwłaszcza długotrwały brak kontaktu, brak informacji o sprawie, niewykonanie uzgodnionych czynności, nieobecność na ustalonych spotkaniach albo utrata zaufania uzasadniona zachowaniem pełnomocnika. Ocena zawsze zależy jednak od dowodów i treści umowy.

Jak wypowiedzieć umowę, gdy adwokat nie odpowiada?

Nie trzeba jechać do kancelarii ani czekać na rozmowę telefoniczną. Najbezpieczniej sporządzić pisemne wypowiedzenie umowy i wysłać je listem poleconym za potwierdzeniem odbioru na aktualny adres kancelarii. Adres można sprawdzić w Krajowym Rejestrze Adwokatów i Aplikantów Adwokackich, dostępnym pod adresem www.rejestradwokatow.pl.

Wypowiedzenie powinno zawierać: dane klienta, dane adwokata, wskazanie sprawy, datę zawarcia umowy albo opis ustaleń, jednoznaczne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, żądanie rozliczenia, żądanie zwrotu dokumentów oraz numer rachunku do zwrotu niewykorzystanej części wynagrodzenia. Warto wyznaczyć konkretny termin, na przykład 7 lub 14 dni od doręczenia pisma.

Dobrze jest równolegle wysłać skan wypowiedzenia e-mailem, ale w sprawach spornych podstawowe znaczenie ma dowód doręczenia pisma albo przynajmniej dowód jego nadania na prawidłowy adres. Jeżeli pismo zostanie dwukrotnie awizowane i nieodebrane, może to mieć znaczenie dowodowe, choć w konkretnej sprawie trzeba ocenić, czy adres był aktualny i czy pismo zostało prawidłowo skierowane.

Co napisać w wypowiedzeniu umowy?

W piśmie warto unikać emocjonalnego tonu i skupić się na faktach. Można wskazać, że pomimo przekazania dokumentów, udzielenia pełnomocnictwa i zapłaty wynagrodzenia adwokat nie przekazał informacji o podjętych czynnościach, nie stawił się na uzgodnione spotkania albo nie odpowiadał na wiadomości. Następnie należy jasno oświadczyć, że klient wypowiada umowę ze skutkiem natychmiastowym z ważnych powodów.

Praktyczny układ pisma może wyglądać następująco: najpierw opis sprawy i dat, następnie oświadczenie o wypowiedzeniu, potem żądanie wydania dokumentów, żądanie rozliczenia pobranego wynagrodzenia i zwrotu niewykorzystanej części wpłaty. Na końcu warto poprosić o pisemne potwierdzenie, jakie czynności zostały wykonane, czy jakiekolwiek pisma zostały złożone oraz czy adwokat nadal posiada oryginały dokumentów.

Jeżeli adwokat działał już jako pełnomocnik w sądzie, urzędzie, księdze wieczystej, postępowaniu egzekucyjnym albo innej formalnej procedurze, samo wypowiedzenie umowy może nie wystarczyć od strony organizacyjnej. Trzeba wtedy dodatkowo odwołać pełnomocnictwo i zawiadomić właściwy sąd albo organ, aby dalsza korespondencja nie trafiała do byłego pełnomocnika.

Zwrot pieniędzy i rozliczenie z adwokatem

Po wypowiedzeniu umowy klient może domagać się rozliczenia. Nie należy jednak automatycznie zakładać, że każda wpłacona kwota wraca w całości. Znaczenie ma to, czy była to zaliczka, wynagrodzenie ryczałtowe, opłata za konkretną czynność, honorarium za analizę dokumentów, czy płatność za prowadzenie całej sprawy.

Jeżeli adwokat wykonał część pracy, może przysługiwać mu część wynagrodzenia. Jeżeli natomiast nie wykonał uzgodnionych czynności, nie sporządził opinii, nie złożył pisma, nie odbył umówionych spotkań i nie potrafi wykazać realnej pracy w sprawie, klient może żądać zwrotu odpowiedniej części pieniędzy. W sporze pomocne są: umowa, faktura, rachunek, potwierdzenie przelewu, korespondencja i wezwanie do rozliczenia.

Jeżeli adwokat nie odpowiada także po wypowiedzeniu, można wysłać przedsądowe wezwanie do zapłaty. W piśmie należy wskazać kwotę żądanego zwrotu, podstawę żądania, termin zapłaty i numer rachunku. Gdy sprawa dotyczy większej kwoty albo klient poniósł szkodę przez zaniechanie adwokata, w grę może wchodzić roszczenie odszkodowawcze na podstawie ogólnych zasad odpowiedzialności kontraktowej.

Zwrot dokumentów i akt sprawy

W wypowiedzeniu należy wyraźnie zażądać zwrotu wszystkich dokumentów przekazanych adwokatowi oraz pism, które otrzymał jako pełnomocnik. Kodeks Etyki Adwokackiej przewiduje, że adwokat powinien niezwłocznie wydać klientowi otrzymane dokumenty i pisma związane ze sprawą. Co istotne, nie powinien uzależniać wydania tych dokumentów od wcześniejszej zapłaty opłat albo kosztów przypadających na jego rzecz.

Warto wskazać sposób odbioru dokumentów: odesłanie pocztą poleconą na adres klienta, odbiór przez wskazaną osobę albo przekazanie nowemu pełnomocnikowi. Jeżeli dokumenty obejmują oryginały aktów notarialnych, pełnomocnictw, odpisów sądowych lub dokumentów nieruchomościowych, należy żądać ich zwrotu w oryginałach, a nie tylko w kopiach.

Odwołanie pełnomocnictwa

Trzeba odróżnić wypowiedzenie umowy od odwołania pełnomocnictwa. Umowa określa relację finansową i organizacyjną między klientem a adwokatem, natomiast pełnomocnictwo upoważnia adwokata do działania w imieniu klienta wobec sądu, urzędu, kontrahenta albo drugiej strony.

Jeżeli adwokat otrzymał pełnomocnictwo, w piśmie warto zamieścić również zdanie: „odwołuję wszelkie pełnomocnictwa udzielone Panu/Pani w tej sprawie”. Jeżeli pełnomocnictwo zostało złożone w sądzie lub urzędzie, klient powinien zawiadomić ten sąd albo urząd o odwołaniu pełnomocnictwa. W przeciwnym razie korespondencja może nadal trafiać do dotychczasowego pełnomocnika.

W sprawach sądowych i administracyjnych trzeba uważać na terminy. Zmiana pełnomocnika nie zatrzymuje automatycznie biegu terminów do złożenia pisma, apelacji, zażalenia, odpowiedzi na wezwanie albo uzupełnienia braków formalnych. Dlatego po zerwaniu kontaktu z adwokatem trzeba jak najszybciej ustalić aktualny stan sprawy w sądzie lub urzędzie.

Kiedy złożyć skargę na adwokata?

Jeżeli brak kontaktu jest incydentalny, najpierw warto wysłać formalne wezwanie do informacji i rozliczenia. Jeżeli jednak adwokat przez dłuższy czas nie odpowiada, nie informuje o przebiegu sprawy, nie wydaje dokumentów, nie rozlicza pobranego wynagrodzenia albo nie wykonuje czynności mimo przyjęcia zlecenia, można rozważyć zawiadomienie rzecznika dyscyplinarnego przy właściwej okręgowej radzie adwokackiej.

Skarga powinna być pisemna i konkretna. Należy opisać daty, wpłacone kwoty, przekazane dokumenty, ustalone czynności, próby kontaktu i skutki zaniechań. Do skargi warto dołączyć kopie e-maili, SMS-ów, potwierdzenia przelewu, wypowiedzenia umowy, potwierdzenia nadania listów oraz innych dowodów.

Trzeba pamiętać, że postępowanie dyscyplinarne służy ocenie zachowania adwokata z punktu widzenia prawa i zasad etyki zawodowej. Nie jest ono prostą drogą egzekwowania pieniędzy. Zwrotu wynagrodzenia, odszkodowania albo kosztów zwykle dochodzi się odrębnie: w drodze wezwania do zapłaty, negocjacji, mediacji albo procesu cywilnego.

W podobnych sprawach znaczenie może mieć także wypowiedzenie umowy przez adwokata, zwłaszcza gdy współpraca kończy się już w trakcie postępowania sądowego.

Co zrobić krok po kroku?

Najpierw należy zebrać dokumenty i dowody kontaktu: umowę, pełnomocnictwo, potwierdzenie przelewu, korespondencję, historię połączeń i notatki ze spotkań. Następnie trzeba sprawdzić aktualny adres kancelarii w rejestrze adwokatów i wysłać pisemne wypowiedzenie umowy wraz z żądaniem rozliczenia oraz zwrotu dokumentów.

Kolejny krok to ustalenie, czy w sprawie nie toczy się postępowanie przed sądem, urzędem albo innym organem. Jeżeli tak, należy zawiadomić ten organ o odwołaniu pełnomocnictwa i poprosić o informację o aktualnym stanie sprawy. Jeżeli sprawa wymaga pilnych działań, warto skonsultować dokumenty z innym prawnikiem, aby nie dopuścić do upływu terminu.

Jeżeli po wypowiedzeniu umowy adwokat nadal nie reaguje, można wysłać przedsądowe wezwanie do zapłaty i osobno zawiadomienie do właściwej okręgowej rady adwokackiej. W sprawach o istotnej wartości trzeba rozważyć, czy oprócz zwrotu wynagrodzenia istnieje podstawa do dochodzenia odszkodowania za konkretną szkodę, na przykład utratę możliwości złożenia środka zaskarżenia albo konieczność poniesienia dodatkowych kosztów.

FAQ

Czy mogę zrezygnować z adwokata bez jego zgody?

Tak. Klient może wypowiedzieć umowę z adwokatem bez uzyskiwania jego zgody. Dla celów dowodowych najlepiej zrobić to pisemnie i wysłać pismo na adres kancelarii.

Czy brak kontaktu z adwokatem jest ważnym powodem wypowiedzenia umowy?

Może nim być, zwłaszcza gdy brak kontaktu trwa dłużej, dotyczy istotnej sprawy, uniemożliwia uzyskanie informacji o stanie postępowania albo łączy się z brakiem wykonania uzgodnionych czynności. Każdy przypadek trzeba jednak ocenić na podstawie dowodów.

Czy po wypowiedzeniu umowy adwokat musi zwrócić całe wynagrodzenie?

Nie zawsze. Jeżeli wykonał część pracy, może zachować wynagrodzenie odpowiadające wykonanym czynnościom i uzasadnionym wydatkom. Jeżeli jednak nie wykonał umówionych działań, klient może żądać zwrotu niewykorzystanej części wpłaty.

Czy wypowiedzenie umowy oznacza automatyczne odwołanie pełnomocnictwa?

Dla bezpieczeństwa należy wprost napisać, że klient wypowiada umowę i odwołuje udzielone pełnomocnictwo. Jeżeli pełnomocnictwo zostało złożone w sądzie lub urzędzie, trzeba zawiadomić ten organ o jego odwołaniu.

Co zrobić, jeśli adwokat nie chce oddać dokumentów?

Należy pisemnie zażądać zwrotu dokumentów i wyznaczyć termin. Jeżeli adwokat nadal ich nie wydaje, można złożyć skargę do właściwego organu samorządu adwokackiego, a w razie szkody rozważyć także roszczenia cywilne.

Gdzie złożyć skargę na adwokata?

Skargę składa się do właściwej okręgowej rady adwokackiej albo rzecznika dyscyplinarnego izby adwokackiej właściwej dla danego adwokata. W piśmie trzeba opisać zarzuty i dołączyć dowody, np. korespondencję, potwierdzenia przelewów i kopię wypowiedzenia umowy.

Czy skarga dyscyplinarna pomoże odzyskać pieniądze?

Skarga może doprowadzić do oceny zachowania adwokata i ewentualnej odpowiedzialności dyscyplinarnej, ale nie zastępuje pozwu ani wezwania do zapłaty. Roszczeń pieniężnych zwykle dochodzi się osobno na drodze cywilnej.

Podsumowanie

Brak kontaktu z adwokatem nie blokuje możliwości zakończenia współpracy. Klient może wypowiedzieć umowę, odwołać pełnomocnictwo, zażądać zwrotu dokumentów i rozliczenia wpłaconego wynagrodzenia. Najważniejsze jest działanie na piśmie i zachowanie dowodów doręczenia.

Jeżeli sprawa jest pilna, trzeba równolegle ustalić jej stan w sądzie lub urzędzie, aby nie przegapić terminu. Gdy adwokat mimo wypowiedzenia nadal milczy, nie wydaje dokumentów albo nie rozlicza pieniędzy, można rozważyć przedsądowe wezwanie do zapłaty, skargę dyscyplinarną i - w razie potrzeby - dochodzenie roszczeń przed sądem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, w szczególności art. 746 i art. 750.

2. Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - Dz.U. 1982 nr 16 poz. 124, w szczególności przepisy o odpowiedzialności dyscyplinarnej adwokatów.

3. Zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu, tekst jednolity ogłoszony przez Naczelną Radę Adwokacką - Kodeks Etyki Adwokackiej, w szczególności § 49-54.

4. Krajowy Rejestr Adwokatów i Aplikantów Adwokackich - www.rejestradwokatow.pl.