Co wynika z przepisów i stanowiska ZUS
Płatnikiem składek i podmiotem odpowiedzialnym wobec ZUS jest zawsze przedsiębiorca, nawet jeśli dokumenty składa biuro rachunkowe. W postępowaniu przed ZUS argument, że doszło do błędu biura, co do zasady nie chroni prawa do ulgi, ponieważ ryzyko wyboru biura obciąża przedsiębiorcę. Potwierdza to m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 26.03.2025 r., sygn. akt III AUa 13/25.
Terminy dotyczące ulg, w tym Małego ZUS Plus, mają charakter materialnoprawny i nie podlegają przywróceniu. Wynika to z art. 36 ust. 14a pkt 1–2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz utrwalonej praktyki orzeczniczej.
Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
Rozróżnienie skutków błędu
Należy odróżnić dwie sytuacje:
Pierwsza dotyczy jednego miesiąca nadmiarowego korzystania ze składek preferencyjnych. W tym zakresie klient i tak był zobowiązany do zapłaty pełnych składek, więc dopłata stanowi wyrównanie należności publicznoprawnej, a nie szkodę.
Druga dotyczy utraty prawa do Małego ZUS Plus. Jeżeli klient spełniał warunki tej ulgi, a jej utrata wynikała z opóźnienia w zgłoszeniu, różnica między składkami pełnymi a preferencyjnymi może stanowić szkodę. Zgodnie z wyrokiem SN z 31 marca 2023 r., sygn. akt II CSKP 1033/22, szkoda może polegać także na zwiększeniu zobowiązań.
Odpowiedzialność biura rachunkowego
Zastosowanie mają przepisy o odpowiedzialności kontraktowej, w szczególności art. 471 k.c. oraz art. 355 § 2 k.c., który przewiduje podwyższony standard staranności dla profesjonalistów.
Postanowienia umowy ograniczające odpowiedzialność mogą mieć znaczenie, ale nie wyłączają jej automatycznie, zwłaszcza jeśli błąd dotyczy czynności zawodowych, takich jak zgłoszenia do ZUS.
Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›
Możliwość ograniczenia odpowiedzialności
Istotne znaczenie ma ustalenie, czy klient faktycznie spełniał warunki Małego ZUS Plus. Jeżeli nie, odpowiedzialność może zostać wyłączona lub znacząco ograniczona.
Możliwe jest także powołanie się na przyczynienie się klienta do powstania szkody na podstawie art. 362 k.c. Klient miał możliwość kontroli swoich rozliczeń oraz dostęp do informacji w ZUS, co może prowadzić do zmniejszenia ewentualnego odszkodowania.
Ryzyko odpowiedzialności
Jeżeli klient spełniał warunki ulgi, a jedyną przyczyną jej utraty było błędne zgłoszenie, istnieje realne ryzyko uznania odpowiedzialności biura i konieczności pokrycia części szkody, w szczególności różnicy składek oraz odsetek.
FAQ
Czy biuro rachunkowe odpowiada za błędy w zgłoszeniach do ZUS?
Może odpowiadać, ale nie wobec ZUS. Odpowiedzialność wobec klienta wynika z umowy i przepisów o odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 k.c.), przy uwzględnieniu podwyższonego standardu staranności profesjonalisty.
Kto odpowiada wobec ZUS za rozliczenia składek?
Zawsze przedsiębiorca jako płatnik składek. Nawet jeśli dokumenty przygotowuje biuro rachunkowe, ZUS kieruje roszczenia do przedsiębiorcy.
Czy dopłata składek po korekcie to szkoda?
Nie zawsze. Jeśli wynika z obowiązku zapłaty należnych składek (np. po błędnym korzystaniu z preferencji), traktowana jest jako zaległość publicznoprawna, a nie szkoda.
Kiedy można mówić o szkodzie po stronie klienta?
Gdy błąd biura doprowadził np. do utraty prawa do ulgi (np. Mały ZUS Plus), mimo spełnienia warunków. Wtedy różnica w składkach może stanowić szkodę.
Czy można przywrócić termin zgłoszenia do Małego ZUS Plus?
Nie. Terminy te mają charakter materialnoprawny i nie podlegają przywróceniu.
Czy klient może przyczynić się do powstania szkody?
Tak. Jeśli miał możliwość kontrolowania rozliczeń i nie reagował, sąd może obniżyć odszkodowanie (art. 362 k.c.).
Czy umowa z biurem rachunkowym może wyłączyć odpowiedzialność?
Może ją ograniczyć, ale nie zawsze skutecznie wyłącza, zwłaszcza przy błędach w podstawowych czynnościach zawodowych.
Czy biuro musi pokryć całą niedopłatę do ZUS?
Nie automatycznie. Należy rozróżnić część będącą zaległością (nie jest szkodą) oraz ewentualną szkodę wynikającą np. z utraty ulgi.
Jak ograniczyć ryzyko odpowiedzialności biura rachunkowego?
Kluczowe jest wykazanie, że klient nie spełniał warunków ulgi albo przyczynił się do powstania szkody.
Czy w takich sprawach warto zawrzeć ugodę?
Często tak. Pozwala ograniczyć ryzyko procesowe i koszty, szczególnie gdy odpowiedzialność nie jest jednoznaczna.
Podsumowanie
W tej sprawie nie ma podstaw do automatycznego uznania odpowiedzialności za całą kwotę niedopłaty. Część zobowiązań wynika z obowiązku publicznoprawnego klienta i nie stanowi szkody. Kluczowe jest ustalenie, czy klient spełniał warunki Małego ZUS Plus oraz dokładne rozbicie kwoty na poszczególne składniki. Możliwe jest ograniczenie odpowiedzialności poprzez wykazanie przyczynienia się klienta. W praktyce często najkorzystniejszym rozwiązaniem jest negocjacja ugody.
Przykłady
Przykład 1
Biuro rachunkowe błędnie zgłosiło przedsiębiorcę do ulgi po terminie. Klient spełniał wszystkie warunki, więc sąd uznał, że utrata ulgi była bezpośrednim skutkiem błędu biura i zasądził częściowe odszkodowanie.
Przykład 2
Klient korzystał z preferencyjnych składek o miesiąc za długo. Po korekcie ZUS zażądał dopłaty. Sąd uznał, że nie jest to szkoda, lecz zaległość publicznoprawna, więc biuro nie odpowiadało za tę część.
Przykład 3
Przedsiębiorca nie kontrolował swoich rozliczeń przez wiele miesięcy mimo dostępu do danych w ZUS. Sąd uznał jego przyczynienie się i obniżył ewentualne odszkodowanie o 50%.
Oferta porad prawnych
Świadczymy pomoc prawną w sprawach związanych z ZUS, odpowiedzialnością biur rachunkowych oraz sporami między przedsiębiorcami. Pomagamy w analizie ryzyka, przygotowaniu strategii obrony oraz negocjacjach ugodowych.
Wyplata odszkodowania mimo braku badania technicznego auta
