Wezwanie do zapłaty składek do izby weterynaryjnej – czy trzeba płacić?

Obowiązek opłacania składek przez lekarza weterynarii

Obowiązek przynależności do samorządu zawodowego lekarzy weterynarii wynika z art. 3 ust. 1 ustawy z 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych. Z kolei obowiązek opłacania składek członkowskich wynika wprost z art. 19 pkt 2 tej ustawy. Oznacza to, że lekarz weterynarii wpisany do rejestru członków właściwej okręgowej izby co do zasady ma obowiązek uiszczania składek tak długo, jak długo pozostaje członkiem samorządu.

W praktyce kluczowe jest więc nie to, czy dana osoba faktycznie wykonuje zawód każdego dnia, lecz czy nadal posiada prawo wykonywania zawodu i figuruje w rejestrze członków izby. Jeżeli nie doszło do skutecznego wykreślenia z rejestru albo do zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu, izba zwykle uznaje, że obowiązek składkowy trwa nadal.

Warto też pamiętać, że wysokość składki i zasady jej poboru są doprecyzowywane w uchwałach organów samorządu. Dlatego przy ocenie konkretnego wezwania trzeba sprawdzić nie tylko ustawę, ale również obowiązujące w danym okresie uchwały właściwej izby lub Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej.

Czy brak wykreślenia z izby zwalnia z zapłaty?

Nie. To najważniejszy praktyczny wniosek. Przepisy przewidują, że okręgowa rada lekarsko-weterynaryjna stwierdza utratę prawa wykonywania zawodu lekarza weterynarii m.in. w razie nieuiszczania składki członkowskiej przez okres dłuższy niż rok – art. 6a pkt 5 ustawy z 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych. Odpowiada temu także podstawa skreślenia z rejestru członków izby z art. 18 ust. 1 pkt 5 tej samej ustawy.

Nie oznacza to jednak, że po upływie roku zaległości członkostwo wygasa automatycznie z mocy prawa i nie trzeba już nic płacić. Do wywołania skutku w sferze prawa wykonywania zawodu i wpisu do rejestru potrzebne jest działanie właściwego organu samorządu. Jeżeli więc izba przez dłuższy czas nie podjęła uchwały o skreśleniu lub utracie prawa wykonywania zawodu, nie można z tego automatycznie wywodzić, że późniejsze składki w ogóle nie powstały.

Inaczej mówiąc: sankcja w postaci możliwości skreślenia z rejestru jest czymś innym niż obowiązek zapłaty wcześniej naliczonych składek. Brak reakcji izby może mieć znaczenie dowodowe lub organizacyjne, ale sam w sobie nie likwiduje długu.

Czy izba może żądać zaległych składek za 6 lat?

Co do zasady może wystąpić z wezwaniem do zapłaty także za dłuższy okres, jeżeli uznaje, że w tym czasie dana osoba pozostawała członkiem izby. Samo wystawienie wezwania nie przesądza jednak jeszcze, że każda wskazana w nim kwota jest skutecznie dochodzona.

W takiej sytuacji trzeba rozdzielić dwie kwestie:

• czy składki w ogóle były należne – czyli czy w spornym okresie istniało członkostwo i obowiązek ich opłacania,
• czy roszczenie o ich zapłatę nie jest już przedawnione – co ocenia się osobno dla każdej raty lub okresu składkowego.

Jeżeli przez cały sporny czas lekarz weterynarii był wpisany do rejestru członków izby i nie doszło do skutecznego zakończenia członkostwa, stanowisko izby co do zasady ma podstawę ustawową. Nie oznacza to jednak, że zawsze wolno jej skutecznie wyegzekwować całość zaległości bez analizy terminów.

Zobacz również:

Udostępnienie konta dłużnikowi a komornik – skutki prawne

Przedawnienie zaległych składek – najważniejsza kwestia praktyczna

To, czy roszczenie izby o zapłatę składek jest przedawnione, zależy od charakteru prawnego należności oraz okoliczności konkretnej sprawy. W praktyce roszczenia majątkowe co do zasady ulegają przedawnieniu na podstawie art. 117 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W wielu sprawach dotyczących składek korporacyjnych zasadnicze znaczenie ma art. 118 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym termin przedawnienia wynosi co do zasady 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata. Składki członkowskie mają zwykle charakter świadczeń okresowych, ale ocena ta powinna być potwierdzona na tle konkretnego stosunku prawnego i praktyki orzeczniczej.

Dlatego przy wezwaniu obejmującym prawie 6 lat zaległości realnie trzeba zbadać, czy:

• każda składka była płatna miesięcznie, kwartalnie czy rocznie,
• od kiedy liczony jest termin wymagalności każdej należności,
• czy bieg przedawnienia nie został przerwany, np. przez uznanie długu, wszczęcie postępowania albo inną czynność przed właściwym organem, zgodnie z art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego,
• czy po przerwaniu przedawnienie nie biegnie na nowo na podstawie art. 124 § 1 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli więc izba wzywa do zapłaty składek za niecałe 6 lat, nie należy od razu zakładać ani że wszystko trzeba zapłacić, ani że wszystko jest przedawnione. Część należności może być skuteczna, a część – nie. Właśnie dlatego trzeba przeanalizować konkretne daty.

Co oznacza przedawnienie w praktyce?

Przedawnienie nie powoduje automatycznego wygaśnięcia długu. Zgodnie z art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. W praktyce oznacza to, że trzeba ten zarzut podnieść.

Jeżeli więc lekarz weterynarii otrzymuje wezwanie do zapłaty, może odpowiedzieć, że:

• kwestionuje istnienie obowiązku za określony okres, albo
• podnosi zarzut przedawnienia co do poszczególnych składek.

Nie należy natomiast pochopnie uznawać całego długu, np. przez podpisywanie oświadczeń bez analizy ich treści, bo może to mieć wpływ na ocenę biegu przedawnienia.

Utrata prawa wykonywania zawodu a dochodzenie zaległych składek

Trzeba odróżnić dwie niezależne płaszczyzny:

Z tego powodu argument „izba powinna była wykreślić mnie po roku, więc późniejsze składki nie istnieją” zwykle nie jest wystarczający. Może natomiast stanowić element szerszej argumentacji, jeżeli sprawa dotyczy wadliwego prowadzenia rejestru, braku doręczeń lub spornego okresu członkostwa.

Jak odpowiedzieć na wezwanie do zapłaty?

Najbezpieczniej odpowiedzieć pisemnie i zażądać pełnego rozliczenia. W odpowiedzi warto:

1. wskazać, że prosi się o podstawę naliczenia każdej składki,
2. zażądać wykazu okresów, za które naliczono zaległość, wraz z terminami wymagalności,
3. zażądać wskazania uchwał określających wysokość składek w poszczególnych latach,
4. ustalić, czy i kiedy zapadła uchwała o utracie prawa wykonywania zawodu albo skreśleniu z rejestru,
5. rozważyć podniesienie zarzutu przedawnienia co do najstarszych należności.

Jeżeli sprawa trafi do sądu, zarzut przedawnienia powinien być zgłoszony wyraźnie. Wcześniejsza korespondencja z izbą może jednak pomóc uporządkować materiał dowodowy i czasem doprowadzić do korekty rozliczenia jeszcze przed sporem.

Zobacz również:

Nagroda jubileuszowa a umowa zlecenia i dzieło

Czy warto powoływać się na to, że nie wykonywało się zawodu?

To zależy od stanu faktycznego. Samo niewykonywanie zawodu nie zawsze zwalnia ze składek, jeżeli członkostwo nadal trwało. Inaczej może być, gdy przepisy wewnętrzne samorządu albo uchwały składkowe przewidywały określone ulgi, zwolnienia lub obniżone stawki dla konkretnych kategorii członków. Takie sytuacje trzeba oceniać na podstawie uchwał obowiązujących w danym czasie.

Jeżeli lekarz weterynarii faktycznie zaprzestał aktywności zawodowej na stałe, ale nie dopełnił formalności związanych ze zrzeczeniem się prawa wykonywania zawodu albo wykreśleniem z rejestru, izba może twierdzić, że obowiązek składkowy trwał nadal. Właśnie dlatego istotne są dokumenty: wnioski, uchwały, zawiadomienia i daty doręczeń.

FAQ

Czy izba weterynaryjna może po latach wezwać do zapłaty składek?

Tak, może wysłać wezwanie także po kilku latach. Nie oznacza to jednak automatycznie, że cała należność jest nadal skutecznie dochodzona – trzeba zbadać przedawnienie każdej składki.

Czy po roku niepłacenia składek członkostwo wygasa samo?

Nie automatycznie. Art. 6a pkt 5 oraz art. 18 ust. 1 pkt 5 ustawy przewidują podstawę do stwierdzenia utraty prawa wykonywania zawodu i skreślenia z rejestru, ale wymagają działania właściwego organu samorządu.

Czy przedawnienie działa samo z urzędu?

Co do zasady nie. Zgodnie z art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego trzeba powołać się na zarzut przedawnienia, jeżeli chce się uchylić od zapłaty przedawnionego roszczenia.

Czy brak wykonywania zawodu zwalnia ze składek?

Niekoniecznie. Decydujące znaczenie ma to, czy w danym okresie trwało członkostwo w izbie oraz czy obowiązywały uchwały przewidujące ulgę albo zwolnienie.

Co zrobić po otrzymaniu wezwania?

Najlepiej odpowiedzieć pisemnie, zażądać szczegółowego rozliczenia, sprawdzić uchwały składkowe i przeanalizować możliwość podniesienia zarzutu przedawnienia.

Źródła

1. Ustawa z 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych, w szczególności art. 3 ust. 1, art. 6a pkt 5, art. 18 ust. 1 pkt 5, art. 19 pkt 2.

2. Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 117 § 1 i § 2, art. 118, art. 123 § 1, art. 124 § 1.

3. Uchwały właściwej okręgowej izby lekarsko-weterynaryjnej oraz organów krajowego samorządu dotyczące wysokości i zasad opłacania składek – do weryfikacji w konkretnej sprawie.