Urlop w systemie zmianowym, nocna zmiana, weekendy, obliczanie wymiaru

Podstawa prawna i zasady udzielania urlopu

Podstawą prawną jest Kodeks pracy z 26 czerwca 1974 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 1465).

Zgodnie z art. 154(2) § 1 Kodeksu pracy:
„Urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym, odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu, z zastrzeżeniem § 4.”

Dniem pracy jest dzień wskazany w indywidualnym harmonogramie pracownika. Może to być dzień powszedni, niedziela czy święto, jeśli w danym systemie pracownik ma obowiązek pracować. Dni wolne wynikające z harmonogramu nie są traktowane jako dni pracy i nie udziela się na nie urlopu.

Urlop w wymiarze godzinowym

Zgodnie z art. 154(2) § 2 Kodeksu pracy:
„Przy udzielaniu urlopu zgodnie z § 1, jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy.”

Oznacza to, że:

• pracownik ma do dyspozycji 160 godzin urlopu (20 × 8) lub 208 godzin (26 × 8),

• liczba godzin odliczana z puli zależy od tego, ile godzin pracownik miałby przepracować w dniu urlopu,

• w systemie równoważnym jeden dzień urlopu może oznaczać np. 12 godzin, a nawet 16 godzin, co powoduje odpowiednie odpisy z puli urlopowej (np. 12 godzin = 1,5 dnia, 16 godzin = 2 dni).

Dlatego istotny jest harmonogram – to on decyduje, które dni są dniami pracy i ile godzin należy odliczyć.

Urlop w systemie zmianowym i dni wolne

Pracownikom zmianowym urlop udzielany jest wyłącznie w dni pracy. Jeśli więc w okresie urlopu przypadają dni wolne wynikające z harmonogramu, nie odlicza się ich z puli urlopowej.

Przykład:
Jeśli w tygodniu zaplanowano 34 godziny pracy (np. 2 dni po 12 godzin i 1 dzień 10 godzin), to z puli urlopowej odpisuje się 34 godziny. Pozostałe dni wolne w tym tygodniu, mimo że przypadają w okresie urlopu, nie są wprost „dniami urlopu”, ale pozostają częścią nieprzerwanego wypoczynku.

Podział urlopu

Zgodnie z art. 162 Kodeksu pracy:
„Na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części. W takim jednak przypadku co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.”

Oznacza to, że urlop zawsze rozliczany jest w dniach kalendarzowych, ale odpisy z puli dokonywane są według godzin pracy z harmonogramu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141