Ubezpieczenie zdrowotne dziecka po utracie pracy

Utrata pracy a ubezpieczenie zdrowotne rodzica i dziecka

Po zakończeniu zatrudnienia pracodawca wyrejestrowuje z ubezpieczenia zdrowotnego pracownika oraz członków rodziny zgłoszonych przy tym zatrudnieniu. Dotyczy to także dziecka zgłoszonego wcześniej do ubezpieczenia rodzica.

Nie oznacza to jednak, że już następnego dnia po rozwiązaniu umowy rodzic i dziecko tracą dostęp do świadczeń NFZ. Zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych prawo do świadczeń co do zasady wygasa po upływie 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.

W praktyce oznacza to, że jeżeli umowa o pracę rozwiązała się np. 31 maja, a nie pojawił się inny tytuł do ubezpieczenia, prawo do świadczeń zdrowotnych z tego tytułu zasadniczo trwa jeszcze przez 30 dni. Po tym czasie trzeba mieć inny tytuł do ubezpieczenia, np. rejestrację jako osoba bezrobotna, ubezpieczenie przez małżonka, własną działalność, umowę zlecenia objętą ubezpieczeniami albo dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne.

Zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia

Jeżeli po ustaniu zatrudnienia nadal jesteś niezdolna do pracy i spełniasz warunki do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, sytuacja jest korzystniejsza. Osoba pobierająca taki zasiłek, przyznany na podstawie przepisów o ubezpieczeniu chorobowym lub wypadkowym, zachowuje wraz z członkami rodziny prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w okresie pobierania tego zasiłku.

To oznacza, że jeżeli syn był zgłoszony do Twojego ubezpieczenia zdrowotnego jeszcze przed rozwiązaniem umowy o pracę, to w okresie pobierania przez Ciebie zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia co do zasady zachowuje prawo do świadczeń razem z Tobą.

Trzeba jednak odróżnić samo zwolnienie lekarskie od prawa do zasiłku. Samo wystawienie e-ZLA nie zawsze wystarcza. ZUS nie wypłaca zasiłku chorobowego z urzędu, dlatego przy zasiłku po ustaniu zatrudnienia zwykle trzeba złożyć odpowiedni wniosek oraz wymagane dokumenty, np. formularz ZAS-53 i oświadczenie Z-10, jeżeli jest wymagane w danej sytuacji.

Czy można zarejestrować się w urzędzie pracy w czasie choroby?

Osoba bezrobotna powinna być zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Dlatego przy aktualnej niezdolności do pracy potwierdzonej zwolnieniem lekarskim urząd pracy może odmówić rejestracji albo odłożyć ją do czasu odzyskania zdolności do pracy. W praktyce najczęściej najpierw korzysta się z zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia, a dopiero po zakończeniu choroby rejestruje w powiatowym urzędzie pracy.

Jeżeli nie jesteś już na zwolnieniu lekarskim i nie masz innego tytułu do ubezpieczenia, rejestracja w urzędzie pracy jest jednym z najprostszych sposobów zachowania ubezpieczenia zdrowotnego. Urząd pracy staje się wtedy płatnikiem składki zdrowotnej osoby bezrobotnej.

Zgłoszenie dziecka do ubezpieczenia przez urząd pracy

Jeżeli zarejestrujesz się jako osoba bezrobotna i nie masz innego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, urząd pracy zgłasza Cię do ubezpieczenia zdrowotnego. Jeżeli Twoje dziecko również nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia, powinnaś zgłosić je jako członka rodziny.

Nie należy zakładać, że dziecko zostanie objęte ubezpieczeniem automatycznie tylko dlatego, że wcześniej było zgłoszone przez pracodawcę. Po zmianie płatnika składek dane członka rodziny trzeba przekazać nowemu płatnikowi, czyli w tej sytuacji urzędowi pracy.

Przy rejestracji w urzędzie pracy trzeba wskazać członków rodziny, którzy mają zostać zgłoszeni do ubezpieczenia zdrowotnego. Zwykle potrzebne są podstawowe dane identyfikacyjne dziecka, w szczególności numer PESEL, a przy szczególnych sytuacjach także informacja o nauce albo niepełnosprawności.

Kogo można zgłosić jako członka rodziny?

Do ubezpieczenia zdrowotnego można zgłosić tylko takiego członka rodziny, który nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia. Jeżeli dana osoba sama podlega ubezpieczeniu, np. z pracy, działalności, emerytury, renty albo innego tytułu, ten własny tytuł ma pierwszeństwo.

Za członka rodziny na potrzeby ubezpieczenia zdrowotnego uważa się w szczególności:

• dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuka, dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, oraz dziecko w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka – co do zasady do ukończenia 18 lat;
• dziecko kontynuujące naukę – do ukończenia 26 lat;
• dziecko z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo innym traktowanym na równi – bez ograniczenia wieku;
• małżonka, czyli męża albo żonę;
• wstępnych, np. rodziców lub dziadków, jeżeli pozostają z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.

Jeżeli dziecko skończyło 18 lat i nadal się uczy, trzeba zwrócić uwagę na dokumenty potwierdzające naukę. Jeżeli skończyło 26 lat i nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, co do zasady nie może już być zgłoszone jako członek rodziny przez rodzica.

Termin 7 dni i wyrejestrowanie członka rodziny

Osoba ubezpieczona ma obowiązek poinformować płatnika składek o konieczności zgłoszenia członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego. Dotyczy to także obowiązku poinformowania o konieczności wyrejestrowania członka rodziny, jeżeli np. dziecko uzyska własny tytuł do ubezpieczenia albo przestanie spełniać warunki zgłoszenia.

Termin na przekazanie takich informacji wynosi 7 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających zgłoszenie albo wyrejestrowanie. Niedopełnienie obowiązków zgłoszeniowych może powodować problemy w eWUŚ, konieczność wyjaśniania prawa do świadczeń, a w określonych przypadkach także ryzyko grzywny.

Co zrobić krok po kroku po utracie pracy?

W typowej sytuacji warto postępować według następującej kolejności:

1. Ustal datę rozwiązania umowy o pracę i sprawdź, czy pracodawca wyrejestrował Ciebie oraz dziecko z ubezpieczenia zdrowotnego.
2. Jeżeli jesteś chora po ustaniu zatrudnienia, ustal w ZUS, czy przysługuje Ci zasiłek chorobowy po ustaniu tytułu ubezpieczenia i złóż wymagany wniosek.
3. Jeżeli pobierasz zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne po ustaniu zatrudnienia, zachowaj dokumenty potwierdzające okres pobierania świadczenia.
4. Po zakończeniu choroby, jeżeli nie masz innego tytułu do ubezpieczenia, zarejestruj się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna.
5. Przy rejestracji zgłoś dziecko jako członka rodziny, jeżeli nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia.
6. Jeżeli eWUŚ pokazuje brak ubezpieczenia, wyjaśnij sprawę u płatnika składek, w ZUS, NFZ albo w urzędzie pracy, zależnie od tego, który podmiot powinien dokonać zgłoszenia.

Wsteczne zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego

Jeżeli osoba miała prawo do zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, ale zgłoszenie nie zostało dokonane, przepisy przewidują możliwość wstecznego zgłoszenia w określonych terminach. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy pacjent skorzystał już ze świadczeń opieki zdrowotnej, a system wykazał brak ubezpieczenia.

Wsteczne zgłoszenie jest możliwe m.in. w terminie 30 dni od skorzystania ze świadczeń albo 30 dni od poinformowania przez NFZ o rozpoczęciu dochodzenia kosztów świadczeń. Nie jest to jednak rozwiązanie, na którym warto opierać całą strategię. Bezpieczniej dopilnować zgłoszenia od razu po zmianie sytuacji zawodowej.

FAQ

Czy dziecko traci ubezpieczenie w dniu, w którym rodzic traci pracę?

Nie od razu. Po utracie tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego prawo do świadczeń zasadniczo trwa jeszcze 30 dni. Jeżeli rodzic po ustaniu zatrudnienia pobiera zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne, prawo do świadczeń może trwać w okresie pobierania tego świadczenia.

Czy samo zwolnienie lekarskie wystarczy do zachowania ubezpieczenia?

Najważniejsze jest prawo do zasiłku chorobowego albo innego właściwego świadczenia po ustaniu zatrudnienia. Samo e-ZLA nie zawsze oznacza, że zasiłek zostanie wypłacony. W razie wątpliwości trzeba złożyć dokumenty do ZUS i ustalić, czy świadczenie przysługuje.

Czy urząd pracy zgłosi dziecko automatycznie?

Nie należy na to liczyć. Przy rejestracji jako osoba bezrobotna trzeba wskazać członków rodziny, którzy mają zostać zgłoszeni do ubezpieczenia zdrowotnego. Jeżeli dziecko ma własny tytuł do ubezpieczenia, nie zgłasza się go jako członka rodziny.

Czy mogę zarejestrować się jako bezrobotna, gdy jestem na L4?

Rejestracja jako osoba bezrobotna zakłada gotowość i zdolność do podjęcia pracy. Jeżeli trwa niezdolność do pracy, urząd pracy może uznać, że warunki rejestracji nie są spełnione. Po zakończeniu zwolnienia i odzyskaniu zdolności do pracy rejestracja jest co do zasady możliwa, o ile spełnione są pozostałe warunki.

Do jakiego wieku można zgłosić dziecko do ubezpieczenia zdrowotnego?

Zasadniczo do 18 lat. Jeżeli dziecko kontynuuje naukę, może być zgłoszone jako członek rodziny do ukończenia 26 lat. Przy znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniu traktowanym na równi ograniczenie wieku nie obowiązuje.

Co zrobić, gdy eWUŚ pokazuje brak ubezpieczenia dziecka?

Najpierw trzeba ustalić, kto powinien być aktualnym płatnikiem składek: były pracodawca, ZUS, urząd pracy albo inna instytucja. Następnie należy wyjaśnić zgłoszenie i przedstawić dokumenty potwierdzające prawo do świadczeń. W określonych przypadkach możliwe jest wsteczne zgłoszenie do ubezpieczenia.

Czy dziecko może być zgłoszone przez drugiego rodzica?

Tak, jeżeli drugi rodzic ma własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego i dziecko nie ma własnego tytułu. Często jest to najprostsze rozwiązanie, gdy jeden z rodziców traci pracę, a drugi pozostaje zatrudniony albo ma inny stabilny tytuł do ubezpieczenia.

Źródła

• Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w szczególności art. 3, art. 66, art. 67 i art. 193 – tekst aktu w systemie ELI.
• Ministerstwo Zdrowia, informacje o obowiązkowym ubezpieczeniu zdrowotnym, wygaśnięciu prawa do świadczeń i wstecznym zgłoszeniu – gov.pl.
• Narodowy Fundusz Zdrowia, obowiązki płatnika składek przy zgłaszaniu członków rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego – NFZ.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje o zasiłku chorobowym po ustaniu tytułu ubezpieczenia – ZUS.