Statut fundacji a PKD – ile kodów PKD można wpisać?

Stan prawny: czerwiec 2026 r. Pytanie o PKD w statucie fundacji trzeba rozdzielić na dwie kwestie: treść statutu oraz dane ujawniane w Krajowym Rejestrze Sądowym. To nie są te same dokumenty i nie pełnią tej samej funkcji.

Czy statut fundacji musi zawierać kody PKD?

Nie ma obowiązku, aby statut fundacji zawierał szczegółową listę kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności. Ustawa o fundacjach wymaga natomiast, aby statut określał między innymi nazwę, siedzibę, majątek, cele, zasady, formy i zakres działalności fundacji, skład i organizację zarządu oraz sposób powoływania i kompetencje tego organu.

W praktyce oznacza to, że statut powinien opisywać, czym fundacja będzie się zajmowała, ale nie musi robić tego przez mechaniczne przepisywanie kodów PKD. Przy założeniu fundacji bezpieczniejszym rozwiązaniem jest zwykle opisanie działalności językiem prawnym i praktycznym, a kody PKD dobranie dopiero do wniosku rejestrowego, jeżeli fundacja ma być wpisana także do rejestru przedsiębiorców.

W statucie można oczywiście zamieścić kody PKD, ale nie zawsze jest to korzystne. Jeżeli statut zawiera długą i kazuistyczną listę kodów, może stać się nieczytelny dla fundatorów, darczyńców i organów fundacji. Jeżeli natomiast lista jest zbyt wąska, późniejsze rozszerzenie działalności może wymagać zmiany statutu.

Statut fundacji a PKD w KRS

PKD pojawia się przede wszystkim w rejestrze przedsiębiorców KRS. Zgodnie z ustawą o Krajowym Rejestrze Sądowym w dziale 3 rejestru przedsiębiorców zamieszcza się przedmiot działalności według PKD – nie więcej niż 10 pozycji, w tym jeden przedmiot przeważającej działalności na poziomie podklasy.

Limit 10 pozycji dotyczy wpisu w rejestrze przedsiębiorców, a nie samego statutu. Jeżeli fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej, co do zasady nie musi być wpisywana do rejestru przedsiębiorców tylko po to, aby wskazać PKD. Jeżeli jednak fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, powinna mieć podstawę statutową do takiej działalności i odpowiedni wpis w KRS.

Najważniejsza zasada praktyczna jest taka: kody PKD zgłaszane do KRS powinny mieścić się w działalności opisanej w statucie. Sąd rejestrowy może zakwestionować sytuację, w której statut mówi ogólnie o działalności społecznej, a wniosek do KRS obejmuje szeroką działalność handlową lub usługową niemającą związku z celami fundacji.

Jak opisać działalność gospodarczą w statucie fundacji?

Jeżeli fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, statut powinien zawierać postanowienie, że fundacja może taką działalność prowadzić, oraz określać jej zakres. Ustawa o fundacjach przewiduje, że fundacja może prowadzić działalność gospodarczą w rozmiarach służących realizacji jej celów, a wartość środków majątkowych przeznaczonych na tę działalność nie może być niższa niż 1000 zł.

Nie warto pisać w statucie, że fundacja może prowadzić każdą działalność gospodarczą dopuszczalną prawem. Taki zapis jest zbyt ogólny i może być sprzeczny z charakterem fundacji, która działa dla realizacji określonych celów społecznie lub gospodarczo użytecznych. Z drugiej strony nie zawsze trzeba wpisywać kilkadziesiąt szczegółowych pozycji PKD.

Dobry statut powinien znaleźć równowagę: opisać działalność wystarczająco szeroko, aby nie blokować realnych planów fundacji, ale jednocześnie na tyle konkretnie, aby było jasne, w jaki sposób działalność gospodarcza ma służyć celom fundacji.

Przykładowo, zamiast wpisywać kilkanaście kodów związanych z wydawnictwami, szkoleniami i sprzedażą materiałów edukacyjnych, statut może opisać, że fundacja prowadzi działalność wydawniczą, szkoleniową, edukacyjną i sprzedaż publikacji lub materiałów służących realizacji jej celów statutowych. Kody PKD dobiera się następnie do takiego opisu we wniosku do KRS.

PKD 2025 – co zmieniło się od 1 stycznia 2025 r.?

Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje klasyfikacja PKD 2025. Dla nowych wpisów oraz dla zmian przedmiotu działalności w KRS oznacza to konieczność posługiwania się nową klasyfikacją. Jeżeli fundacja jest dopiero tworzona i od razu ma prowadzić działalność gospodarczą, należy dobrać kody według PKD 2025.

Podmioty, które miały już wpisane kody według PKD 2007, mogą korzystać z okresu przejściowego przewidzianego w rozporządzeniu, jednak co do zasady nie dłużej niż do 31 grudnia 2026 r. Jeżeli po wejściu w życie PKD 2025 podmiot wpisany do KRS składa wniosek o zmianę wpisu w zakresie przedmiotu działalności, stosuje już PKD 2025.

To ważne przy fundacjach, których statuty zawierają stare kody PKD. Jeżeli statut został napisany przez wyliczenie kodów PKD 2007, przejście na PKD 2025 może wymagać nie tylko korekty formularza KRS, lecz także analizy, czy statut nadal odpowiada rzeczywistemu zakresowi działalności. Dlatego praktycznie lepsze bywa opisanie zakresu działalności w statucie słownie, a nie przez samą listę kodów.

Fundacja planująca status OPP

Samo założenie fundacji nie oznacza jeszcze uzyskania statusu organizacji pożytku publicznego. Status OPP wymaga spełnienia dodatkowych warunków określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w tym co do zasady prowadzenia określonej działalności nieprzerwanie przez co najmniej 2 lata.

Fundacja, która chce w przyszłości uzyskać status OPP, powinna szczególnie starannie oddzielić w statucie działalność nieodpłatną pożytku publicznego, działalność odpłatną pożytku publicznego oraz działalność gospodarczą. Dla OPP działalność gospodarcza może mieć jedynie charakter dodatkowy wobec działalności pożytku publicznego, a nadwyżka przychodów nad kosztami powinna być przeznaczana na działalność pożytku publicznego.

Nie każda odpłatność pobierana przez fundację oznacza automatycznie działalność gospodarczą. Odpłatna działalność pożytku publicznego może jednak stać się działalnością gospodarczą, jeżeli spełni przesłanki określone w ustawie. Z tego powodu już na etapie statutu warto zaplanować, które działania będą nieodpłatne, które odpłatne, a które typowo gospodarcze.

Co grozi za zbyt ogólny albo zbyt wąski statut?

Zbyt ogólny statut może prowadzić do problemów w KRS, zwłaszcza gdy zgłaszane PKD nie wynikają jasno z celów i zakresu działalności fundacji. Sąd rejestrowy może wezwać do wyjaśnień lub poprawek, a w praktyce wydłuża to rejestrację.

Zbyt wąski statut także jest ryzykowny. Jeżeli fundacja po pewnym czasie chce rozpocząć działalność gospodarczą, której statut nie przewiduje, art. 11 ustawy o fundacjach wymaga uprzedniej zmiany statutu. Sama chęć dopisania kolejnego kodu PKD do KRS może więc wymagać wcześniejszej uchwały o zmianie statutu, o ile nowa działalność nie mieści się w dotychczasowym zakresie statutowym.

Warto też pamiętać o nadzorze nad fundacjami. Działalność sprzeczna ze statutem, celem fundacji albo przepisami prawa może skutkować działaniami właściwego ministra lub starosty. Dlatego statut nie powinien być traktowany jako formalność, lecz jako podstawowy dokument określający granice działania fundacji.

FAQ

Czy statut fundacji musi zawierać wszystkie kody PKD?

Nie. Statut powinien określać cele, formy i zakres działalności fundacji, ale przepisy nie nakazują przepisywania do statutu wszystkich kodów PKD. Kody PKD są potrzebne przede wszystkim przy wpisie działalności gospodarczej do rejestru przedsiębiorców KRS.

Ile kodów PKD można zgłosić w KRS dla fundacji?

W rejestrze przedsiębiorców KRS ujawnia się maksymalnie 10 pozycji PKD, w tym jeden przedmiot przeważającej działalności. Limit ten wynika z ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.

Czy fundacja bez działalności gospodarczej musi mieć PKD?

Fundacja, która nie prowadzi działalności gospodarczej, nie musi być z tego powodu wpisywana do rejestru przedsiębiorców KRS. Nadal jednak jej statut powinien jasno określać cele oraz formy działalności statutowej.

Czy można wpisać w statucie więcej działalności niż w KRS?

Tak, statut może opisywać działalność szerzej niż lista 10 kodów ujawniana w KRS. Trzeba jednak pamiętać, że działalność gospodarcza faktycznie prowadzona przez fundację powinna mieścić się w statucie, a do KRS należy zgłosić właściwe, aktualne kody PKD.

Czy zmiana PKD zawsze wymaga zmiany statutu fundacji?

Nie zawsze. Jeżeli nowy kod PKD mieści się w dotychczasowym opisie działalności gospodarczej w statucie, może wystarczyć sama zmiana wpisu w KRS. Jeżeli jednak nowa działalność nie była przewidziana w statucie, konieczna jest wcześniejsza zmiana statutu.

Jakie PKD stosować w 2026 r.?

Przy nowych wpisach i zmianach przedmiotu działalności w KRS stosuje się PKD 2025. Stare kody PKD 2007 mogą jeszcze funkcjonować w okresie przejściowym, ale co do zasady nie dłużej niż do 31 grudnia 2026 r.

Czy status OPP wpływa na PKD w statucie?

Status OPP nie polega na wpisaniu specjalnych kodów PKD. Ważniejsze jest prawidłowe opisanie działalności pożytku publicznego, rozdzielenie działalności nieodpłatnej, odpłatnej i gospodarczej oraz spełnienie wymogów ustawowych dotyczących OPP.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach, w szczególności art. 5 i art. 11 – tekst jednolity.
• Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, w szczególności art. 40 – tekst jednolity.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności – PKD 2025.
• Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w szczególności art. 20 i art. 22 – tekst jednolity.