Nagroda jubileuszowa po doliczeniu pracy w gospodarstwie rolnym

Co przysługuje po doliczeniu pracy w gospodarstwie rolnym?

W opisanej sytuacji zasadniczo powinna zostać wypłacona nagroda jubileuszowa za 40 lat pracy, jeżeli przepisy obowiązujące u Pani pracodawcy przewidują nagrodę na tym progu stażowym.

Skoro we wrześniu 2024 r. wypłacono nagrodę za 35 lat pracy, a po przedłożeniu w marcu 2025 r. dokumentu potwierdzającego dodatkowe 5 lat i 5 miesięcy pracy w gospodarstwie rolnym łączny staż przekroczył 40 lat, to po ustaleniu tego stażu powstaje prawo do kolejnej nagrody odpowiadającej wyższemu progowi.

Nie oznacza to wypłaty dwóch nagród za ten sam okres, lecz przyznanie nagrody za kolejny osiągnięty próg jubileuszowy, o ile wynika on z przepisów szczególnych lub z regulaminu pracodawcy.

Skąd w ogóle wynika prawo do nagrody jubileuszowej?

Kodeks pracy nie ustanawia powszechnego prawa do nagrody jubileuszowej. Takie świadczenie przysługuje tylko wtedy, gdy przewiduje je przepis szczególny albo wewnątrzzakładowe źródło prawa pracy.

Podstawą mogą być w szczególności:

• art. 47 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych,
• art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela,
• art. 91 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej,
• układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania albo umowa o pracę – jeżeli pracodawca wprowadził takie świadczenie dobrowolnie.

Dlatego ostateczna odpowiedź zawsze zależy od tego, do jakiej grupy zawodowej należy pracownik i jakie przepisy płacowe obowiązują u danego pracodawcy. W praktyce właśnie to trzeba sprawdzić jako pierwszy krok.

Staż pracy a praca w gospodarstwie rolnym

Jeżeli przepisy o nagrodzie jubileuszowej odwołują się do okresów pracy albo do okresów podlegających wliczeniu do pracowniczego stażu, znaczenie ma również praca w gospodarstwie rolnym. Jej zaliczanie wynika z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

Zgodnie z tym przepisem do pracowniczego stażu pracy wlicza się:

1. okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego albo pracy w takim gospodarstwie prowadzonym przez współmałżonka,
2. przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wspólnie ze współmałżonkiem,
3. przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Ustawa ta nie tworzy samodzielnie prawa do nagrody jubileuszowej, ale powoduje, że wskazane okresy mogą powiększyć pracowniczy staż pracy, od którego zależy nabycie określonych uprawnień pracowniczych. W podobnych sprawach znaczenie może mieć również sposób dokumentowania wliczania okresów do nagrody jubileuszowej.

Najczęściej takim dokumentem jest zaświadczenie wydane przez urząd gminy na podstawie posiadanych rejestrów albo – gdy dokumentów brak – oświadczenia i inne dowody dopuszczone w praktyce urzędowej. To, czy przedstawiony dokument jest wystarczający, zależy od jego treści i od wymogów kadrowych pracodawcy.

Kiedy powstaje prawo do wyższej nagrody?

W orzecznictwie przyjmuje się, że nagroda jubileuszowa ma charakter świadczenia powiązanego z obiektywnie osiągniętym stażem, a nie wyłącznie z chwilą przedłożenia dokumentu. Takie podejście potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 4 czerwca 2008 r., II PK 292/07.

Oznacza to, że jeżeli pracownik rzeczywiście wcześniej osiągnął wymagany staż, ale udokumentował go dopiero później, pracodawca po weryfikacji dokumentów powinien przyznać świadczenie należne z tytułu osiągniętego progu. W praktyce wypłata następuje po przedstawieniu dokumentów, bo dopiero wtedy pracodawca może prawidłowo ustalić uprawnienie.

Jeżeli po doliczeniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym okazało się, że łączny staż przekroczył 40 lat, to należy ustalić dzień, w którym ten próg został osiągnięty. Dla samej wypłaty istotne jest natomiast, że po wykazaniu tego okresu pracodawca powinien dokonać korekty i wypłacić należną nagrodę bez zbędnej zwłoki.

Przy ustalaniu daty nabycia prawa nadal pomocny pozostaje pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z 21 maja 1991 r., I PZP 16/91, zgodnie z którym prawo do nagrody jubileuszowej powstaje w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień, który nazwą lub datą odpowiada dniowi rozpoczęcia pracy, jeżeli z upływem tego dnia pracownik osiąga wymagany okres.

Czy trzeba wypłacić wyrównanie albo kolejną nagrodę?

Najczęściej nie chodzi o „wyrównanie” poprzedniej nagrody za 35 lat, tylko o wypłatę kolejnej nagrody za 40 lat pracy, jeżeli po doliczeniu nowego okresu pracownik osiągnął już następny próg.

Wyjątkowo sposób rozliczenia może wyglądać inaczej, jeśli regulamin wynagradzania zawiera szczególne postanowienia dotyczące przypadków, gdy pracownik w dniu wejścia w życie przepisów albo w dniu udokumentowania okresów ma już staż wyższy niż jeden próg. Dlatego trzeba przeczytać dokładne brzmienie regulacji płacowej.

W praktyce kadrowej spotyka się dwie sytuacje:

• pracownik po doliczeniu nowych okresów osiąga dokładnie kolejny próg – wtedy należy się nagroda za ten próg,
• pracownik po doliczeniu nowych okresów przeskakuje kilka progów jednocześnie – wtedy rozstrzyga treść przepisów szczególnych albo regulaminu, bo niektóre akty przewidują tylko najwyższą należną nagrodę, a inne wymagają osobnej oceny momentu nabycia każdego prawa.

Jeżeli między nagrodą już wypłaconą a nowo ustalonym uprawnieniem istnieje różnica kwotowa wynikająca z tego, że właściwa była nagroda za wyższy próg, pracodawca powinien wypłacić należne świadczenie wraz z ewentualnymi odsetkami za opóźnienie na zasadach ogólnych z art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny w zw. z art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, jeżeli pozostawał w opóźnieniu.

Jakie okresy zwykle wlicza się do stażu jubileuszowego?

To zależy od konkretnej pragmatyki służbowej albo regulaminu, ale najczęściej do stażu uprawniającego do nagrody jubileuszowej zalicza się wszystkie zakończone okresy zatrudnienia na podstawie stosunku pracy oraz inne okresy, które na mocy przepisów podlegają wliczeniu do pracowniczego stażu.

W praktyce mogą to być m.in.:

• zakończone okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania lub wyboru,
• okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym – w granicach określonych w ustawie z 20 lipca 1990 r.,
• okresy pobierania zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli przepis szczególny nakazuje je wliczyć do stażu pracowniczego,
• okres urlopu wychowawczego – w zakresie wynikającym z art. 186⁵ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.

Zwykle nie wlicza się natomiast samych okresów prowadzenia działalności gospodarczej ani wykonywania umów cywilnoprawnych, chyba że przepis szczególny wyraźnie stanowi inaczej.

Jeżeli problem dotyczy kilku składników zależnych od stażu, warto porównać zasady ich naliczania, bo nie każdy składnik wynagrodzenia liczy się identycznie. W praktyce przydatna bywa także analiza zasad, na jakich może powstać powtórna nagroda jubileuszowa.

Terminy wypłaty i przedawnienie roszczenia

Po ustaleniu, że pracownik spełnił warunki do nagrody jubileuszowej, pracodawca powinien wypłacić ją niezwłocznie, najpóźniej zgodnie z zasadami przewidzianymi w przepisach płacowych obowiązujących u danego pracodawcy. Jeżeli regulacje szczególne nie określają odrębnego terminu, w praktyce wypłata następuje przy najbliższym terminie płacowym po wyjaśnieniu sprawy.

Roszczenia ze stosunku pracy, w tym o wypłatę nagrody jubileuszowej, przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, zgodnie z art. 291 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.

Jeżeli więc pracodawca odmawia wypłaty, nie warto zwlekać z pisemnym wezwaniem do zapłaty. W razie sporu pracownik może dochodzić świadczenia przed sądem pracy.

Co zrobić praktycznie krok po kroku?

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce zmienia się prawo do nagrody jubileuszowej po uzupełnieniu dokumentów lub po ponownym przeliczeniu stażu.

Podsumowanie

W przedstawionym stanie faktycznym najbardziej prawdopodobne jest powstanie prawa do nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy, pod warunkiem że obowiązujące u pracodawcy przepisy przewidują taki próg i że okres pracy w gospodarstwie rolnym został prawidłowo zaliczony do pracowniczego stażu.

Najważniejsze jest sprawdzenie właściwej podstawy prawnej dla konkretnego zatrudnienia, bo zasady nabycia i wysokość nagrody nie wynikają z samego Kodeksu pracy. Jeżeli po korekcie stażu pracodawca nie wypłaca należnego świadczenia, warto wystąpić do niego na piśmie o przeliczenie stażu i wypłatę nagrody.

FAQ

Czy po doliczeniu pracy w gospodarstwie rolnym można dostać kolejną nagrodę jubileuszową?

Tak, jeżeli po zaliczeniu tego okresu pracownik osiągnął kolejny próg stażowy przewidziany w przepisach szczególnych albo w regulaminie wynagradzania.

Czy Kodeks pracy gwarantuje nagrodę jubileuszową każdemu pracownikowi?

Nie. Kodeks pracy nie przewiduje powszechnego prawa do nagrody jubileuszowej. Świadczenie musi wynikać z ustawy szczególnej, układu zbiorowego, regulaminu albo umowy o pracę.

Czy sam dokument z gminy wystarczy do zaliczenia pracy w gospodarstwie?

Najczęściej tak, jeżeli potwierdza on okres spełniający warunki z ustawy z 20 lipca 1990 r. W niektórych sprawach pracodawca może jednak żądać doprecyzowania danych lub dodatkowych dokumentów.

Czy pracodawca może odmówić wypłaty tylko dlatego, że dokumenty zostały dostarczone później?

Co do zasady nie powinien, jeżeli po ich weryfikacji okaże się, że wymagany staż został obiektywnie osiągnięty. Znaczenie może mieć jednak przedawnienie roszczenia oraz treść przepisów płacowych.

Po jakim czasie przedawnia się roszczenie o nagrodę jubileuszową?

Co do zasady po 3 latach od dnia wymagalności roszczenia, zgodnie z art. 291 § 1 Kodeksu pracy.

Źródła

1. Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.

3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.

4. Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych.

5. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych.

6. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19

7. Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej.

8. Wyrok Sądu Najwyższego z 4 czerwca 2008 r., II PK 292/07.

9. Uchwała Sądu Najwyższego z 21 maja 1991 r., I PZP 16/91.