Faktura dla osoby prywatnej z Niemiec za usługę budowlaną

Świadczenie usług na terenie Niemiec a polski VAT

Jeżeli polska firma wykonuje usługę budowlaną dla osoby prywatnej w Niemczech, podstawowe pytanie brzmi nie tyle: gdzie przedsiębiorca ma siedzibę, ale gdzie znajduje się nieruchomość, której dotyczy usługa. W VAT kluczowe jest bowiem miejsce świadczenia usługi. Dla usług związanych z nieruchomościami ustawodawca przewidział szczególną zasadę.

Zgodnie z art. 28e ustawy o podatku od towarów i usług miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami jest miejsce położenia nieruchomości. Dotyczy to między innymi usług budowlanych, remontowych, montażowych, prac przygotowawczych i usług nadzoru, jeżeli mają bezpośredni związek z konkretną nieruchomością. Jeżeli więc nieruchomość znajduje się w Niemczech, miejscem opodatkowania jest terytorium Niemiec.

W praktyce oznacza to, że polski podatnik VAT nie powinien doliczać do takiej faktury polskiego VAT według stawki 23% albo 8%. Nie jest to jednak polskie zwolnienie z VAT, lecz czynność poza terytorium opodatkowania w Polsce. W treści faktury można zastosować oznaczenie techniczne „NP” oraz dodać opis: „usługa poza terytorium kraju – art. 28e ustawy o VAT; miejsce opodatkowania: Niemcy”.

Zobacz również: faktura zagraniczna oraz zasady dokumentowania usług dla kontrahentów spoza Polski.

Usługi związane z nieruchomościami poza terytorium kraju

Reguła z art. 28e ustawy o VAT wynika z art. 47 dyrektywy 2006/112/WE. Przepis unijny wskazuje, że miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami, w tym usług związanych z przygotowywaniem i koordynacją prac budowlanych, jest miejsce, w którym znajduje się dana nieruchomość. Jest to wyjątek od ogólnych zasad ustalania miejsca świadczenia usług.

Ta zasada działa zarówno przy usługach na rzecz przedsiębiorcy, jak i przy usługach na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Status nabywcy nie zmienia miejsca opodatkowania, jeżeli usługa jest bezpośrednio związana z konkretną nieruchomością. Inne reguły mogą mieć zastosowanie przy usługach niezwiązanych z nieruchomością, usługach elektronicznych albo usługach ogólnych, dlatego przy transakcjach typu B2C poza PL trzeba każdorazowo sprawdzić właściwą podstawę prawną.

Jeżeli usługa rzeczywiście dotyczy robót budowlanych przy nieruchomości w Niemczech, należy przyjąć, że polska ustawa o VAT nie nakazuje opodatkowania jej w Polsce. To nie kończy jednak analizy, ponieważ podatek może być należny w Niemczech według tamtejszych przepisów.

Faktura dla osoby prywatnej z Niemiec

Polski przedsiębiorca może wystawić fakturę osobie prywatnej z Niemiec. Faktura powinna jednoznacznie dokumentować wykonanie usługi i wskazywać, że nie naliczono polskiego VAT z powodu miejsca świadczenia poza terytorium Polski. W typowej fakturze warto ująć w szczególności:

• datę wystawienia i kolejny numer faktury,
• dane sprzedawcy, w tym numer NIP,
• dane nabywcy, czyli imię, nazwisko i adres osoby prywatnej,
• opis usługi, np. remont, montaż albo prace budowlane przy konkretnej nieruchomości w Niemczech,
• datę wykonania usługi, jeżeli różni się od daty wystawienia faktury,
• wartość usługi i walutę rozliczenia,
• adnotację wskazującą podstawę braku polskiego VAT, np. „usługa poza terytorium kraju – art. 28e ustawy o VAT”.

Nie należy wpisywać polskiej stawki VAT, jeżeli usługa nie podlega opodatkowaniu w Polsce. Nie należy też automatycznie używać adnotacji „odwrotne obciążenie” przy osobie prywatnej. Odwrotne obciążenie ma sens wtedy, gdy zgodnie z właściwymi przepisami to nabywca jest zobowiązany do rozliczenia podatku od wartości dodanej. Osoba prywatna co do zasady takiego podatku jako podatnik nie rozlicza.

Od 2026 r. trzeba też uwzględnić KSeF. Faktury dla konsumentów, czyli osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, mogą być wystawiane w KSeF dobrowolnie. Jeżeli przedsiębiorca zdecyduje się wystawić fakturę B2C w KSeF, powinien zapewnić nabywcy dostęp do faktury w sposób z nim uzgodniony. W wielu przypadkach praktyczniejsze będzie wystawienie faktury poza KSeF, o ile przepisy szczególne nie nakazują innego postępowania.

Czy VAT trzeba rozliczyć w Niemczech?

Skoro miejscem opodatkowania jest terytorium Niemiec, trzeba sprawdzić niemieckie przepisy o podatku od wartości dodanej. Przy usługach budowlanych na rzecz niemieckiego podatnika możliwe są mechanizmy podobne do odwrotnego obciążenia. Przy usługach dla osoby prywatnej sytuacja jest inna: konsument nie przejmuje zwykle obowiązku rozliczenia podatku, dlatego polski usługodawca może potrzebować rejestracji w Niemczech i rozliczenia niemieckiego VAT.

Nie można bezpiecznie założyć, że skoro faktura nie ma polskiego VAT, to transakcja jest całkowicie bez podatku. Brak polskiego VAT wynika wyłącznie z miejsca świadczenia. O tym, czy trzeba zarejestrować się w Niemczech, jaką stawkę zastosować i jak wystawić dokument według niemieckich zasad, rozstrzyga prawo niemieckie.

Ujęcie transakcji w JPK_V7 i w podatku dochodowym

Stary sposób opisywania takich transakcji przez odwołanie do deklaracji VAT-7 jest obecnie nieprecyzyjny. Czynni podatnicy VAT składają JPK_V7M albo JPK_V7K, który obejmuje część ewidencyjną i deklaracyjną. Usługę poza terytorium kraju należy ująć zgodnie z aktualną strukturą JPK_V7 jako sprzedaż niepodlegającą opodatkowaniu w Polsce, jeżeli przepisy dają do tego podstawę.

W podatku dochodowym przychód z wykonanej usługi zasadniczo rozpoznaje się niezależnie od tego, że usługa nie podlega polskiemu VAT. Jeżeli faktura jest wystawiona w euro, wartość przychodu do podatkowej księgi przychodów i rozchodów przelicza się według właściwego kursu przewidzianego w przepisach o podatku dochodowym. To zagadnienie jest odrębne od rozliczenia VAT.

Zobacz również: faktura w UE przy świadczeniu usług dla zagranicznego klienta, w tym przy analizie miejsca opodatkowania.

Usługi budowlane a inne usługi zagraniczne

Warto odróżnić usługi budowlane dotyczące konkretnej nieruchomości od innych usług świadczonych za granicę. Przy usługach doradczych, informatycznych, marketingowych, elektronicznych lub pośrednictwa miejsce świadczenia może być ustalane według innych przepisów. To, że klient mieszka w Niemczech, nie zawsze wystarcza do zastosowania art. 28e ustawy o VAT.

W omawianej sprawie przesądzające znaczenie ma związek z nieruchomością. Jeżeli usługa polega na realnych pracach budowlanych przy budynku lub lokalu w Niemczech, zastosowanie art. 28e jest uzasadnione. Jeżeli jednak faktura obejmuje projekt, doradztwo, nadzór zdalny albo usługę pośrednio powiązaną z nieruchomością, trzeba dokładniej ocenić, czy związek z nieruchomością jest wystarczająco bezpośredni.

FAQ

Czy mogę wystawić fakturę osobie prywatnej z Niemiec?

Tak. Można wystawić fakturę osobie prywatnej z Niemiec. Jeżeli faktura dotyczy usługi budowlanej przy nieruchomości położonej w Niemczech, nie należy naliczać polskiego VAT. Trzeba jednak sprawdzić, czy podatek powinien być rozliczony w Niemczech.

Czy na fakturze trzeba wpisać polski VAT 23% albo 8%?

Nie, jeżeli usługa jest usługą związaną z nieruchomością położoną w Niemczech. Wtedy miejscem świadczenia jest terytorium Niemiec. Polska stawka VAT nie rozstrzyga o opodatkowaniu tej transakcji.

Czy wystarczy wpisać „odwrotne obciążenie”?

Nie zawsze. Przy osobie prywatnej adnotacja „odwrotne obciążenie” może być błędna, bo konsument co do zasady nie rozlicza VAT jako podatnik. Tę adnotację stosuje się tylko wtedy, gdy zgodnie z właściwymi przepisami podatek rozlicza nabywca.

Czy muszę zarejestrować się do VAT w Niemczech?

To zależy od niemieckich przepisów, rodzaju usługi, statusu klienta i ewentualnych uproszczeń. Przy usługach budowlanych dla osoby prywatnej ryzyko obowiązku rejestracji w Niemczech jest realne, dlatego warto sprawdzić to przed wykonaniem usługi.

Jak wykazać taką usługę w polskim rozliczeniu VAT?

Usługę wykazuje się w JPK_V7M albo JPK_V7K jako świadczenie usług poza terytorium kraju, zgodnie z aktualną strukturą pliku i zasadami ewidencji. Nie rozlicza się od niej polskiego podatku należnego.

Czy faktura dla osoby prywatnej musi być w KSeF?

Faktury dla konsumentów B2C mogą być wystawiane w KSeF dobrowolnie. Jeżeli przedsiębiorca wystawi fakturę B2C w KSeF, powinien zapewnić nabywcy dostęp do faktury w uzgodniony sposób.

Czy przychód z takiej faktury trafia do KPiR?

Tak, co do zasady przychód z wykonanej usługi należy ująć dla celów podatku dochodowego. Jeżeli faktura jest w walucie obcej, trzeba zastosować właściwy kurs przeliczeniowy wynikający z przepisów o podatku dochodowym.

Źródła

• Art. 28e i art. 106e ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – Internetowy System Aktów Prawnych.
• Art. 47 dyrektywy 2006/112/WE Rady w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej – EUR-Lex.
• Informacje Ministerstwa Finansów o JPK_VAT z deklaracją – podatki.gov.pl.
• Informacje Ministerstwa Finansów o fakturach B2C w KSeF – ksef.podatki.gov.pl.