Zwolnienie lekarskie a przejście na emeryturę

Czy zwolnienie lekarskie opóźnia przejście na emeryturę?

Nie. Przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie powoduje przesunięcia wieku emerytalnego ani nie tworzy obowiązku „odpracowania” okresu choroby. Jeżeli ubezpieczony osiągnął powszechny wiek emerytalny i spełnia pozostałe warunki wymagane do przyznania świadczenia, może złożyć wniosek o emeryturę także wtedy, gdy przed tą datą chorował albo nadal korzysta z L4.

Aktualnie, na dzień 30 maja 2026 r., powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Wynika to z art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dawne rocznikowe podwyższenia wieku emerytalnego, które pojawiały się w starszych poradach, nie są już właściwym punktem odniesienia dla osób przechodzących dziś na emeryturę powszechną.

W praktyce oznacza to, że choroba może wpływać na bieżące świadczenia z ubezpieczenia chorobowego, ale nie zmienia daty urodzenia, od której liczy się osiągnięcie wieku emerytalnego. ZUS nie może odmówić prawa do emerytury tylko dlatego, że przed złożeniem wniosku pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim.

Kiedy powstaje prawo do emerytury?

Prawo do świadczenia powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia. Przy emeryturze powszechnej zasadnicze znaczenie ma osiągnięcie wieku emerytalnego oraz posiadanie okresu ubezpieczenia. Dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. co do zasady nie jest wymagane wykazanie określonej minimalnej liczby lat pracy do samego nabycia prawa do emerytury, choć staż ubezpieczeniowy może mieć znaczenie dla gwarancji najniższej emerytury.

Wysokość nowej emerytury zależy przede wszystkim od kwot zapisanych na koncie i subkoncie w ZUS, zwaloryzowanego kapitału początkowego oraz średniego dalszego trwania życia przyjmowanego do obliczeń. Dłuższa choroba tuż przed emeryturą zwykle nie przesuwa terminu przejścia na emeryturę, ale może pośrednio wpływać na wysokość świadczenia, ponieważ w czasie pobierania zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego nie są opłacane składki emerytalne tak jak od normalnego wynagrodzenia za pracę.

Od kiedy ZUS wypłaci emeryturę?

Emerytury nie wypłaca się automatycznie tylko dlatego, że ktoś osiągnął wiek emerytalny. Trzeba złożyć wniosek do ZUS, najczęściej na formularzu EMP, papierowo albo elektronicznie przez PUE/eZUS. Co do zasady świadczenie wypłaca się od dnia powstania prawa, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.

Jeżeli więc osoba osiąga wiek emerytalny w czerwcu, a wniosek złoży dopiero w sierpniu, ZUS co do zasady przyzna emeryturę od sierpnia, a nie wyrówna świadczenia za czerwiec i lipiec. Właśnie dlatego przy planowanym przejściu na emeryturę warto pilnować nie tylko dnia urodzin, lecz także daty złożenia wniosku i wymaganych dokumentów.

Czy trzeba rozwiązać umowę o pracę?

To bardzo ważna różnica: choroba nie opóźnia nabycia prawa do emerytury, ale dalsze zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy może wpłynąć na wypłatę świadczenia. Zgodnie z art. 103a ustawy emerytalnej prawo do emerytury ulega zawieszeniu, jeżeli emeryt kontynuuje zatrudnienie bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego pracował bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury.

W praktyce ZUS może wydać decyzję przyznającą emeryturę, ale wstrzymać jej wypłatę do czasu, aż pracownik rozwiąże stosunek pracy i przedstawi odpowiedni dokument, np. świadectwo pracy. Po rozwiązaniu umowy można zawrzeć z tym samym pracodawcą kolejną umowę, ale dla podjęcia wypłaty emerytury kluczowe jest wcześniejsze ustanie dotychczasowego stosunku pracy.

Jeżeli pracownik jest na L4, trzeba więc odróżnić dwie kwestie: samo zwolnienie lekarskie nie blokuje emerytury, natomiast trwająca umowa o pracę może powodować zawieszenie wypłaty. W sprawach, w których kończy się okres zasiłkowy, przydatne może być również omówienie zasad postępowania po zakończeniu zasiłku chorobowego.

L4, zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne przed emeryturą

Zasiłek chorobowy przysługuje przez okres niezdolności do pracy, nie dłużej niż przez 182 dni, a w przypadku gruźlicy albo niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży — przez 270 dni. Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego możliwe jest świadczenie rehabilitacyjne, jeżeli dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne może być przyznane maksymalnie na 12 miesięcy.

Osoba zbliżająca się do wieku emerytalnego powinna jednak pamiętać, że świadczenie rehabilitacyjne co do zasady nie przysługuje osobie mającej prawo do emerytury. Dlatego przy długiej chorobie i jednoczesnym zbliżaniu się do wieku emerytalnego trzeba ustalić, które świadczenie jest w danym momencie właściwe i czy bardziej korzystne jest kontynuowanie sprawy zasiłkowej, złożenie wniosku o emeryturę, czy uporządkowanie zatrudnienia.

Okres choroby może być okresem nieskładkowym w rozumieniu przepisów emerytalnych. Nie oznacza to jednak, że trzeba go później odpracować. Znaczenie okresów składkowych i nieskładkowych ujawnia się głównie przy ustalaniu stażu ubezpieczeniowego, kapitału początkowego, prawa do najniższej emerytury albo szczególnych uprawnień emerytalnych.

Co zrobić, jeśli termin emerytury przypada w trakcie choroby?

Najbezpieczniej zacząć od ustalenia konkretnej daty osiągnięcia wieku emerytalnego oraz miesiąca, w którym ma zostać złożony wniosek. Następnie warto sprawdzić, czy stosunek pracy ma zostać rozwiązany przed wypłatą emerytury, czy pracownik zamierza nadal pracować, oraz kto aktualnie wypłaca świadczenie chorobowe: pracodawca czy ZUS.

Wniosek o emeryturę można złożyć również wtedy, gdy trwa zwolnienie lekarskie, ale skutki finansowe zależą od szczegółów. Inaczej wygląda sytuacja osoby, która kończy zatrudnienie i przechodzi na emeryturę, inaczej osoby, której ZUS ma zawiesić wypłatę z powodu kontynuowania pracy, a jeszcze inaczej osoby, która chce najpierw wykorzystać przysługujące świadczenia chorobowe.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak odróżnić sam termin nabycia prawa do emerytury od wypłaty świadczenia i od świadczeń związanych z chorobą.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych — w szczególności art. 24, art. 25, art. 26, art. 100, art. 103a i art. 129.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa — w szczególności przepisy o zasiłku chorobowym i świadczeniu rehabilitacyjnym.
• ZUS — emerytura w wieku powszechnym.
• ZUS — prawo do zasiłku chorobowego i okres przysługiwania.
• ZUS — świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia chorobowego.