Wynajem samochodów bez kierowcy a licencja transportowa

Czy wynajem samochodów bez kierowcy wymaga licencji?

Przy zwykłym wynajmie lub dzierżawie samochodów bez kierowcy odpowiedź jest zasadniczo korzystna dla przedsiębiorcy: taka działalność nie wymaga licencji transportowej. Wypożyczalnia nie przewozi wtedy osób ani rzeczy, lecz odpłatnie oddaje pojazd klientowi do używania. To klient prowadzi pojazd, decyduje o trasie i odpowiada za sposób korzystania z auta zgodnie z umową oraz przepisami.

Ustawa o transporcie drogowym wiąże licencje, zezwolenia i inne uprawnienia z podejmowaniem oraz wykonywaniem działalności w zakresie transportu drogowego. Licencja jest potrzebna tam, gdzie przedsiębiorca wykonuje określony przewóz lub działalność bezpośrednio z nim związaną. Sama umowa najmu samochodu bez kierowcy nie powoduje, że wynajmujący staje się przewoźnikiem.

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca, który udostępnia samochód osobowy, kampera, motocykl albo furgonetkę do 3,5 t bez kierowcy, nie musi tylko z tego powodu uzyskiwać licencji na przewóz osób albo zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Warunkiem jest jednak to, aby faktycznie była to usługa najmu pojazdu, a nie ukryta usługa przewozowa.

PKD 77.11.Z i zmiany w PKD 2025

Kod PKD 77.11.Z jest właściwy dla działalności polegającej na wynajmie i dzierżawie lekkich pojazdów bez kierowcy. W praktyce obejmuje między innymi wynajem samochodów osobowych, furgonetek do 3,5 t, a w aktualnej klasyfikacji także innych lekkich pojazdów silnikowych. Kod ten nie obejmuje natomiast wynajmu samochodu z kierowcą, który klasyfikacyjnie należy do działalności przewozowej.

Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje PKD 2025. Nowe wnioski do CEIDG, KRS i REGON powinny być składane według aktualnej klasyfikacji, natomiast przedsiębiorcy wpisani wcześniej korzystają z okresu przejściowego na dostosowanie kodów. Sam kod PKD pozostaje jednak tylko opisem działalności w rejestrze. Nie jest licencją, zezwoleniem ani potwierdzeniem spełnienia wymagań transportowych.

Dlatego przy ocenie obowiązków najważniejsze jest nie to, jak przedsiębiorca nazwał działalność, ale co faktycznie robi. Jeżeli klient otrzymuje pojazd i sam nim kieruje, mamy typowy najem. Jeżeli przedsiębiorca zapewnia kierowcę, wskazuje trasę, przyjmuje zlecenie dowozu osób lub towarów i bierze wynagrodzenie za przewóz, sytuacja wymaga odrębnej analizy transportowej.

Kiedy licencja lub zezwolenie może być potrzebne?

Licencja lub zezwolenie może być potrzebne wtedy, gdy przedsiębiorca nie ogranicza się do udostępnienia auta, lecz wykonuje przewóz. Dotyczy to w szczególności odpłatnego przewozu osób samochodem osobowym, taksówką, pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu większej liczby osób, a także transportu drogowego rzeczy w przypadkach objętych ustawą o transporcie drogowym i przepisami unijnymi.

W przewozie rzeczy znaczenie mają między innymi dopuszczalna masa całkowita pojazdu lub zespołu pojazdów, krajowy albo międzynarodowy charakter przewozu, zarobkowy cel działalności oraz to, czy przedsiębiorca działa jako przewoźnik, czy tylko wynajmuje pojazd. W niektórych modelach biznesowych może być potrzebne zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, licencja wspólnotowa albo licencja na pośrednictwo przy przewozie rzeczy.

Licencja może być również wymagana przy przewozie osób samochodem osobowym lub taksówką. Jeżeli więc firma oferuje klientowi nie tylko pojazd, ale również kierowcę i przejazd z punktu A do punktu B, nie należy traktować tego automatycznie jako zwykłej wypożyczalni. Organ może badać rzeczywistą treść usługi, zwłaszcza umowy, regulamin, reklamy, sposób rozliczania i faktyczne wykonywanie zleceń.

Czy wypożyczalnia odpowiada za działalność klienta?

Co do zasady wypożyczalnia nie odpowiada za to, że klient wykorzystuje wynajęty samochód do własnej działalności gospodarczej, w tym do przewozu osób lub rzeczy, jeżeli wynajmujący nie organizuje tego przewozu i nie jest jego wykonawcą. Ewentualne obowiązki transportowe klienta powinien wówczas ocenić sam klient jako podmiot faktycznie wykonujący usługę.

Nie oznacza to jednak, że właściciel wypożyczalni powinien całkowicie pominąć tę kwestię. W umowie i regulaminie warto wskazać dozwolony sposób korzystania z pojazdu, zakaz używania auta niezgodnie z prawem, obowiązek posiadania wymaganych uprawnień, zasady odpowiedzialności za mandaty, opłaty drogowe, szkody, przeciążenie pojazdu i naruszenia warunków ubezpieczenia.

Jeżeli wypożyczalnia wie, że pojazd ma być wykorzystywany w określonym modelu transportowym, powinna szczególnie starannie opisać, że jej świadczenie polega wyłącznie na oddaniu pojazdu bez kierowcy. W przeciwnym razie w razie kontroli może powstać spór o to, czy nie doszło do obejścia wymogów transportowych.

Jakie formalności pozostają przy najmie auta bez kierowcy?

Brak obowiązku uzyskania licencji transportowej nie oznacza braku innych obowiązków. Przedsiębiorca powinien prawidłowo ujawnić działalność w CEIDG albo KRS, dobrać aktualny kod PKD, zapewnić pojazdom ważne badania techniczne, obowiązkowe OC i ubezpieczenia dodatkowe adekwatne do sposobu wynajmu, a także prowadzić przejrzystą dokumentację wydania i zwrotu pojazdu.

W relacjach z konsumentami istotne są jasne warunki umowy: cena, kaucja, limit kilometrów, zasady tankowania lub ładowania, odpowiedzialność za szkody, udział własny, opłaty dodatkowe, reklamacje, termin zwrotu środków, zasady anulowania rezerwacji oraz obowiązki informacyjne przy umowach zawieranych na odległość. Trzeba też uwzględnić przepisy o ochronie danych osobowych, zwłaszcza przy skanach dokumentów, monitoringu GPS i aplikacjach mobilnych.

Przy wynajmie flotowym lub długoterminowym warto dodatkowo sprawdzić kwestie podatkowe, księgowe i ubezpieczeniowe. Nie są one licencją transportową, ale w praktyce decydują o bezpieczeństwie prowadzenia wypożyczalni i ograniczają ryzyko sporów z klientami oraz ubezpieczycielem.

Co powinna zawierać umowa najmu lub dzierżawy samochodu?

Dobra umowa powinna jasno wskazywać, że przedmiotem usługi jest oddanie pojazdu do używania bez kierowcy. Warto opisać dane pojazdu, okres najmu, stan licznika, wyposażenie, stan techniczny przy wydaniu i zwrocie, limit kilometrów, zasady pobierania kaucji, zakres ubezpieczenia, udział własny w szkodzie, obowiązek zgłoszenia kolizji oraz zakaz używania auta niezgodnie z prawem.

Jeżeli pojazd może prowadzić tylko najemca lub osoby wskazane w umowie, należy to wyraźnie zapisać. Przydatne są także postanowienia o odpowiedzialności za mandaty, opłaty parkingowe, opłaty drogowe, holowanie, szkody ujawnione po zwrocie, zabrudzenia, utratę dokumentów lub kluczyków oraz naruszenie regulaminu wypożyczalni.

W umowie nie warto tworzyć pozorów przewozu. Jeżeli przedsiębiorca faktycznie zobowiązuje się przewieźć osobę albo rzecz z określonego miejsca do celu, sama nazwa „najem” może nie wystarczyć. W takim przypadku trzeba ocenić obowiązki transportowe, a nie tylko cywilnoprawną konstrukcję umowy.

FAQ

Czy do PKD 77.11.Z trzeba mieć licencję transportową?

Nie, jeżeli działalność polega na wynajmie lub dzierżawie pojazdów bez kierowcy. Licencja transportowa dotyczy wykonywania przewozu albo działalności z nim związanej, a nie samego udostępniania auta klientowi.

Czy od 2025 roku trzeba zmienić kod PKD?

Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje PKD 2025. Nowe wpisy i zmiany w rejestrach powinny posługiwać się aktualną klasyfikacją. Podmioty wpisane wcześniej mają okres przejściowy na dostosowanie kodów do końca 2026 r., dlatego warto sprawdzić wpis w CEIDG albo KRS przy najbliższej zmianie danych.

Czy wynajem samochodu z kierowcą jest nadal zwykłym najmem?

Nie zawsze. Jeżeli przedsiębiorca zapewnia kierowcę i zobowiązuje się do przewiezienia osób albo rzeczy, usługa może być traktowana jako transport drogowy. Wtedy należy sprawdzić wymagania licencyjne właściwe dla danego rodzaju przewozu.

Czy licencja jest wydawana na samochód?

Licencja lub zezwolenie dotyczy przedsiębiorcy wykonującego określoną działalność transportową. Sam fakt posiadania samochodu w firmie albo wynajmowania go klientom bez kierowcy nie oznacza jeszcze obowiązku uzyskania licencji transportowej.

Czy klient może używać wynajętego auta do działalności gospodarczej?

To zależy od umowy i rodzaju działalności klienta. Wypożyczalnia może ograniczyć sposób korzystania z pojazdu, a klient powinien sam sprawdzić, czy jego działalność wymaga uprawnień transportowych. Warto uregulować tę kwestię w umowie i regulaminie.

Czy sama faktura za najem chroni przed uznaniem usługi za przewóz?

Nie. Organy mogą badać rzeczywistą treść usługi. Jeżeli z umowy, reklamy i praktyki wynika, że przedsiębiorca zapewnia przejazd z kierowcą, nazwanie faktury najmem może nie wystarczyć do uniknięcia obowiązków transportowych.

Podsumowanie

Wynajem samochodów bez kierowcy, prowadzony jako klasyczna wypożyczalnia lub dzierżawa pojazdów, co do zasady nie wymaga licencji transportowej. Przedsiębiorca udostępnia wtedy pojazd, ale nie wykonuje przewozu osób ani rzeczy.

Obowiązki licencyjne mogą pojawić się, gdy usługa obejmuje kierowcę, zorganizowany przejazd, przewóz towarów, pośrednictwo przy przewozie lub inny element działalności transportowej. Dlatego przed startem wypożyczalni trzeba nie tylko dobrać właściwy kod PKD, lecz także porównać rzeczywisty model biznesowy z wymaganiami ustawy o transporcie drogowym.

Źródła

Stan prawny zweryfikowany na dzień 2 lipca 2026 r.

1. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym – ISAP.
2. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców – ISAP.
3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) – ELI.
4. PKD 77.11.Z Wynajem i dzierżawa samochodów osobowych i furgonetek – Biznes.gov.pl.
5. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – ISAP.