Obowiązek stosowania tachografu – zasada ogólna

Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r., transport drogowy rzeczy pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony podlega przepisom dotyczącym czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków kierowców.

Oznacza to obowiązek:

• stosowania tachografu,

• rejestrowania aktywności kierowcy,

• przestrzegania limitów czasu pracy.

Dotyczy to również zespołów pojazdów przekraczających 3,5 tony.

Wyłączenie dla pojazdów pomocy drogowej

Kluczowe znaczenie ma art. 3 lit. f rozporządzenia 561/2006, zgodnie z którym:

„pojazdy specjalistyczne pomocy drogowej poruszające się w promieniu 100 km od swej bazy”

są wyłączone spod obowiązku stosowania przepisów o czasie pracy kierowców oraz używania tachografu.

W praktyce oznacza to, że:

• jeśli pojazd jest zakwalifikowany jako pomoc drogowa,

• działa w promieniu 100 km od bazy (liczonym w linii prostej),

• wykonuje transport w tym obszarze,

to nie ma obowiązku stosowania tachografu.

Interpretacja promienia 100 km

Istotne jest, że:

• nie chodzi o długość trasy,

• lecz o zasięg działania liczony jako promień od bazy.

Możliwa jest więc dłuższa trasa przejazdu, o ile pojazd nie opuszcza tego obszaru.

Wyłączenie dla przewozów niehandlowych – brak zastosowania

Art. 3 lit. h rozporządzenia 561/2006 stanowi, że:

„pojazdy lub zespoły pojazdów o DMC nieprzekraczającej 7,5 tony używane do niehandlowego przewozu rzeczy”

są wyłączone z obowiązku stosowania tachografu.

Jednak w tym przypadku wyłączenie nie ma zastosowania, ponieważ:

• przewozy są związane z działalnością gospodarczą,

• transport stanowi element działalności zarobkowej (demontaż pojazdów),

• nie jest to przewóz prywatny.

Zgodnie ze stanowiskiem organów kontrolnych:
„wyłączenie z art. 3 lit. h rozporządzenia nie obejmuje przewozów na potrzeby własne wykonywanych pomocniczo do prowadzonej działalności gospodarczej również zespołami pojazdów o DMC do 7,5 tony”.

Dlaczego możliwe są kary w podobnych sytuacjach

Nałożenie wysokiej kary (np. 15 000 zł) może wynikać z:

• zakwestionowania statusu pojazdu jako pomocy drogowej,

• przekroczenia promienia 100 km,

• uznania transportu za zwykły przewóz drogowy,

• braku odpowiedniej dokumentacji.

W takich przypadkach obowiązek tachografu powraca.

Dodatkowe obowiązki formalne

Mimo braku obowiązku stosowania tachografu, warto:

• posiadać zaświadczenie na przewozy na potrzeby własne (art. 33 ustawy o transporcie drogowym),

• dokumentować trasy i charakter przewozu,

• w razie potrzeby korzystać z trybu „OUT” w tachografie,

• mieć zaświadczenia o działalności kierowcy.

FAQ

Czy pomoc drogowa zawsze jest zwolniona z tachografu?

Nie. Zwolnienie dotyczy tylko pojazdów pomocy drogowej działających w promieniu do 100 km od bazy i faktycznie wykonujących usługi pomocy drogowej. Jeśli transport zostanie uznany za przewóz rzeczy, obowiązek tachografu może powstać.

Czy laweta do 3,5 tony musi mieć tachograf?

Nie, pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony nie podlegają przepisom o czasie pracy kierowców, więc nie ma obowiązku stosowania tachografu.

Czy zestaw pojazdów do 7,5 tony wymaga tachografu?

Tak, jeśli łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, co do zasady obowiązek tachografu istnieje – chyba że zastosowanie ma jedno z wyłączeń (np. pomoc drogowa do 100 km).

Jak liczyć promień 100 km dla pomocy drogowej?

Promień 100 km liczy się w linii prostej od bazy przedsiębiorstwa, a nie według faktycznej długości trasy przejazdu.

Czy przewóz własnych uszkodzonych pojazdów zwalnia z tachografu?

Nie. Jeśli przewóz jest związany z działalnością gospodarczą (np. odbiór pojazdów do demontażu), nie jest traktowany jako przewóz niehandlowy i nie korzysta z tego wyłączenia.

Czy wpis „pomoc drogowa” w dowodzie rejestracyjnym wystarczy?

Nie zawsze. Organy kontrolne oceniają przede wszystkim rzeczywisty sposób wykorzystania pojazdu. Jeśli pojazd służy głównie do transportu pojazdów, wyłączenie może zostać zakwestionowane.

Kiedy ITD może nałożyć karę za brak tachografu?

Najczęściej gdy:

• pojazd nie spełnia faktycznie funkcji pomocy drogowej,
• przekroczono promień 100 km,
• transport uznano za przewóz drogowy rzeczy,
• brak jest dokumentów potwierdzających charakter przewozu.

Czy warto mieć tachograf mimo wyłączenia?

W niektórych przypadkach tak. Może to ograniczyć ryzyko sporów z organami kontrolnymi, szczególnie gdy charakter działalności jest niejednoznaczny.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - Dz.U. 2001 nr 125 poz. 1371