Ojciec dziecka nie odbiera pism z sądu – co zrobić?

Czy sprawa o ustalenie kontaktów może toczyć się dalej, gdy ojciec nie odbiera listów?

Tak, ale sposób dalszego procedowania zależy od tego, na jakim etapie jest sprawa i jakie ustalenia da się wykazać co do aktualnego adresu ojca dziecka. W sprawach o kontakty z dzieckiem sąd działa w postępowaniu nieprocesowym, a do doręczeń stosuje przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Jeżeli uczestnik postępowania celowo unika odbioru pism, nie daje mu to prawa do sparaliżowania sprawy.

W praktyce sąd bada przede wszystkim, czy adres wskazany we wniosku jest prawidłowy i czy istnieją podstawy do przyjęcia, że ojciec rzeczywiście tam mieszka albo przebywa. Jeżeli tak, brak odbioru korespondencji nie zawsze będzie przeszkodą do dalszego prowadzenia sprawy.

Zobacz również: nieodbiór pozwu

Doręczenie przez komornika – kiedy ma zastosowanie?

Najczęściej powołuje się tu art. 139¹ ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Przepis ten dotyczy sytuacji, w której osoba fizyczna nie odebrała pisma wywołującego potrzebę podjęcia obrony swoich praw, mimo awizowania, a wcześniej nie doręczono jej skutecznie pisma w sprawie.

W takim przypadku sąd może zobowiązać wnioskodawcę do doręczenia pisma za pośrednictwem komornika albo do wykazania, że uczestnik mieszka pod adresem wskazanym we wniosku. Jeżeli w wyznaczonym terminie nie zostanie złożone ani potwierdzenie doręczenia, ani odpowiedni dowód co do adresu, sąd może zawiesić postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania cywilnego.

Trzeba jednak zaznaczyć, że ocena, czy w konkretnej sprawie sąd zastosuje dokładnie tryb z art. 139¹ K.p.c., zależy od rodzaju doręczanego pisma, stadium postępowania i tego, czy istnieją podstawy do uznania adresu za niewątpliwie aktualny.

Co powinien zrobić komornik i jakie znaczenie ma jego protokół?

Komornik nie zastępuje sądu w rozstrzyganiu sprawy, ale jego czynności mogą mieć duże znaczenie dowodowe. W ramach doręczenia ustala on, czy adresat mieszka pod wskazanym adresem, próbuje doręczyć pismo i sporządza protokół z czynności.

Jeżeli z protokołu wynika, że ojciec dziecka faktycznie mieszka pod tym adresem, dokument ten może pomóc w wykazaniu aktualności adresu. Jeżeli z kolei komornik ustali, że uczestnik tam nie mieszka albo nie da się tego potwierdzić, otwiera to drogę do dalszych działań, w tym do poszukiwania innego adresu albo do wniosku o kuratora.

Samo wrzucenie pisma do skrzynki nie zawsze rozwiązuje problem. Najważniejsze jest to, co komornik ustalił i opisał w protokole: czy rozmawiał z domownikami, sąsiadami, administracją, czy potwierdzono pobyt ojca dziecka, czy przeciwnie – brak było takich informacji.

Jakie dowody mogą potwierdzić, że ojciec mieszka pod wskazanym adresem?

Jeżeli zna Pani faktyczne miejsce zamieszkania ojca dziecka, warto przekazać sądowi możliwie konkretne dowody na piśmie. To istotne zwłaszcza w świetle art. 139¹ § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym po wykazaniu, że pozwany lub uczestnik mieszka pod wskazanym adresem, korespondencję można uznać za doręczoną w trybie awiza.

Przydatne bywają w szczególności:

• protokół komornika,
• potwierdzenia odbioru korespondencji lub przesyłek pod danym adresem,
• dokumenty urzędowe wskazujące adres, jeśli są dostępne w sprawie,
• wydruki korespondencji, z których wynika, że ojciec posługuje się tym adresem,
• zeznania świadków, np. sąsiadów lub członków rodziny,
• informacje o odbiorze przekazu pieniężnego lub innej przesyłki rejestrowanej.

Pomysł z wysłaniem drobnego przekazu pieniężnego lub przesyłki wymagającej odbioru może mieć znaczenie praktyczne, ale nie jest to środek przewidziany wprost w ustawie jako samodzielna podstawa skutecznego doręczenia. Taki dowód może jednak wspierać twierdzenie, że ojciec rzeczywiście przebywa pod danym adresem. O tym, czy będzie wystarczający, decyduje sąd po ocenie całego materiału dowodowego.

Kiedy można wnosić o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu?

Jeżeli mimo podjętych działań nie da się ustalić miejsca pobytu ojca dziecka, można złożyć wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Podstawę prawną stanowią art. 143 i art. 144 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Podobne problemy z doręczeniem i udziałem pozwanego występują w sprawach o alimenty; osobno wyjaśniamy, czy alimenty mogą zostać podwyższone bez wiedzy zobowiązanego.

Z art. 144 § 1 K.p.c. wynika, że przewodniczący ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu strony nie jest znane. Uprawdopodobnienie to mniej niż pełny dowód, ale więcej niż samo twierdzenie. W praktyce warto załączyć:

• protokół komornika,
• zwroty korespondencji,
• informacje o bezskutecznych próbach doręczenia,
• dane wskazujące, że uczestnik nie przebywa pod znanymi adresami.

Po ustanowieniu kuratora sprawa może toczyć się dalej z jego udziałem. Trzeba jednak pamiętać, że sąd nie ustanowi kuratora automatycznie tylko dlatego, że ktoś nie odbiera listów. Najpierw trzeba wykazać, że miejsce pobytu rzeczywiście nie jest znane, a nie jedynie, że uczestnik unika korespondencji.

Zobacz również: poinformowanie męża

Co napisać do sądu po bezskutecznym doręczeniu?

Po otrzymaniu informacji o nieskutecznym doręczeniu najlepiej złożyć pismo procesowe, w którym:

1. wskaże Pani, jakie są znane adresy ojca dziecka,
2. opisze Pani, który adres jest adresem zameldowania, a który faktycznego pobytu,
3. załączy Pani protokół komornika i inne dowody,
4. wniesie Pani o uznanie adresu za aktualny, jeżeli są na to podstawy, albo
5. wniesie Pani o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, jeżeli miejsca pobytu nie da się ustalić.

W sprawie o kontakty można również zawnioskować o pilne rozpoznanie sprawy ze względu na dobro dziecka. Choć przepisy nie tworzą tu automatycznego „trybu przyspieszonego”, dobro małoletniego pozostaje naczelną dyrektywą w sprawach rodzinnych, co wynika m.in. z art. 95 § 3 i art. 113 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Czy sąd może rozpoznać sprawę mimo nieobecności ojca dziecka?

Tak, w określonych sytuacjach jest to możliwe. Jeżeli doręczenie zostało dokonane skutecznie albo ustanowiono kuratora, brak aktywności uczestnika nie musi wstrzymywać rozpoznania sprawy. Sąd rodzinny bada przede wszystkim, jakie rozstrzygnięcie najlepiej zabezpieczy dobro dziecka, w tym regularność i bezpieczeństwo kontaktów.

Jeżeli ojciec celowo przedłuża postępowanie przez unikanie korespondencji lub niestawiennictwo, warto dokumentować te okoliczności. W razie potrzeby można też składać odrębne wnioski procesowe, np. o odroczenie rozprawy albo sprzeciw wobec takiego wniosku, jeżeli druga strona próbuje przewlekać sprawę bez ważnej przyczyny.

Tabela: co zrobić w zależności od sytuacji?

FAQ

Czy nieodbieranie listów z sądu chroni ojca dziecka przed sprawą?

Nie. Unikanie korespondencji nie daje trwałej ochrony przed postępowaniem. Sąd może korzystać z doręczeń zastępczych, doręczenia przez komornika, a w odpowiednich przypadkach z instytucji kuratora.

Czy sam adres zameldowania wystarczy?

Niekoniecznie. Dla sądu ważniejsze jest faktyczne miejsce zamieszkania lub pobytu. Jeżeli adres zameldowania jest nieaktualny, sama informacja o meldunku może nie wystarczyć do skutecznego doręczenia.

Czy mogę złożyć wniosek o kuratora od razu?

Tylko wtedy, gdy uprawdopodobni Pani, że miejsce pobytu ojca dziecka nie jest znane. Sam brak odbioru listów zwykle nie wystarcza, jeśli są podstawy, by twierdzić, że uczestnik mieszka pod znanym adresem.

Co jeśli komornik wykonał czynności pobieżnie?

Warto przeanalizować treść protokołu i w piśmie do sądu wskazać, czego w nim brakuje, a jednocześnie dołączyć własne dowody dotyczące adresu. W zależności od sytuacji można wnosić o dalsze czynności dowodowe.

Czy w sprawie o kontakty można wnosić o szybkie działanie sądu?

Tak. Warto podkreślać, że przewlekłość uderza w dobro dziecka i w realizację jego prawa do kontaktu z rodzicem, o którym mowa w art. 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Źródła

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296.

2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy – Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59.

3. Art. 139¹ Kodeksu postępowania cywilnego.

4. Art. 144 Kodeksu postępowania cywilnego.