Błędne oświadczenie po kolizji – jak odwołać i bronić się przed ubezpieczycielem

Czy podpisane oświadczenie o winie przesądza sprawę?

Nie. Oświadczenie uczestnika kolizji jest ważnym dowodem, ale nie ma mocy ostatecznego rozstrzygnięcia. Ubezpieczyciel ma obowiązek samodzielnie ustalić stan faktyczny i odpowiedzialność za szkodę w ramach postępowania likwidacyjnego. Wynika to z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, zgodnie z którym zakład ubezpieczeń ma obowiązek prowadzić postępowanie dotyczące ustalenia stanu faktycznego zdarzenia, zasadności zgłoszonych roszczeń i wysokości świadczenia.

Jeżeli oświadczenie zostało podpisane pod wpływem silnego stresu, bez spokojnej analizy sytuacji, należy jak najszybciej złożyć pisemne sprostowanie. Sam fakt stresu nie powoduje automatycznej nieważności dokumentu, ale może mieć znaczenie dowodowe. W praktyce kluczowe są: układ pojazdów, zdjęcia, nagrania, ślady hamowania, dane świadków, notatka policyjna i uszkodzenia aut.

Co zrobić od razu po zorientowaniu się, że oświadczenie było błędne?

Najlepiej działać równolegle na kilku polach:

• przygotować własny, szczegółowy opis zdarzenia z datą, godziną, miejscem i kierunkami jazdy,
• zabezpieczyć zdjęcia, nagrania z wideorejestratora, korespondencję i dane świadków,
• wysłać pismo do ubezpieczyciela sprawcy oraz – pomocniczo – do własnego ubezpieczyciela,
• jeżeli interweniowała policja albo złożono zawiadomienie, wystąpić o informację o stanie sprawy,
• po otrzymaniu decyzji ubezpieczyciela złożyć odwołanie, jeśli odpowiedzialność została ustalona błędnie.

W piśmie warto wyraźnie wskazać, że wcześniejsze oświadczenie nie odzwierciedla rzeczywistego przebiegu zdarzenia, zostało podpisane w stanie silnego zdenerwowania oraz że obecnie przedstawia Pan własne, poprawione stanowisko wraz z dowodami.

Jak napisać do ubezpieczyciela?

Pismo powinno być rzeczowe i konkretne. Dobrze, aby zawierało:

• dane szkody, numer rejestracyjny pojazdu i datę zdarzenia,
• informację, że cofa Pan wcześniejsze przyznanie winy lub kwestionuje jego treść,
• własny opis przebiegu kolizji,
• wskazanie dowodów,
• wniosek o uwzględnienie przedstawionych wyjaśnień przy ustalaniu odpowiedzialności.

Warto wysłać pismo w sposób pozwalający potwierdzić doręczenie: przez e-mail, formularz szkody z potwierdzeniem przyjęcia albo listem poleconym. Należy zachować kopię pisma i wszystkich załączników.

Jeżeli ubezpieczyciel skontaktuje się telefonicznie, bezpieczniej jest poprosić o kontakt mailowy albo po rozmowie przesłać własne podsumowanie na piśmie. W sporach o odpowiedzialność liczą się przede wszystkim dokumenty i ślad korespondencji.

Jakie terminy obowiązują ubezpieczyciela?

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie.

Jeżeli w tym terminie wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności albo wysokości odszkodowania jest niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, jednak bezsporna część świadczenia powinna zostać wypłacona w terminie 30 dni. Tak stanowi art. 14 ust. 2 tej ustawy.

Dodatkowo art. 14 ust. 2a przewiduje, że w przypadku szkód z ubezpieczeń obowiązkowych odszkodowanie powinno zostać wypłacone nie później niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego.

Co z policją i jak długo może to trwać?

Jeżeli sprawa dotyczy kolizji drogowej kwalifikowanej jako wykroczenie, trzeba pamiętać o art. 45 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń. Zgodnie z tym przepisem karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, a jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu.

Przepis ten nie oznacza, że policja może pozostawać bezczynna. Jeżeli złożył Pan zawiadomienie lub wyjaśnienia, może Pan kierować do jednostki policji pisma z prośbą o informację o stanie sprawy, numerze sprawy, danych prowadzącego i informacji, czy przesłuchano drugiego uczestnika. W praktyce pisma są skuteczniejsze niż same telefony, bo pozostawiają ślad w aktach.

Jeżeli postępowanie trwa długo, można złożyć ponaglenie lub skargę na przewlekłość działania jednostki, ale skuteczność takich działań zależy od konkretnego etapu sprawy i tego, czy postępowanie ma charakter wyjaśniający, mandatowy czy sądowy.

Czy można powołać się na wadę oświadczenia woli?

W niektórych stanach faktycznych można rozważać argumentację z art. 82–88 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, dotyczącą wad oświadczenia woli, ale w sprawach kolizji drogowych częściej decydują zwykłe reguły dowodowe niż formalne unieważnianie oświadczenia. Sam stres po zdarzeniu nie zawsze wystarczy do wykazania nieważności lub skutecznego uchylenia się od skutków oświadczenia. Dlatego praktycznie ważniejsze jest szybkie przedstawienie spójnej wersji zdarzenia i dowodów.

Jeżeli jednak stan psychofizyczny był wyjątkowy, np. doszło do urazu, dezorientacji, paniki lub interwencji medycznej, taka okoliczność może wzmacniać Pana stanowisko. Wtedy warto dołączyć dokumentację medyczną albo wskazać świadków tego stanu.

Co jeśli ubezpieczyciel wyda niekorzystną decyzję?

Wtedy należy złożyć odwołanie od decyzji ubezpieczyciela i zażądać ponownej analizy odpowiedzialności. W piśmie trzeba wskazać, z czym dokładnie się Pan nie zgadza, jakie dowody pominięto i dlaczego wcześniejsze oświadczenie nie może przesądzać sprawy.

Jeżeli reklamacja nie przyniesie efektu, można rozważyć:

• wniosek o interwencję do Rzecznika Finansowego na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej,
• postępowanie polubowne,
• dochodzenie roszczeń przed sądem cywilnym.

Zakres dalszych działań zależy od tego, czy chodzi o obronę przed przypisaniem winy, odzyskanie zniżek, roszczenie o odszkodowanie z OC sprawcy czy spór dotyczący regresu lub obciążenia szkodą.

Jak przyspieszyć sprawę w praktyce?

• proszę nie ograniczać się do rozmów telefonicznych,
• każdy ważny kontakt potwierdzać e-mailem lub pismem,
• wystąpić o akta szkody albo przynajmniej o informację, na jakich dowodach opiera się ubezpieczyciel,
• żądać potwierdzenia przyjęcia stanowiska i załączników,
• w korespondencji wskazywać konkretne daty i terminy ustawowe z art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych,
• zachować chronologię sprawy: zgłoszenie, odpowiedź, wezwanie, decyzja, odwołanie.

Jeżeli druga strona już zgłosiła szkodę do swojego ubezpieczyciela, tym bardziej nie warto czekać na rozwój wydarzeń. Lepiej samodzielnie przesłać swoje stanowisko wcześniej, zanim zostanie utrwalona jednostronna wersja zdarzenia.

FAQ

Czy mogę wycofać podpisane oświadczenie o winie po kolizji?

Można zakwestionować jego treść i złożyć pisemne sprostowanie. Nie chodzi zwykle o „skasowanie” dokumentu, lecz o przedstawienie własnego stanowiska i dowodów, które mają być ocenione przez ubezpieczyciela lub sąd.

Czy ubezpieczyciel musi uznać moje nowe wyjaśnienia?

Nie automatycznie, ale musi je rozpatrzyć. Z art. 29 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej wynika obowiązek ustalenia stanu faktycznego i zasadności roszczeń.

Ile czasu ma ubezpieczyciel na decyzję?

Co do zasady 30 dni od zgłoszenia szkody, a w sprawach bardziej skomplikowanych stosuje się art. 14 ust. 2 i 2a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.

Czy warto pisać także do własnego ubezpieczyciela?

Tak, zwłaszcza gdy istnieje ryzyko przypisania Panu szkody albo pogorszenia historii ubezpieczeniowej. Własny ubezpieczyciel również powinien znać Pana stanowisko.

Czy policja ma sztywny termin na zakończenie sprawy o kolizję?

Nie ma jednego prostego terminu dla każdej sprawy, ale znaczenie ma przedawnienie karalności wykroczenia z art. 45 § 1 Kodeksu wykroczeń. Dlatego warto monitorować bieg sprawy pisemnie.

Źródła

1. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń – Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114, w szczególności art. 45 § 1.

2. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych – w szczególności art. 14 ust. 1, 2 i 2a.

3. Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej – w szczególności art. 29 ust. 1.

4. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny – w szczególności art. 82–88, jeżeli stan faktyczny uzasadnia powołanie się na wadę oświadczenia woli.

5. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej.