Zmiana tytułu do ubezpieczeń po 26. urodzinach na zleceniu

Ubezpieczenie zdrowotne dziecka zgłoszonego przez rodzica

Zgłoszenie dziecka do ubezpieczenia zdrowotnego przez rodzica dotyczy członka rodziny w rozumieniu art. 5 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Za członka rodziny uważa się m.in. dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuka albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę lub które przebywa w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka.

Prawo do zgłoszenia takiej osoby jako członka rodziny trwa co do zasady do ukończenia 18 lat, a jeżeli dziecko kształci się dalej – do ukończenia 26 lat. Wynika to z art. 5 pkt 3 lit. a tiret drugie i trzecie wskazanej ustawy. Bez ograniczenia wieku członkiem rodziny może pozostać dziecko posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi zgodnie z ustawą.

To oznacza, że sam zakład pracy matki nie „odprowadza składek społecznych na rzecz córki”. W praktyce rodzic zgłasza dziecko tylko do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny. Z takiego zgłoszenia nie powstają składki emerytalne, rentowe ani chorobowe dla dziecka, więc nie buduje ono z tego tytułu stażu ani kapitału emerytalnego.

Jeżeli córka zakończyła studia i nie kontynuuje nauki, możliwość pozostawania zgłoszoną przez rodzica jako uczące się dziecko ustaje. Jeżeli dodatkowo ukończyła 26 lat, dalsze pozostawanie przy zgłoszeniu rodzica nie jest prawidłowe, chyba że zachodzi szczególny wyjątek ustawowy, np. znaczny stopień niepełnosprawności.

Umowa-zlecenie po ukończeniu 26 lat – jakie składki są obowiązkowe

Jeżeli osoba wykonuje umowę-zlecenie i nie ma innego tytułu do ubezpieczeń społecznych, stosuje się art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zleceniobiorca podlega wtedy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Na podstawie art. 12 ust. 1 tej ustawy podlega też obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu.

Ubezpieczenie chorobowe przy umowie-zleceniu nie jest obowiązkowe. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zleceniobiorca może przystąpić do niego dobrowolnie, na swój wniosek.

W zakresie ubezpieczenia zdrowotnego zastosowanie ma art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Osoba wykonująca pracę na podstawie umowy-zlecenia, która podlega ubezpieczeniom społecznym w Polsce, podlega również obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W praktyce po 26. urodzinach, jeśli zlecenie jest jedynym tytułem do ubezpieczeń, zleceniodawca zgłasza zleceniobiorcę do ZUS z pełnym pakietem obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, a chorobowe obejmuje tylko wtedy, gdy zleceniobiorca złoży wniosek.

Zobacz również: składki zlecenia

Co daje składka chorobowa 2,45%

Wskazana w oświadczeniu składka 2,45% dotyczy dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego zleceniobiorcy. Podstawę prawną stanowi art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a wysokość stopy procentowej wynika z przepisów regulujących finansowanie składek na ubezpieczenia społeczne.

Ta składka nie służy utrzymaniu prawa do leczenia w NFZ. Prawo do świadczeń zdrowotnych zapewnia składka zdrowotna. Składka chorobowa ma inne skutki: może otworzyć drogę do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w tym do zasiłku chorobowego, opiekuńczego i macierzyńskiego, na zasadach wynikających z ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

W przypadku zleceniobiorcy istotny jest też okres wyczekiwania. Co do zasady prawo do zasiłku chorobowego z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego powstaje po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Dlatego samo zaznaczenie składki chorobowej jest korzystne tylko wtedy, gdy dana osoba realnie chce mieć ochronę na wypadek choroby i spełni warunki ustawowe.

Czy grozi przerwa w prawie do świadczeń zdrowotnych

Jeżeli córka zostanie prawidłowo zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy-zlecenia, nie powinno dojść do praktycznej przerwy w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych. Kluczowe jest jednak terminowe wyrejestrowanie jej jako członka rodziny i zgłoszenie przez zleceniodawcę z nowego tytułu.

W razie ustania tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego nadal działa tzw. okres ochronny. Zgodnie z art. 67 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wygasa co do zasady po upływie 30 dni od dnia ustania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Nie warto jednak opierać się wyłącznie na tym przepisie, bo ma on znaczenie przejściowe, a nie zastępuje prawidłowego zgłoszenia do nowego tytułu.

Jeżeli między zakończeniem nauki, ukończeniem 26 lat a startem wykonywania zlecenia występuje luka, trzeba rozważyć inne rozwiązanie zapewniające bieżący tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. Zależy to od konkretnej sytuacji, np. rejestracji jako bezrobotny albo objęcia ubezpieczeniem z innego tytułu.

Zobacz również: student a ZUS

Podjęcie zatrudnienia przez młodą osobę – na co uważać w oświadczeniu dla zleceniodawcy

Oświadczenie przekazywane zleceniodawcy ma znaczenie praktyczne, bo na jego podstawie płatnik ustala sposób zgłoszenia do ZUS i naliczania składek. Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy zleceniobiorca poda nieaktualne albo nieprawdziwe dane, np. wskaże, że nadal ma status studenta, choć studia już się zakończyły, albo przemilczy inny tytuł do ubezpieczeń.

Konsekwencją mogą być korekty dokumentów ZUS, dopłaty składek, korekty podatkowe, a w skrajnych przypadkach odpowiedzialność za podanie nieprawdziwych informacji wobec płatnika. Jeżeli stan faktyczny zmienia się w trakcie wykonywania zlecenia, np. zleceniobiorca kończy 26 lat, podejmuje etat albo zakłada działalność gospodarczą, powinien niezwłocznie poinformować o tym zleceniodawcę.

Warto też pamiętać, że sekcja dotycząca umowy cywilnoprawne bywa w formularzach uproszczona. Sam formularz nie zastępuje analizy rzeczywistego tytułu do ubezpieczeń.

Ulga dla młodych po ukończeniu 26 lat

Zwolnienie z PIT dla młodych reguluje art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Obejmuje ono przychody m.in. ze stosunku pracy i z umów-zleceń otrzymane przez podatnika do ukończenia 26. roku życia, do wysokości rocznego limitu określonego w tym przepisie. Obecnie limit ten wynosi 85 528 zł rocznie.

Dla oceny zwolnienia znaczenie ma moment otrzymania przychodu, a nie okres, za jaki wynagrodzenie przysługuje. Jeżeli wypłata nastąpiła najpóźniej w dniu 26. urodzin, może korzystać ze zwolnienia. Jeżeli została otrzymana po ukończeniu 26 lat, co do zasady nie mieści się już w uldze dla młodych, nawet jeśli dotyczy pracy wykonanej wcześniej.

Nie rozlicza się tego proporcjonalnie według liczby dni po urodzinach w danym miesiącu. Istotna jest data wypłaty lub postawienia środków do dyspozycji podatnika, zgodnie z ogólną zasadą powstania przychodu z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Po utracie prawa do ulgi dla młodych zleceniodawca pobiera zaliczki na PIT według zasad właściwych dla danego rodzaju umowy i z uwzględnieniem aktualnych oświadczeń podatnika. Sposób obliczenia zaliczki może zależeć m.in. od kosztów uzyskania przychodu i treści złożonych formularzy podatkowych.

Jak córka może nabywać uprawnienia emerytalne

Jeżeli córka chce budować staż ubezpieczeniowy i kapitał emerytalny, musi podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z własnego tytułu. Samo zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego przez rodzica tego nie zapewnia. Przy umowie-zleceniu, która jest jedynym tytułem do ubezpieczeń, obowiązkowe składki emerytalna i rentowe będą odprowadzane przez zleceniodawcę na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

To właśnie te składki mają znaczenie dla przyszłych świadczeń emerytalno-rentowych. Z kolei dobrowolna składka chorobowa nie wpływa na wysokość przyszłej emerytury, ale może mieć znaczenie dla krótkoterminowej ochrony w razie choroby.

Podsumowanie

Jeżeli córka zakończyła studia i wykonuje umowę-zlecenie jako jedyny tytuł do ubezpieczeń, po ukończeniu 26 lat powinna być zgłoszona do ZUS przez zleceniodawcę, a nie pozostawać przy ubezpieczeniu rodzica. Zgłoszenie przez rodzica dotyczy wyłącznie ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny i nie tworzy uprawnień emerytalnych.

Składka chorobowa 2,45% jest dobrowolna i warto ją rozważyć wtedy, gdy zależy na ochronie zasiłkowej. Z kolei ulga dla młodych kończy się z chwilą ukończenia 26 lat i decydująca jest data otrzymania wynagrodzenia. Najważniejsze praktycznie jest szybkie zgłoszenie każdej zmiany do zleceniodawcy, aby uniknąć korekt ZUS i problemów z ciągłością ubezpieczenia zdrowotnego.

FAQ

Czy rodzic może dalej zgłaszać dziecko do NFZ po 26. urodzinach?

Co do zasady nie, chyba że dziecko spełnia szczególny wyjątek ustawowy, np. ma znaczny stopień niepełnosprawności. Wynika to z art. 5 pkt 3 lit. a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Czy umowa-zlecenie po 26. roku życia daje ubezpieczenie zdrowotne?

Tak, jeżeli zleceniobiorca podlega z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym w Polsce. Wtedy powstaje także obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.

Czy składka chorobowa 2,45% jest obowiązkowa?

Nie. Przy umowie-zleceniu jest dobrowolna i wymaga wniosku zleceniobiorcy. Daje ochronę zasiłkową, ale nie decyduje o prawie do leczenia w NFZ.

Czy po 26. urodzinach traci się ulgę dla młodych od połowy miesiąca?

Nie rozlicza się tego według dni miesiąca. Znaczenie ma data otrzymania wynagrodzenia. Wypłata otrzymana po ukończeniu 26 lat co do zasady nie korzysta już z ulgi.

Czy zgłoszenie przez rodzica daje staż emerytalny?

Nie. Zgłoszenie jako członka rodziny dotyczy tylko ubezpieczenia zdrowotnego. Staż i kapitał emerytalny budują składki społeczne z własnego tytułu ubezpieczenia.

Źródła:

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – w szczególności art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 11 ust. 2, art. 12 ust. 1.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – w szczególności art. 5 pkt 3 lit. a, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 67 ust. 4.

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – w szczególności art. 4 ust. 1 pkt 2.

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – w szczególności art. 11 ust. 1 i art. 21 ust. 1 pkt 148.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93