Zakaz kontaktu, brak dowodów i rozłąka z dzieckiem, co możesz zrobić, gdy Niebieska Karta niszczy Twoje życie?

Kiedy Policja może założyć Niebieską Kartę i wydać nakaz opuszczenia mieszkania?

Opisana sytuacja jest bardzo trudna – zarówno emocjonalnie, jak i prawnie. Postaram się wyjaśnić, jakie działania można podjąć, by odzyskać kontrolę nad sytuacją i uporządkować kwestie formalne.

Niebieska Karta jest zakładana przez Policję w momencie podjęcia interwencji na wniosek osoby pokrzywdzonej.

Zgodnie z art. 15ab ustawy o Policji (dalej ustawa): Policjant wydaje nakaz i zakaz, zakaz zbliżania, zakaz kontaktowania lub zakaz wstępu:

1) podczas interwencji podjętej we wspólnie zajmowanym mieszkaniu lub jego bezpośrednim otoczeniu lub

2) w związku z powzięciem informacji o stosowaniu przemocy domowej, w szczególności zgłoszenia przez:

a) osobę doznającą przemocy domowej lub

b) kuratora sądowego lub pracownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, w związku z wykonywaniem ustawowych obowiązków.

Tak więc policja wydaje nakaz również po dokonaniu zgłoszenia, po przesłuchaniu osoby doświadczającej przemocy. Policja, dokonując wskazanych ustaleń, uwzględnia w protokole przesłuchania zaistnienie okoliczności zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego.

Materiał dowodowy może zostać dostarczony później i może stanowić dowód w procedurze wydania Niebieskiej Karty.

Nakaz zbliżania się – co naprawdę wystarczy, by go nałożyć?

Nakaz zbliżania się może zostać wydany na podstawie samego przesłuchania osoby uważającej, że doznaje przemocy domowej, jak również świadków, tj.: dzieci, sąsiadów, rodzinę itd. Przy czym osobę małoletnią można przesłuchać tylko wówczas, gdy jej zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla sprawy, w szczególności gdy jest jedynym świadkiem zdarzenia, a brak jest innych dowodów, i wyłącznie w odpowiednio przystosowanych pomieszczeniach. Przesłuchanie osoby małoletniej, przeprowadza sąd opiekuńczy miejsca jej pobytu na wniosek Policji. Przesłuchanie odbywa się z udziałem prokuratora oraz biegłego psychologa, przy czym osoba pełnoletnia wskazana przez małoletniego ma prawo być obecna przy przesłuchaniu, o ile nie ogranicza to swobody wypowiedzi przesłuchiwanego małoletniego. W przesłuchaniu nie bierze udziału osoba stosująca przemoc domową. Z czynności przesłuchania osoby małoletniej sporządza się protokół i nagranie obrazu i dźwięku.

Policjant, przed wydaniem nakazu i zakazu, zakazu zbliżania, zakazu kontaktowania lub zakazu wstępu, wysłuchuje osobę stosującą przemoc domową, o ile nie utrudni to ich natychmiastowego wydania.

Nakaz i zakaz, zakaz zbliżania, zakaz kontaktowania lub zakaz wstępu mogą być wydane również w przypadku nieobecności we wspólnie zajmowanym mieszkaniu lub jego bezpośrednim otoczeniu osoby stosującej przemoc domową podczas wykonywania czynności przez Policję.

Jakie prawa ma Policja, a jakie Ty?

Każdy interweniujący policjant ma prawo wydać nakaz lub zakaz bądź to podczas interwencji podjętej we wspólnie zajmowanym mieszkaniu lub jego bezpośrednim otoczeniu, bądź w związku z powzięciem informacji o stosowaniu przemocy w rodzinie, w szczególności w wyniku zgłoszenia dokonanego przez osobę dotkniętą przemocą w rodzinie lub kuratora sądowego czy pracownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, którzy powzięli informację o stosowaniu przemocy w rodzinie w związku z wykonywaniem ustawowych obowiązków. Nakaz (odpowiednio zakaz) jest natychmiast wykonalny – policjanci mogą zastosować środki przymusu bezpośredniego. W przypadku zatrzymania osoby stosującej przemoc w rodzinie nakaz lub zakaz mogą być wydane bezpośrednio po jej zwolnieniu. Nakaz lub zakaz mogą być wydane również w przypadku nieobecności we wspólnie zajmowanym mieszkaniu lub jego bezpośrednim otoczeniu osoby stosującej przemoc w rodzinie podczas wykonywania czynności przez Policję. Nakaz lub zakaz doręcza się niezwłocznie osobie stosującej przemoc w rodzinie oraz osobie dotkniętej tą przemocą. Nakaz i zakaz mogą być wydane, nawet jeśli wyłącznym właścicielem mieszkania będzie sprawca. Wówczas osoba, która w nim pozostanie, będzie zobowiązana pokrywać opłaty, w tym rachunki za czynsz, prąd, chyba że osoba stosująca przemoc jest względem niej obciążona obowiązkiem alimentacyjnym.

Osoba zgłaszająca przemoc w rodzinie zostaje przesłuchana w charakterze świadka na okoliczności, które podnosi w swoim zgłoszeniu. Przesłuchanie osoby zgłaszającej należy – w miarę możliwości – przeprowadzić już na miejscu zdarzenia. Policja, w celu ustalenia okoliczności zdarzenia oraz w celu wskazania obszaru lub odległości od wspólnie zajmowanego mieszkania, którą osoba stosująca przemoc w rodzinie jest obowiązana zachować, może przesłuchać w charakterze świadków również inne osoby, w szczególności wszystkich dotkniętych tą przemocą pełnoletnich wspólnie zajmujących mieszkanie.

Czy zakaz można uchylić? Co jeśli złożysz zażalenie po terminie?

Jeżeli został Pan prawidłowo pouczony o możliwości złożenia zażalenia, jednak złożył Pan je po terminie, to niestety zakaz nie zostanie uchylony.

Proszę pamiętać, że zgodnie z art. 15 ak ustawy: Nakaz i zakaz, zakaz zbliżania, zakaz kontaktowania i zakaz wstępu tracą moc po upływie 14 dni od dnia ich wydania, chyba że sąd udzielił zabezpieczenia, którym zostały one przedłużone. Przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nakaz i zakaz, zakaz zbliżania, zakaz kontaktowania lub zakaz wstępu zostały wydane.

Zgodnie z art. 15aj ustawy o Policji: Osobie, wobec której wydano nakaz i zakaz, zakaz zbliżania, zakaz kontaktowania lub zakaz wstępu, oraz prokuratorowi przysługuje zażalenie do sądu rejonowego, do którego należy rozpoznawanie spraw z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej. Zażalenie wnosi się w terminie 3 dni od dnia doręczenia nakazu i zakazu, zakazu zbliżania, zakazu kontaktowania lub zakazu wstępu, o czym należy osobę stosującą przemoc domową pouczyć przy doręczeniu.

Pytanie więc, co się stało, że w Pana przypadku zakaz nie stracił mocy po 14 dniach? Czy przeprowadzono postępowanie dowodowe i sąd udzielił pouczenia zgodnie z powyższym? Policja i sąd musieli mieć zasadne dowody skoro zakazy trwają.

Wspomniał Pan o złamaniu zakazu zbliżania, ale brak szczegółów. Przytoczę więc jedynie przepis, który o tym mówi. Otóż zgodnie z art. 244 Kodeksu karnego: Kto nie stosuje się do orzeczonego przez sąd zakazu zajmowania stanowiska, wykonywania zawodu, prowadzenia działalności, zajmowania stanowiska lub wykonywania zawodu lub pracy w organach i instytucjach państwowych i samorządu terytorialnego, a także w spółkach prawa handlowego, w których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego posiadają bezpośrednio lub pośrednio przez inne podmioty co najmniej 10% akcji lub udziałów, wykonywania czynności wymagających zezwolenia, które są związane z wykorzystywaniem zwierząt lub oddziaływaniem na nie, prowadzenia pojazdów, wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych, wstępu na imprezę masową, przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, zakazu kontaktowania się z określonymi osobami, zakazu zbliżania się do określonych osób lub zakazu opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, zakazu posiadania wszelkich zwierząt albo określonej kategorii zwierząt albo nie wykonuje zarządzenia sądu o ogłoszeniu orzeczenia w sposób w nim przewidziany, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Brak kontaktu z dzieckiem – jak odzyskać więź?

Jeżeli nie ma Pan kontaktu z dzieckiem, należy złożyć do sądu rodzinnego wniosek o ustalenie z nim kontaktów, uzasadniając całą Pana sytuację.

Dlaczego warto jak najszybciej zapoznać się z aktami?

Bardzo ważne w tej sprawie jest uporządkowanie faktów i podjęcie właściwych kroków w oparciu o ustalony stan faktyczny sprawy (spraw). Zalecam więc jak najszybciej zapoznać się z aktami sprawy na Policji i w sądzie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - Dz.U. 1990 nr 30 poz. 179
2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 września 2023 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” - Dz.U. 2023 poz. 1870
3. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
5. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59