Wąska droga wewnętrzna i blokowanie przejazdu – jakie masz prawa?

Droga wewnętrzna – co to właściwie jest?

Droga wewnętrzna to droga niezaliczona do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowana w pasie drogowym takiej drogi. Wynika to z art. 8 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W praktyce najczęściej jest to droga należąca do osoby prywatnej, kilku współwłaścicieli albo wspólnoty właścicieli działek. Jeżeli droga znajduje się na osiedlu, trzeba też sprawdzić jej oznakowanie i wynikające z niego reguły; szerzej opisujemy zasady ruchu na drodze osiedlowej i w strefie zamieszkania.

To ważne, bo do drogi wewnętrznej co do zasady nie stosuje się wprost wszystkich reguł właściwych dla dróg publicznych, zwłaszcza dotyczących linii zabudowy z ustawy o drogach publicznych.

Jaka musi być minimalna szerokość drogi wewnętrznej?

Jeżeli mówimy o dojeździe do działki budowlanej oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych, podstawowe znaczenie ma § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis ten stanowi, że:

„Do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej, odpowiednie do przeznaczenia i sposobu ich użytkowania oraz wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach odrębnych. Szerokość jezdni nie może być mniejsza niż 3 m.”

To oznacza, że sama jezdnia dojazdu nie powinna mieć mniej niż 3 m. Jeżeli więc droga realnie ma 3 m szerokości, to jest to minimum wynikające z przepisów techniczno-budowlanych. Szczegółowo szerokość drogi dojazdowej opisaliśmy szerzej w osobnym materiale.

Trzeba jednak odróżnić szerokość drogi jako obiektu od faktycznej możliwości przejazdu. Jeżeli samochód stoi przy tej drodze i zawęża przejazd poniżej 3 m albo uniemożliwia swobodne minięcie, zawracanie czy dojazd pojazdu budowy lub służb, to konflikt nie dotyczy już samej zgodności historycznie wybudowanej drogi z przepisami, ale sposobu korzystania z niej.

Czy przepisy określają minimalną odległość drogi wewnętrznej od budynku?

Co do zasady – nie ma jednego przepisu, który ogólnie wskazywałby, że droga wewnętrzna musi przebiegać np. 3 m albo 4 m od ściany budynku. To najczęstsze źródło nieporozumień.

Odległości budynku od granicy działki reguluje § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, ale ten przepis dotyczy sytuowania budynku względem granicy działki budowlanej, a nie ogólnej odległości drogi wewnętrznej od budynku. Z kolei art. 43 ustawy o drogach publicznych określa minimalne odległości obiektów budowlanych od zewnętrznej krawędzi jezdni, lecz odnosi się do dróg publicznych, nie do dróg wewnętrznych.

W praktyce odległość drogi wewnętrznej od budynku może wynikać z:

• miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 6 i 10 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
• decyzji o warunkach zabudowy – jeżeli dla terenu nie ma MPZP,
• zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu i warunków konkretnej inwestycji,
• wymagań przeciwpożarowych, jeżeli układ dojazdu ma zapewniać dostęp dla jednostek ochrony przeciwpożarowej.

Dlatego odpowiedź na pytanie o „minimalną odległość drogi od budynku” zależy od konkretnego stanu faktycznego: kiedy budynek powstał, kiedy powstała droga, jaka jest treść MPZP albo WZ i czy obecny układ został zatwierdzony przy inwestycji.

Czy można parkować przy drodze wewnętrznej?

To zależy przede wszystkim od własności i od tego, czy parkowanie nie narusza praw innych osób. Jeżeli droga jest współwłasnością kilku osób, zastosowanie ma art. 206 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem każdy współwłaściciel jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej i do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

W praktyce oznacza to, że nawet współwłaściciel nie może zastawiać drogi tak, aby pozostali nie mogli normalnie przejechać. Jeżeli więc parkuje Pan/Pani przy drodze, ale samochód utrudnia przejazd, sąsiad może mieć uzasadnione zastrzeżenia – nie dlatego, że istnieje szczególny zakaz „przy budynku”, lecz dlatego, że dochodzi do ograniczenia prawa współkorzystania z drogi.

Jeżeli droga należy wyłącznie do innej osoby, parkowanie na niej albo w jej obrębie bez zgody właściciela może być traktowane jako bezprawne ingerowanie w cudzą własność. Wówczas znaczenie mają art. 140 Kodeksu cywilnego oraz roszczenia właścicielskie z art. 222 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego.

Co zrobić, gdy sąsiad blokuje przejazd albo zarzuca blokowanie?

Najpierw warto ustalić, z jakim problemem mamy do czynienia. W takich sprawach zwykle nakładają się na siebie trzy różne płaszczyzny:

Jeżeli droga jest wspólna, najrozsądniej zacząć od ustalenia prostych zasad korzystania: gdzie można stanąć autem, czy dopuszczalne jest chwilowe zatrzymanie, czy trzeba zostawić określoną szerokość przejazdu. Gdy zgody brak, można rozważyć sądowe rozstrzygnięcie co do sposobu korzystania z rzeczy wspólnej na podstawie art. 201 i 202 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 206 Kodeksu cywilnego. Generalne zasady, kiedy zarząd drogą wspólną wymaga uzgodnień między współwłaścicielami, opisaliśmy osobno.

Szerzej zasady między współwłaścicielami opisujemy w materiale o zarządzaniu drogą wewnętrzną na osiedlu domów jednorodzinnych.

Czy można wezwać policję albo straż gminną?

Na drodze wewnętrznej nie zawsze działają identyczne zasady jak na drodze publicznej, ale nie oznacza to pełnej dowolności. Jeżeli zachowanie stwarza realne zagrożenie lub doszło do oznakowania drogi zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, interwencja może być możliwa. Trzeba jednak pamiętać, że wiele sporów o parkowanie na drodze prywatnej lub współwłasnej ma głównie charakter cywilny, a nie wykroczeniowy.

Jeżeli problem jest stały, warto dokumentować sytuację: zdjęcia, daty, szerokość przejazdu po zaparkowaniu, wypowiedzi świadków, korespondencję z sąsiadem. Taki materiał bywa kluczowy przy sporze o naruszenie posiadania lub współkorzystania z drogi.

Czy sąsiad miał obowiązek poszerzyć drogę?

Samo kupno udziału w drodze nie oznacza automatycznie ustawowego obowiązku jej poszerzenia. Taki obowiązek może wynikać tylko z konkretnego źródła, np.:

• z treści umowy między właścicielami,
• z decyzji administracyjnej lub warunków inwestycji,
• z ustaleń MPZP albo WZ,
• z konieczności zapewnienia zgodnego z prawem dojazdu do nowej inwestycji.

Jeżeli sąsiad rzeczywiście zobowiązał się do poszerzenia drogi, trzeba sprawdzić, czy było to tylko ustne zapewnienie, czy element umowy albo warunek formalny inwestycji. Bez tego trudno skutecznie dochodzić wykonania takiej obietnicy.

Jak praktycznie sprawdzić swoją sytuację?

W podobnych sprawach warto przejść przez następującą listę:

1. sprawdzić księgę wieczystą drogi i ustalić właścicieli lub współwłaścicieli,
2. zweryfikować MPZP albo decyzję o warunkach zabudowy dla działek korzystających z drogi,
3. ustalić rzeczywistą szerokość jezdni i szerokość pozostającą po zaparkowaniu auta,
4. sprawdzić, czy są ustanowione służebności przejazdu,
5. zgromadzić dokumentację fotograficzną i korespondencję,
6. spróbować pisemnie uzgodnić zasady parkowania i przejazdu.

Jeżeli problem dotyczy działki bez bezpośredniego wyjazdu na drogę publiczną, to niekiedy trzeba analizować nie tylko współwłasność, ale również służebność drogi koniecznej z art. 145 Kodeksu cywilnego. Generalne dostęp przez drogę wewnętrzną opisaliśmy szerzej w osobnym artykule.

FAQ

Czy 3 metry szerokości drogi wewnętrznej to zawsze wystarczająco?

Nie zawsze. 3 m to minimalna szerokość jezdni wynikająca z § 14 ust. 1 warunków technicznych, ale w konkretnej inwestycji mogą mieć znaczenie także wymagania przeciwpożarowe, sposób użytkowania budynku i ustalenia planistyczne.

Czy mogę parkować na swojej części drogi wspólnej?

Tylko wtedy, gdy nie uniemożliwia to współkorzystania z drogi przez innych współwłaścicieli. Ogranicza to art. 206 Kodeksu cywilnego.

Czy sąsiad może żądać, żebym w ogóle nie stawał przy drodze?

Może tego żądać, jeśli parkowanie faktycznie blokuje albo istotnie utrudnia przejazd. Jeżeli jednak postój nie narusza praw innych osób, ocena będzie zależała od konkretnych okoliczności i ustalonego sposobu korzystania z drogi.

Czy gmina nakaże poszerzenie prywatnej drogi wewnętrznej?

Nie automatycznie. To zależy od podstawy prawnej: ustaleń MPZP, warunków zabudowy, warunków inwestycji albo innych decyzji administracyjnych. Sama wygoda przejazdu zwykle nie wystarcza.

Czy przy braku porozumienia mogę iść do sądu?

Tak. W zależności od sytuacji możliwe są roszczenia związane z własnością, posiadaniem, współposiadaniem albo wniosek o rozstrzygnięcie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej. Wcześniej warto jednak ustalić stan prawny drogi i zebrać dowody.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najważniejsze jest to, że przepisy nie wprowadzają jednej, uniwersalnej minimalnej odległości drogi wewnętrznej od budynku. Istotne są natomiast: minimalna szerokość jezdni 3 m, zapisy MPZP albo WZ, własność drogi oraz to, czy parkowanie nie utrudnia innym legalnego korzystania z przejazdu. Jeżeli droga jest wspólna, samo „mam udział” nie daje prawa do jej zastawiania w sposób sprzeczny z art. 206 Kodeksu cywilnego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych – ISAP

2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – ISAP

3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – ISAP

4. Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – ISAP