Termin rozpatrzenia wniosku o odroczenie kary przez sąd

Czy sąd ma termin na rozpatrzenie wniosku o odroczenie kary?

W sprawach o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności oraz o przerwę w wykonaniu kary przepisy Kodeksu karnego wykonawczego nie wskazują prostego terminu typu „sąd musi rozpoznać wniosek w ciągu 7 dni”. Nie oznacza to jednak, że sąd może zwlekać dowolnie. W postępowaniu karnym obowiązuje zasada rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, a postępowanie wykonawcze powinno być prowadzone sprawnie, z uwzględnieniem realnych skutków dla skazanego.

W praktyce czas oczekiwania zależy od sądu, obciążenia wydziału, kompletności wniosku, konieczności uzyskania dokumentów oraz tego, czy wyznaczono już termin stawienia się do zakładu karnego. Im bliżej terminu rozpoczęcia kary, tym większe znaczenie ma pilne rozpoznanie sprawy lub przynajmniej rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia.

Trzeba też odróżnić ogólną zasadę dotyczącą niektórych wniosków w postępowaniu wykonawczym od spraw rozpoznawanych na posiedzeniu. Kodeks karny wykonawczy przewiduje, że wniosek lub skargę rozpoznaje się co do zasady w terminie 21 dni od wpływu do sądu, chyba że ustawa przewiduje rozpoznanie wniosku na posiedzeniu, w którym uprawnione osoby mogą wziąć udział. W sprawach o odroczenie i przerwę takie posiedzenie jest przewidziane, dlatego nie należy bezpiecznie zakładać, że zawsze obowiązuje automatyczny 21-dniowy termin.

Czy samo złożenie wniosku wstrzymuje wykonanie kary?

Nie. To jedna z najważniejszych praktycznych zasad. Złożenie wniosku o odroczenie wykonania kary albo innego wniosku w postępowaniu wykonawczym co do zasady nie wstrzymuje wykonania orzeczenia. Oznacza to, że samo nadanie pisma na poczcie lub złożenie go w biurze podawczym nie daje skazanemu pewności, że może nie stawić się do zakładu karnego.

Dlatego w piśmie warto zamieścić dwa żądania: po pierwsze o odroczenie wykonania kary, a po drugie o wstrzymanie wykonania orzeczenia do czasu rozpoznania wniosku. Sąd może w szczególnie uzasadnionych wypadkach postanowić, że wykonanie orzeczenia zostaje wstrzymane. Jeżeli sąd odmówi wstrzymania, nie musi sporządzać uzasadnienia takiej odmowy.

Odroczenie kary a przerwa w wykonaniu kary

Odroczenie wykonania kary dotyczy skazanego, który jeszcze nie rozpoczął odbywania kary pozbawienia wolności. Przerwa w wykonaniu kary dotyczy natomiast osoby, która już przebywa w zakładzie karnym. To rozróżnienie jest istotne, ponieważ właściwość sądu i podstawa wniosku mogą być inne.

Sąd odracza wykonanie kary w razie choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemożliwiającej jej wykonywanie. Za ciężką chorobę uważa się taki stan, w którym umieszczenie skazanego w zakładzie karnym mogłoby zagrażać jego życiu albo spowodować poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia.

Sąd może także odroczyć wykonanie kary na okres do roku, jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki. W stosunku do skazanej kobiety ciężarnej oraz osoby skazanej samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem możliwe jest odroczenie wykonania kary na okres do 3 lat po urodzeniu dziecka. Odroczenie może być udzielane kilkakrotnie, ale łączny okres odroczenia nie może przekroczyć ustawowych limitów.

Przerwa w wykonaniu kary może zostać udzielona przez sąd penitencjarny m.in. w razie choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, a także wtedy, gdy przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste. Wniosek o przerwę może złożyć również dyrektor zakładu karnego.

Co zrobić, gdy sąd nie rozpatruje wniosku przed terminem stawienia?

Jeżeli zbliża się termin stawienia do zakładu karnego, nie warto czekać biernie. Należy ustalić, czy wniosek został prawidłowo zarejestrowany, czy ma sygnaturę, czy dołączono wszystkie dokumenty oraz czy sąd rozpoznał wniosek o wstrzymanie wykonania kary. Można też złożyć krótkie pismo o pilne rozpoznanie sprawy, wskazując datę stawienia się do zakładu karnego i konkretne skutki braku decyzji.

W piśmie o przyspieszenie warto podać sygnaturę sprawy, datę złożenia wniosku, datę wezwania do odbycia kary, numer telefonu do kontaktu oraz załączyć kopię wezwania do zakładu karnego. Jeżeli pojawiły się nowe dokumenty, np. zaświadczenia lekarskie, dokumentacja hospitalizacji, zaświadczenia o opiece nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny, należy je niezwłocznie dosłać.

Jeżeli sąd odmówi odroczenia albo przerwy, na postanowienie w tym przedmiocie przysługuje zażalenie. Termin i sposób zaskarżenia trzeba ocenić na podstawie doręczonego postanowienia oraz pouczenia. W praktyce ważne jest szybkie działanie, bo samo wniesienie kolejnego pisma nie zawsze blokuje wykonanie kary.

Jak napisać skuteczny wniosek o odroczenie lub przerwę?

Wniosek powinien być konkretny i udokumentowany. Sąd nie rozstrzyga wyłącznie na podstawie ogólnego stwierdzenia, że odbycie kary będzie trudne dla skazanego albo jego rodziny. Trzeba wykazać, dlaczego natychmiastowe wykonanie kary spowoduje skutki nadmiernie ciężkie w porównaniu ze zwykłymi konsekwencjami odbywania kary pozbawienia wolności.

W piśmie warto zamieścić przede wszystkim:

• oznaczenie sądu i sygnatury sprawy wykonawczej,
• dokładne żądanie, np. odroczenie wykonania kary na wskazany okres,
• osobny wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia do czasu rozpoznania sprawy,
• uzasadnienie oparte na faktach, a nie tylko na ocenach,
• dowody: dokumentację medyczną, zaświadczenia, dokumenty rodzinne, potwierdzenia obowiązków opiekuńczych, dokumenty dotyczące pracy lub sytuacji mieszkaniowej,
• kopię wezwania do stawienia się w zakładzie karnym, jeżeli zostało doręczone.

Jeżeli przyczyną wniosku jest choroba, sama informacja o rozpoznaniu medycznym może nie wystarczyć. Istotne jest wykazanie, że stan zdrowia realnie uniemożliwia odbywanie kary albo że umieszczenie w zakładzie karnym może zagrażać życiu lub spowodować poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia.

FAQ

Jaki jest termin rozpatrzenia wniosku o odroczenie kary?

Nie ma jednego sztywnego terminu właściwego dla każdej sprawy o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności. Sąd powinien działać sprawnie i w rozsądnym terminie, ale czas rozpoznania zależy od okoliczności sprawy, obciążenia sądu oraz kompletności dokumentów.

Czy sąd musi rozpoznać wniosek przed datą stawienia do zakładu karnego?

Powinien brać pod uwagę datę stawienia, bo rozpoznanie wniosku po tej dacie często komplikuje sytuację skazanego. Nie ma jednak gwarancji, że samo złożenie wniosku spowoduje rozpoznanie sprawy przed terminem stawienia, dlatego ważny jest wniosek o wstrzymanie wykonania kary.

Czy złożenie wniosku o odroczenie wstrzymuje karę?

Nie. Zgodnie z Kodeksem karnym wykonawczym złożenie wniosku o wydanie postanowienia w postępowaniu wykonawczym nie wstrzymuje wykonania orzeczenia, chyba że sąd w szczególnie uzasadnionych wypadkach postanowi inaczej.

Co zrobić, gdy sąd milczy, a termin stawienia jest blisko?

Należy sprawdzić sygnaturę i stan sprawy, złożyć pismo o pilne rozpoznanie, dołączyć brakujące dokumenty oraz upewnić się, że sąd ma do rozpoznania także wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia. W piśmie trzeba jasno wskazać datę stawienia do zakładu karnego.

Na jak długo można odroczyć wykonanie kary?

Przy zbyt ciężkich skutkach natychmiastowego wykonania kary odroczenie może zostać udzielone na okres do roku. W przypadku skazanej kobiety ciężarnej oraz osoby skazanej samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem możliwe jest odroczenie na okres do 3 lat po urodzeniu dziecka.

Czy po odmowie odroczenia przysługuje zażalenie?

Tak. Na postanowienie w przedmiocie odroczenia lub przerwy przysługuje zażalenie. Termin i sposób jego wniesienia należy ustalić na podstawie doręczonego postanowienia i pouczenia sądu.

Czy odroczenie i przerwa w karze to to samo?

Nie. Odroczenie dotyczy sytuacji przed rozpoczęciem odbywania kary. Przerwa dotyczy osoby, która już odbywa karę pozbawienia wolności. W praktyce pomylenie tych trybów może opóźnić rozpoznanie sprawy albo spowodować konieczność poprawienia pisma.

Czy można złożyć skargę na przewlekłość?

Można ją rozważyć, jeżeli opóźnienie jest rzeczywiście nieuzasadnione i postępowanie trwa nadmiernie długo. Nie każda zwłoka oznacza przewlekłość; znaczenie mają czynności podjęte przez sąd, stopień skomplikowania sprawy i to, czy opóźnienie realnie narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy, w szczególności art. 9, art. 19, art. 150-151, art. 153-154 i art. 153a: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, w szczególności art. 2 § 1 pkt 4: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.