Technik farmacji jako współwłaściciel apteki

Czy technik farmacji może zostać współwłaścicielem apteki?

Na gruncie aktualnych przepisów trzeba odróżnić dwie sprawy: pracę technika farmacji w aptece oraz prawo do prowadzenia apteki jako przedsiębiorstwa. Technik farmacji może wykonywać w aptece czynności fachowe w granicach swoich uprawnień zawodowych, ale samo wykształcenie technika farmacji nie daje prawa do uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

W praktyce oznacza to, że technik farmacji nie może po prostu wejść w miejsce właściciela apteki, otworzyć nowej apteki albo przejąć kontroli nad apteką tylko przez zatrudnienie magistra farmacji. Zatrudnienie kierownika apteki jest obowiązkiem podmiotu prowadzącego aptekę, ale nie zastępuje wymagań dotyczących samego zezwolenia.

Jeżeli sprawa dotyczy współwłasności, trzeba najpierw ustalić, kto formalnie posiada zezwolenie: osoba fizyczna, spółka jawna, spółka partnerska, spółka z o.o. czy inny podmiot. Dopiero potem można ocenić, czy planowane wejście do biznesu jest dopuszczalne i czy nie będzie potraktowane jako niedozwolone przejęcie kontroli.

Kto może uzyskać nowe zezwolenie na prowadzenie apteki?

Zgodnie z art. 99 ust. 4 ustawy Prawo farmaceutyczne prawo do uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej posiada:

• farmaceuta posiadający prawo wykonywania zawodu, prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą,
• spółka jawna albo spółka partnerska, której przedmiotem działalności jest wyłącznie prowadzenie aptek i w której wspólnikami albo partnerami są wyłącznie farmaceuci posiadający prawo wykonywania zawodu,
• uczelnia prowadząca kształcenie na kierunku farmacja.

Technik farmacji, nawet z wieloletnim stażem, nie mieści się w tym katalogu. Nie zmienia tego także posiadanie innego wykształcenia medycznego, np. magistra fizjoterapii. Dla prawa farmaceutycznego decydujące jest posiadanie statusu farmaceuty z prawem wykonywania zawodu, a nie ogólne doświadczenie w branży medycznej.

W przypadku nowej apteki dochodzą również wymogi lokalizacyjne, m.in. zasada co najmniej 3000 mieszkańców na jedną aptekę w danej gminie oraz co najmniej 500 metrów od najbliższej apteki, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie. Te warunki mają znaczenie przy nowym zezwoleniu, ale w opisanej sytuacji podstawowym problemem pozostaje brak uprawnienia technika farmacji do uzyskania zezwolenia.

Zobacz również: apteki i farmaceuci w poradach prawnych

Zakup udziałów w spółce z o.o. prowadzącej aptekę

Najwięcej wątpliwości pojawia się wtedy, gdy aptekę prowadzi spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która uzyskała zezwolenie przed wejściem w życie przepisów określanych jako apteka dla aptekarza. Zezwolenia wydane przed 25 czerwca 2017 r. co do zasady zachowały ważność. Nie oznacza to jednak, że obecnie można dowolnie sprzedać udziały takiej spółki osobie niebędącej farmaceutą.

Po zmianach wprowadzających zakaz niedozwolonego przejęcia kontroli nad podmiotem prowadzącym aptekę zakup udziałów w spółce z o.o. trzeba analizować nie tylko formalnie, ale także faktycznie. Znaczenie może mieć liczba nabywanych udziałów, prawa głosu, postanowienia umowy spółki, uprawnienia osobiste wspólników, skład zarządu, finansowanie, umowy inwestycyjne, franczyzowe lub inne porozumienia dające rzeczywisty wpływ na aptekę.

Jeżeli nabycie udziałów przez technika farmacji prowadziłoby do przejęcia kontroli nad podmiotem prowadzącym aptekę, transakcja może być sprzeczna z art. 99 ust. 3aa Prawa farmaceutycznego. Ryzyko jest szczególnie wysokie przy zakupie większości udziałów, nabyciu pakietu dającego samodzielną decyzyjność albo przy takiej konstrukcji umowy, która pozwala faktycznie kierować działalnością apteki.

Inaczej należy oceniać mniejszościowe wejście kapitałowe, które nie daje kontroli ani praw pozwalających faktycznie decydować o aptece. Takie rozwiązanie również wymaga indywidualnej analizy, bo organy Inspekcji Farmaceutycznej mogą badać rzeczywisty układ zależności, a nie tylko sam procent udziałów wpisany w dokumentach.

Jeżeli w sprawie występuje współwłaściciel apteki, sukcesja rodzinna albo rozliczenia z dotychczasowym właścicielem, pomocne może być także omówienie: przekazanie apteki w rodzinie.

Spółka jawna, partnerska i cywilna a osoba niebędąca farmaceutą

W przypadku spółki jawnej i spółki partnerskiej przepisy są jednoznaczne: wspólnikami albo partnerami muszą być wyłącznie farmaceuci posiadający prawo wykonywania zawodu, a przedmiot działalności spółki musi obejmować wyłącznie prowadzenie aptek. Technik farmacji nie może więc zostać wspólnikiem takiej spółki prowadzącej aptekę na zasadach przewidzianych dla nowych zezwoleń.

W spółkach osobowych zmiana składu wspólników ma zasadnicze znaczenie, bo zezwolenie jest ściśle związane z podmiotem i osobami spełniającymi ustawowe warunki. Wprowadzenie osoby nieuprawnionej do spółki jawnej lub partnerskiej mogłoby doprowadzić do problemów z zezwoleniem.

Spółka cywilna nie jest obecnie modelem, który pozwala technikowi farmacji bezpiecznie wejść do prowadzenia apteki jako wspólnik. Przy tego rodzaju strukturach trzeba dodatkowo badać, na kogo wydano zezwolenie, czy nastąpiła zmiana przedsiębiorców oraz czy nie doszło do zdarzeń powodujących wygaśnięcie albo konieczność zmiany zezwolenia.

Kierownik apteki nie rozwiązuje problemu własności

Każda apteka ogólnodostępna musi mieć ustanowionego kierownika apteki. Kierownikiem może być farmaceuta spełniający warunki z art. 88 ust. 2 Prawa farmaceutycznego, w tym odpowiedni staż, obowiązki zawodowe i rękojmię należytego prowadzenia apteki. Zmiana kierownika wymaga złożenia wniosku do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego.

Nie należy jednak utożsamiać funkcji kierownika z prawem do prowadzenia apteki jako przedsiębiorca. Kierownik odpowiada za osobiste kierowanie apteką i nadzór nad jej działalnością fachową, ale podmiot prowadzący aptekę musi sam spełniać warunki wynikające z przepisów o zezwoleniu. Dlatego zatrudnienie magistra farmacji nie wystarczy, aby technik farmacji mógł przejąć aptekę, jeżeli transakcja naruszałaby ograniczenia właścicielskie.

Co sprawdzić przed wejściem do apteki?

Przed rozpoczęciem negocjacji warto zebrać dokumenty i odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań:

• na jaki podmiot wydano zezwolenie i kiedy je wydano,
• czy aptekę prowadzi osoba fizyczna, spółka osobowa czy spółka z o.o.,
• czy planowana transakcja obejmuje udziały, całe przedsiębiorstwo apteki czy tylko majątek,
• czy nabywca uzyska większość głosów, prawo powoływania zarządu albo inne instrumenty kontroli,
• czy wspólnicy lub podmioty powiązane prowadzą inne apteki, hurtownie farmaceutyczne albo pośrednictwo w obrocie produktami leczniczymi,
• czy umowa spółki lub umowy dodatkowe nie tworzą faktycznej kontroli nad apteką,
• czy aktualny kierownik apteki spełnia wymogi z art. 88 Prawa farmaceutycznego.

Jeżeli celem jest rzeczywiste przejęcie biznesu przez technika farmacji, sama umowa sprzedaży udziałów może okazać się niewystarczająca albo ryzykowna. Czasem możliwe jest ułożenie współpracy w sposób ograniczony, np. przez zatrudnienie, udział mniejszościowy albo udział w działalności pomocniczej, ale nie powinno to prowadzić do obchodzenia przepisów o zezwoleniach i kontroli nad apteką.

Zobacz również: sprzedaż wyrobów medycznych

FAQ

Czy technik farmacji może otworzyć własną aptekę?

Nie, technik farmacji nie może uzyskać nowego zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Prawo do uzyskania zezwolenia przysługuje podmiotom wymienionym w art. 99 ust. 4 Prawa farmaceutycznego.

Czy technik farmacji może kupić udziały w spółce z o.o. prowadzącej aptekę?

To zależy od tego, czy nabycie udziałów daje kontrolę nad spółką prowadzącą aptekę. Mniejszościowy udział bez realnego wpływu na decyzje może wymagać innej oceny niż zakup większości udziałów. Każdy przypadek trzeba sprawdzić na podstawie dokumentów spółki i wszystkich umów dodatkowych.

Czy zatrudnienie magistra farmacji jako kierownika wystarczy?

Nie. Kierownik apteki jest konieczny, ale nie zastępuje ustawowych wymagań dotyczących podmiotu prowadzącego aptekę. Jeżeli właściciel lub nabywca nie spełnia wymogów prawa, samo zatrudnienie kierownika nie uzdrowi transakcji.

Czy apteka działająca na zezwoleniu sprzed 2017 r. może nadal działać?

Co do zasady tak, zezwolenia wydane przed wejściem w życie przepisów apteka dla aptekarza zachowały ważność. Nie oznacza to jednak pełnej swobody w sprzedaży udziałów albo przejmowaniu kontroli nad podmiotem prowadzącym aptekę.

Jakie są konsekwencje niedozwolonego przejęcia kontroli nad apteką?

Wojewódzki inspektor farmaceutyczny może cofnąć zezwolenie podmiotowi, nad którym przejęto kontrolę wbrew zakazowi. Dodatkowo podmiot przejmujący kontrolę naraża się na karę pieniężną od 50 000 zł do 5 000 000 zł.

Podsumowanie

Technik farmacji nie może samodzielnie uzyskać nowego zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Wejście do istniejącej apteki jest możliwe tylko wtedy, gdy konkretna konstrukcja prawna nie narusza ograniczeń dotyczących zezwoleń, składu wspólników oraz przejęcia kontroli nad podmiotem aptecznym. Szczególnej ostrożności wymaga zakup udziałów w spółce z o.o. posiadającej stare zezwolenie. Przed zawarciem umowy trzeba przeprowadzić analizę prawną dokumentów spółki, zezwolenia i powiązań kapitałowych.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 612 – w szczególności art. 88, art. 90, art. 91, art. 99, art. 100, art. 101, art. 103, art. 104 i art. 104a.
• Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Prawo farmaceutyczne, Dz.U. z 2017 r. poz. 1015 – przepisy przejściowe dotyczące zezwoleń wydanych przed wejściem w życie nowelizacji.
• Kodeks spółek handlowych – zasady funkcjonowania spółek handlowych, w tym spółki z o.o., spółki jawnej i spółki partnerskiej.