Rezygnacja ze stażysty z urzędu pracy – skutki dla pracodawcy

Podstawa prawna stażu

Staże dla osób bezrobotnych organizowane przez powiatowe urzędy pracy reguluje przede wszystkim art. 53 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z art. 53 ust. 1 tej ustawy starosta może skierować bezrobotnego do odbycia stażu u organizatora stażu przez okres wskazany w ustawie i w umowie.

Staż nie jest umową o pracę. Bezrobotny wykonuje zadania na podstawie programu stażu, a stypendium wypłaca co do zasady urząd pracy, nie organizator. Zasady odbywania stażu doprecyzowuje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych.

W praktyce podstawowe znaczenie ma nie tylko ustawa i rozporządzenie, ale także konkretna umowa zawarta między starostą a organizatorem. To właśnie tam zwykle opisuje się przypadki wcześniejszego zakończenia stażu, obowiązki organizatora, zasady opieki nad stażystą oraz ewentualne zobowiązanie do późniejszego zatrudnienia.

Zobacz również: staż z urzędu pracy

Czy można zrezygnować ze stażysty przed końcem stażu?

Tak, ale nie w pełni swobodnie. Organizator stażu może wystąpić do powiatowego urzędu pracy o wcześniejsze zakończenie stażu albo rozwiązanie umowy w części dotyczącej konkretnego bezrobotnego, jeżeli istnieją ku temu realne i dające się wykazać przyczyny.

Najczęściej podstawą są:

• naruszenia obowiązków przez stażystę,
• nierealizowanie programu stażu,
• utrata warunków do dalszego organizowania stażu po stronie pracodawcy,
• inne okoliczności przewidziane w samej umowie ze starostą.

Natomiast sama chęć zatrudnienia innej, bardziej doświadczonej osoby zwykle nie jest wystarczającym argumentem. Jeżeli umowa przewiduje po zakończeniu stażu obowiązek zatrudnienia stażysty przez określony czas, urząd może uznać, że organizator wycofuje się z wcześniej przyjętych zobowiązań bez ważnej przyczyny.

Kiedy urząd pracy może przerwać staż?

Na podstawie § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2009 r. starosta może pozbawić bezrobotnego możliwości kontynuowania stażu m.in. w razie nieusprawiedliwionej nieobecności, naruszenia podstawowych obowiązków określonych w regulaminie pracy albo przepisach prawa, a także gdy bezrobotny z własnej winy nie realizuje programu stażu.

To ważne, bo organizator nie „wyrzuca” samodzielnie stażysty jak pracownika na umowie o pracę. Powinien zgłosić do PUP konkretne naruszenia, opisać je i przedstawić dowody. Dopiero urząd podejmuje decyzję w ramach obowiązującej procedury.

Jeżeli problem dotyczy sposobu wykonywania obowiązków, warto wcześniej sprawdzić także regulamin pracy, harmonogram stażu oraz ustalenia dotyczące czasu wykonywania zadań. Część sporów wynika z błędnego założenia, że stażysta ma identyczne obowiązki jak pracownik etatowy. Nie zawsze tak jest. Pomocne mogą być też wyjaśnienia dotyczące tego, jakie są obowiązki stażysty.

Jakie mogą być konsekwencje dla pracodawcy?

Konsekwencje zależą przede wszystkim od treści umowy zawartej z PUP oraz od tego, czy organizator ma obiektywne powody przerwania stażu.

W wielu urzędach pracy wzory umów przewidują dodatkowo, że organizator ma obowiązek niezwłocznie informować starostę o każdym zdarzeniu wpływającym na realizację programu stażu. Jeżeli tego nie zrobi, urząd może uznać, że organizator nienależycie wykonuje umowę.

Jeżeli umowa przewiduje obowiązek zatrudnienia po stażu przez oznaczony czas, trzeba szczególnie ostrożnie ocenić skutki rezygnacji. W takim przypadku znaczenie ma nie tylko samo przerwanie stażu, ale też to, czy brak zatrudnienia będzie przez urząd potraktowany jako niewykonanie warunku udzielenia wsparcia.

Czy można powołać się na Kodeks cywilny?

Ostrożnie. W starszej praktyce spotykało się odwołania do art. 746 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, który reguluje wypowiedzenie zlecenia. Nie jest to jednak podstawa pewna automatycznie w każdej sprawie dotyczącej stażu z PUP.

Umowa o zorganizowanie stażu jest umową administracyjnoprawną lub cywilnoprawną o szczególnym charakterze, silnie ukształtowaną przez ustawę i rozporządzenie. Dlatego w praktyce pierwszeństwo ma jej treść oraz przepisy szczególne dotyczące stażu. Powołanie się pomocniczo na art. 746 Kodeksu cywilnego bywa rozważane tylko wtedy, gdy nie stoi to w sprzeczności z naturą stosunku prawnego i treścią umowy, ale nie powinno być jedynym argumentem.

Inaczej mówiąc: bezpieczniej jest oprzeć wniosek przede wszystkim na konkretnych zapisach umowy ze starostą, § 7 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych oraz art. 53 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a nie wyłącznie na konstrukcji wypowiedzenia zlecenia.

Jak bezpiecznie zakończyć staż – krok po kroku

Jeżeli chce Pan ograniczyć ryzyko problemów z urzędem pracy, proszę działać w tej kolejności:

1. Sprawdzić umowę z PUP – zwłaszcza paragrafy dotyczące rozwiązania umowy, obowiązku zatrudnienia po stażu, przyczyn przerwania stażu i sankcji za niewykonanie zobowiązań.
2. Zebrać dowody – notatki służbowe, ewidencję nieobecności, korespondencję, uwagi opiekuna stażu, potwierdzenia naruszeń programu lub regulaminu.
3. Opisać konkretne przyczyny – nie ogólnie „brak zadowolenia”, lecz np. powtarzające się spóźnienia, odmowa wykonywania zadań zgodnych z programem, naruszenie zasad organizacyjnych, brak predyspozycji uniemożliwiający realizację programu.
4. Złożyć pisemny wniosek do PUP – z żądaniem wcześniejszego zakończenia stażu albo rozwiązania umowy w części dotyczącej tej osoby.
5. Nie podejmować jednostronnych działań faktycznych bez kontaktu z PUP – np. nie odsuwać stażysty „na stałe” od wykonywania zadań bez formalnego uzgodnienia z urzędem, chyba że chodzi o pilne kwestie bezpieczeństwa.

W piśmie warto podać daty zdarzeń, wskazać naruszone obowiązki i dołączyć kopie dokumentów. Im bardziej konkretne uzasadnienie, tym większa szansa, że urząd potraktuje wniosek poważnie.

Zobacz również: usługi PUP

Czy można przerwać staż, bo pojawił się lepszy kandydat?

Co do zasady to bardzo ryzykowne. Staż z PUP nie służy swobodnemu „testowaniu” osób do pracy z możliwością zastąpienia ich kimś bardziej obiecującym w dowolnym momencie. Jeżeli stażysta prawidłowo realizuje program, a organizator ma nadal warunki do prowadzenia stażu, sama chęć zatrudnienia innej osoby zwykle nie uzasadnia wcześniejszego zakończenia.

Jeżeli jednak równolegle występują obiektywne problemy z realizacją stażu albo nastąpiła rzeczywista zmiana sytuacji firmy, ocena może być inna. Każdorazowo zależy to od stanu faktycznego i od zapisów podpisanej umowy.

Podsumowanie

Rezygnacja ze stażysty z urzędu pracy jest możliwa, ale powinna być oparta na rzeczywistych i wykazywalnych przyczynach. Najważniejsze znaczenie mają: art. 53 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, § 7 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych oraz konkretne postanowienia umowy z PUP.

Jeżeli stażysta narusza obowiązki albo nie da się dalej realizować programu, warto przygotować dobrze udokumentowany wniosek do urzędu pracy. Jeżeli jedynym powodem jest chęć zatrudnienia kogoś lepszego, ryzyko negatywnych konsekwencji po stronie organizatora wyraźnie rośnie.

FAQ

Czy stażystę z urzędu pracy można zwolnić tak jak pracownika?

Nie. Stażysta nie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Organizator powinien zgłosić problem do PUP i działać zgodnie z umową o organizację stażu oraz przepisami szczególnymi.

Czy brak zadowolenia z pracy stażysty wystarczy?

Samo ogólne niezadowolenie zwykle nie wystarcza. Potrzebne są konkretne, możliwe do wykazania okoliczności, np. naruszenia obowiązków, nieobecności albo brak realizacji programu stażu.

Czy urząd pracy musi zgodzić się na wniosek pracodawcy?

Nie. PUP ocenia zasadność wniosku na podstawie umowy, przepisów i przedstawionych dowodów. Dlatego uzasadnienie powinno być rzeczowe i dobrze udokumentowane.

Czy obowiązek zatrudnienia po stażu zawsze jest bezwzględny?

To zależy od treści umowy. Jeżeli organizator zobowiązał się do zatrudnienia po zakończeniu stażu, niewykonanie tego obowiązku może wywołać skutki przewidziane w umowie z PUP.

Czy można powołać się na art. 746 Kodeksu cywilnego?

Pomocniczo bywa to rozważane, ale nie powinno zastępować podstaw wynikających z umowy ze starostą i przepisów o stażu. W sprawach stażowych najważniejsze są przepisy szczególne i konkretna treść zawartej umowy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – ISAP.

2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych – ISAP.

3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – ISAP.