Przycinanie drzew a limit 30% korony – jak liczyć legalnie

Jak liczyć 30% korony drzewa?

Na dziś podstawowe znaczenie ma art. 87a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 87a ust. 2 tej ustawy prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że zachodzi jeden z wyjątków wskazanych w ustawie.

To oznacza, że punkt odniesienia nie powinien być sprowadzany wyłącznie do korony widocznej bezpośrednio przed ostatnim cięciem, jeżeli wcześniej drzewo było już silnie podkrzesane lub redukowane. Sam przepis mówi bowiem o koronie rozwiniętej w całym okresie rozwoju drzewa. W praktyce organ będzie oceniał nie tylko aktualny wygląd drzewa, ale również zakres wcześniejszych ingerencji, o ile da się to ustalić na podstawie oględzin, zdjęć, opinii specjalisty albo innych dowodów.

W Pana sytuacji nie ma więc bezpiecznej podstawy do przyjęcia, że kolejne 30% liczy się od korony już wcześniej zmniejszonej. Taka interpretacja byłaby ryzykowna.

Kiedy można przekroczyć limit 30%?

Zgodnie z art. 87a ust. 2 pkt 1–3 ustawy o ochronie przyrody limit 30% nie obowiązuje w zwykłej postaci, jeżeli prace mają na celu:

• usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych,
• utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa,
• wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywrócenia statyki drzewa.

Jeżeli chodzi o trzeci przypadek, art. 87a ust. 3 ustawy o ochronie przyrody wymaga dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu. Tę dokumentację trzeba przechowywać przez 5 lat od końca roku, w którym wykonano zabieg.

W praktyce warto mieć także opis wykonanych prac, datę ich wykonania, dane wykonawcy oraz fotografie sprzed i po cięciu. Gdy sprawa budzi spór z sąsiadem albo może zainteresować urząd gminy, starostę lub straż miejską, brak dokumentacji zwykle działa na niekorzyść właściciela nieruchomości albo zlecającego prace.

Zobacz również: przycinanie drzew a odpowiedzialność prawna oraz wycinka drzew bez zezwolenia.

Kiedy przycięcie oznacza uszkodzenie albo zniszczenie drzewa?

Art. 87a ust. 4 ustawy o ochronie przyrody stanowi, że usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż wskazany w art. 87a ust. 2 pkt 1–3, stanowi uszkodzenie drzewa.

Z kolei zgodnie z art. 87a ust. 5 tej samej ustawy usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% tej korony, również w celu innym niż ustawowo dopuszczony, stanowi zniszczenie drzewa.

Konsekwencje administracyjne wiążą się następnie z art. 88 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, który przewiduje administracyjną karę pieniężną m.in. za zniszczenie drzewa albo uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony. Wysokość kary ustala organ według zasad wynikających z art. 89 ustawy o ochronie przyrody. Ostateczna kwota zależy więc od konkretnego stanu faktycznego, gatunku drzewa, jego obwodu i sposobu kwalifikacji naruszenia.

Czy art. 87a stosuje się do każdego drzewa?

Nie zawsze. Art. 87a ust. 6 ustawy o ochronie przyrody wskazuje, że przepisu ust. 2 nie stosuje się do drzew, o których mowa w art. 83f ust. 1 tej ustawy. Chodzi o szczególne przypadki, dla których ustawa przewiduje odrębne zasady związane z usuwaniem drzew i krzewów.

To jednak nie oznacza pełnej dowolności przy cięciach. Nadal znaczenie mogą mieć inne obowiązki wynikające z ustawy o ochronie przyrody, przepisów dotyczących ochrony gatunkowej ptaków, a w określonych sytuacjach również przepisy lokalne, np. dotyczące form ochrony przyrody.

Trzeba też pamiętać, że jeśli na drzewie znajdują się gniazda ptaków albo drzewo jest siedliskiem gatunków chronionych, zastosowanie mogą mieć zakazy z art. 52 ust. 1 oraz art. 131 pkt 14 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, a także przepisy wykonawcze dotyczące ochrony gatunkowej zwierząt. Wtedy problem nie dotyczy już tylko procentu usuniętej korony, ale także naruszenia zakazów wobec gatunków chronionych.

Jakie znaczenie ma orzecznictwo?

W praktyce pojawiały się spory, czy pojęcie „korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa” należy rozumieć jako koronę historycznie ukształtowaną, czy tylko stan istniejący na moment rozpoczęcia prac. W orzecznictwie prezentowano różne podejścia.

W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 11 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 238/17, sąd zakwestionował automatyczne odwoływanie się do hipotetycznej korony, która mogłaby się rozwinąć bez ingerencji człowieka lub przyrody. Z drugiej strony w piśmiennictwie podkreśla się, że nie można interpretować przepisu tak, aby odniesienie do korony rozwiniętej „w całym okresie rozwoju drzewa” stało się zbędne.

Najbezpieczniejszy praktyczny wniosek jest więc taki: nie należy zakładać, że wcześniejsze silne cięcie „zeruje licznik” i pozwala ponownie usuwać 30% od już pomniejszonej korony. Przy braku jasnej i jednolitej praktyki organów lepiej przyjąć ostrożniejsze podejście oraz dobrze udokumentować cel i zakres zabiegu.

Zobacz również: uschnięte drzewa w ogrodzie oraz wycinka drzew na granicy działki.

Jak przygotować się do legalnego przycinania drzewa?

Jeżeli planuje Pan redukcję korony, bezpiecznie jest:

• wykonać zdjęcia drzewa z kilku stron przed rozpoczęciem prac,
• opisać cel zabiegu, np. usunięcie gałęzi suchych, odciążenie korony, poprawa statyki,
• zlecić prace osobie mającej doświadczenie arborystyczne,
• zachować rachunek, protokół lub opis zakresu prac,
• w razie zabiegu z art. 87a ust. 2 pkt 3 zgromadzić dokumentację wymaganą przez art. 87a ust. 3 ustawy.

Gdy drzewo rośnie blisko granicy działki, drogi publicznej, linii energetycznej albo budynku, trzeba dodatkowo ocenić, czy sprawa nie dotyczy również odpowiedzialności cywilnej za ewentualną szkodę lub obowiązków związanych z bezpieczeństwem. Sam fakt zagrożenia nie zwalnia automatycznie z obowiązku działania w granicach prawa.

Tabela: co oznacza zakres przycięcia korony?

FAQ

Czy mogę liczyć 30% od obecnej, wcześniej już przyciętej korony?

Nie należy tego zakładać. Art. 87a ust. 2 ustawy o ochronie przyrody odwołuje się do korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, więc przyjęcie tylko aktualnego stanu korony może być zakwestionowane.

Czy usunięcie suchych gałęzi wlicza się do limitu 30%?

Usuwanie gałęzi obumarłych lub nadłamanych jest ustawowym wyjątkiem przewidzianym w art. 87a ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody. Mimo to prace nadal powinny być wykonane w sposób najmniej szkodzący drzewu.

Czy potrzebuję zgody urzędu na samo przycięcie drzewa?

Nie zawsze. Samo przycinanie nie jest co do zasady tym samym co usunięcie drzewa, ale musi mieścić się w granicach art. 87a ustawy o ochronie przyrody oraz innych przepisów, np. o ochronie gatunkowej. W konkretnych przypadkach warto sprawdzić, czy drzewo nie rośnie na obszarze objętym dodatkowymi ograniczeniami.

Jak długo przechowuje się dokumentację zabiegu przywracającego statykę?

Przez 5 lat od końca roku, w którym wykonano zabieg – tak stanowi art. 87a ust. 3 ustawy o ochronie przyrody.

Kto odpowiada, jeśli cięcie wykonała wynajęta firma?

To zależy od okoliczności sprawy, zakresu zlecenia i ustaleń dowodowych. W postępowaniu administracyjnym odpowiedzialność często wiąże się z posiadaczem nieruchomości albo podmiotem zlecającym prace, dlatego warto precyzyjnie ustalić zakres robót i zachować dokumenty od wykonawcy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody – Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880.
2. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 238/17.
3. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska.
4. K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, WKP.
5. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., II OSK 2136/12.