Czterodniowy tydzień pracy po 10 godzin dziennie

Czy można pracować 4 dni w tygodniu po 10 godzin?

Tak, co do zasady jest to możliwe. W opisanej sytuacji właściwym rozwiązaniem jest system skróconego tygodnia pracy, uregulowany w art. 143 Kodeksu pracy. Przepis ten pozwala pracownikowi wykonywać pracę przez mniej niż 5 dni w tygodniu przy równoczesnym przedłużeniu dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej jednak niż do 12 godzin.

W praktyce oznacza to, że pracownik zatrudniony na pełny etat może pracować np. od poniedziałku do czwartku po 10 godzin i mieć wolny piątek, o ile taki rozkład mieści się w obowiązującym okresie rozliczeniowym oraz został prawidłowo ustalony. Więcej o granicach takiej organizacji czasu pracy wyjaśnia też omówienie dotyczące sytuacji, gdy występuje przedłużony dobowy wymiar pracy.

Ważne jest to, że praca po 10 godzin nie jest sama w sobie pracą nadliczbową, jeżeli odbywa się w prawidłowo wprowadzonym systemie skróconego tygodnia pracy. Jeżeli jednak pracodawca tylko nieformalnie poleca dłuższe dniówki, bez właściwego systemu i rozkładu czasu pracy, powstaje ryzyko naruszenia przepisów o czasie pracy i rozliczaniu nadgodzin.

Wniosek pracownika i zgoda pracodawcy

System skróconego tygodnia pracy nie jest wprowadzany jednostronnie przez pracodawcę. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 143 Kodeksu pracy wniosek pracownika może być złożony w postaci papierowej albo elektronicznej. Pracownik może więc złożyć go tradycyjnie na piśmie albo np. e-mailem, jeżeli u pracodawcy taka forma korespondencji pozwala jednoznacznie ustalić treść wniosku i osobę składającą wniosek.

Sam wniosek nie oznacza jednak, że pracodawca musi się zgodzić. Przepis mówi, że system ten „może” być stosowany, a nie że pracodawca ma obowiązek uwzględnić każdy wniosek pracownika. Jeżeli strony uzgodnią takie rozwiązanie, jego zastosowanie następuje na podstawie umowy o pracę, co w praktyce najczęściej wymaga odpowiedniego aneksu albo innego pisemnego potwierdzenia zmiany warunków organizacji czasu pracy.

Nie należy mylić skróconego tygodnia pracy z obniżeniem etatu. Przy pracy 4 dni po 10 godzin pracownik nadal może wykonywać pełny wymiar czasu pracy, czyli przeciętnie 40 godzin tygodniowo. Inny charakter ma natomiast obniżenie wymiaru pracy na wniosek, które wpływa na liczbę godzin wynikającą z etatu.

Czy po każdym 10-godzinnym dniu trzeba mieć dzień wolny?

Nie. Twierdzenie, że po każdym dniu pracy po 10 godzin trzeba mieć cały dzień wolny, jest zbyt daleko idące. Kodeks pracy wymaga przede wszystkim zachowania minimalnych okresów odpoczynku: co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie pracowniczej oraz co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdym tygodniu.

Przykładowo praca od poniedziałku do czwartku po 10 godzin może być zgodna z prawem, jeżeli rozkład zapewnia wymagane odpoczynki i nie przekracza norm w przyjętym okresie rozliczeniowym. Wolny piątek w takim modelu nie jest więc „odpoczynkiem po każdej dniówce”, lecz konsekwencją wykonywania pracy przez mniej niż 5 dni w tygodniu.

Trzeba jednocześnie pamiętać, że okres rozliczeniowy w systemie skróconego tygodnia pracy nie może przekraczać 1 miesiąca. Pracodawca powinien tak ułożyć harmonogram, aby w tym okresie prawidłowo rozliczyć czas pracy, dni pracy i dni wolne.

Kiedy dobowy czas pracy nie może przekraczać 8 godzin?

W systemie skróconego tygodnia pracy dobowy czas pracy niektórych pracowników nie może przekraczać 8 godzin. Dotyczy to w szczególności pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, pracownic w ciąży oraz pracowników opiekujących się dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia, jeżeli nie wyrazili zgody na dłuższy dobowy wymiar pracy.

Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem z tego powodu wymiaru czasu pracy. W przypadku rodziców warto dodatkowo sprawdzić ograniczenia w pracy rodzica małego dziecka, ponieważ ochrona rodzicielska w Kodeksie pracy obejmuje także inne sytuacje, np. pracę w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej czy delegowanie poza stałe miejsce pracy.

Jak przygotować wniosek o skrócony tydzień pracy?

We wniosku warto wskazać proponowany system czasu pracy, liczbę dni pracy w tygodniu, proponowane godziny pracy, dzień lub dni wolne oraz datę, od której pracownik chciałby rozpocząć pracę w takim modelu. Dobrze jest też krótko uzasadnić wniosek, np. opieką nad członkiem rodziny, studiami, dojazdami albo innymi stałymi obowiązkami.

Pracodawca powinien ocenić, czy taki rozkład jest możliwy organizacyjnie i zgodny z przepisami. Jeżeli go zaakceptuje, należy zadbać o prawidłowe odzwierciedlenie ustaleń w dokumentach pracowniczych oraz harmonogramie czasu pracy. Dzięki temu później łatwiej uniknąć sporu o nadgodziny, dni wolne i wynagrodzenie.

FAQ

Czy pracodawca musi zgodzić się na 4 dni pracy po 10 godzin?

Nie. Pracownik może złożyć wniosek, ale pracodawca nie ma ustawowego obowiązku jego uwzględnienia. Jeżeli jednak strony dojdą do porozumienia, zastosowanie systemu powinno zostać prawidłowo ujęte w umowie o pracę lub aneksie.

Czy 10 godzin pracy dziennie oznacza nadgodziny?

Nie zawsze. Jeżeli pracownik jest objęty systemem skróconego tygodnia pracy, dobowy wymiar może zostać przedłużony maksymalnie do 12 godzin. Nadgodziny mogą natomiast powstać, gdy dłuższa praca jest polecana poza prawidłowym systemem albo ponad obowiązujący pracownika harmonogram.

Czy w skróconym tygodniu pracy zawsze trzeba pracować dokładnie 4 dni?

Nie. Przepis mówi o wykonywaniu pracy przez mniej niż 5 dni w tygodniu. Najczęstszy model to 4 dni po 10 godzin, ale konkretny rozkład zależy od pełnego wymiaru czasu pracy, okresu rozliczeniowego, potrzeb zakładu i uzgodnień z pracownikiem.

Czy można mieć zawsze wolny piątek?

Tak, jeżeli pracodawca wyrazi zgodę i taki rozkład zostanie prawidłowo zaplanowany. Pracownik może zaproponować stały wolny dzień, ale ostatecznie harmonogram musi być zgodny z przepisami o czasie pracy oraz organizacją pracy u pracodawcy.

Czy rodzic małego dziecka może pracować po 10 godzin dziennie?

Pracownik opiekujący się dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia nie powinien mieć planowanego czasu pracy powyżej 8 godzin w tym systemie bez swojej zgody. W razie sporu znaczenie ma nie tylko sam status rodzica, lecz także treść zgody, organizacja pracy i aktualna sytuacja rodzinna.

Podsumowanie

Czterodniowy tydzień pracy po 10 godzin dziennie jest dopuszczalny, ale nie jako dowolne ustne ustalenie z kierownikiem. Powinien wynikać z wniosku pracownika i zostać zastosowany na podstawie umowy o pracę, z zachowaniem miesięcznego okresu rozliczeniowego oraz limitu do 12 godzin na dobę. Kierownik nie ma racji, jeżeli twierdzi, że po każdym 10-godzinnym dniu pracy zawsze trzeba udzielić całego dnia wolnego. Konieczne jest jednak zachowanie odpoczynku dobowego i tygodniowego oraz ograniczeń przewidzianych dla szczególnie chronionych grup pracowników.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 277 - Internetowy System Aktów Prawnych, w szczególności art. 129, art. 132, art. 133, art. 143, art. 148 i art. 150.