Praca w systemie 12 godzin na 7 dni w tygodniu, czy to zgodne z kodeksem pracy

Czas pracy według kodeksu pracy

Zgodnie z art. 129 § 1 kodeksu pracy czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, który nie może przekraczać 4 miesięcy.

Przepisy te oznaczają, że praca stale przez 7 dni w tygodniu jest niedopuszczalna, ponieważ pracownik traci wtedy prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku, obejmującego także 11 godzin odpoczynku dobowego (art. 133 § 1 kp).

Obowiązkowy odpoczynek tygodniowy

Maksymalna liczba dni pracy w tygodniu to 6. Odpoczynek tygodniowy co do zasady powinien obejmować niedzielę, jednak może zostać przesunięty na inny dzień tygodnia w przypadkach dozwolonej pracy w niedzielę (art. 151^10 kp). Nie można jednak tego interpretować jako możliwości pracy bez przerwy przez więcej niż 6 dni z rzędu.

Trybunał Sprawiedliwości UE (wyrok z 9.11.2017 r., C-306/16) potwierdził, że minimalny nieprzerwany okres odpoczynku w wymiarze 24 godzin powinien przypadać w każdym siedmiodniowym okresie, choć nie musi bezpośrednio następować po sześciu dniach pracy.

Wyjątkowe skrócenie odpoczynku

Kodeks pracy dopuszcza wyjątkowe sytuacje, w których odpoczynek tygodniowy może być skrócony do minimum 24 godzin, np. przy akcjach ratowniczych czy awariach (art. 151 § 1 kp). Takie przypadki są jednak ściśle określone i nie mogą stanowić stałej praktyki organizacyjnej w zakładzie pracy.

System równoważnego czasu pracy

Art. 136 kp przewiduje możliwość stosowania systemu równoważnego czasu pracy przy pracach związanych z dozorem urządzeń, gdzie dobowy czas pracy można wydłużyć maksymalnie do 16 godzin. W takim przypadku pracownik musi otrzymać odpoczynek odpowiadający przepracowanemu czasowi.

Wymiar czasu pracy

Wymiar czasu pracy ustala się na podstawie art. 130 kp, a co do zasady wynosi on przeciętnie 40 godzin tygodniowo. Dni świąteczne przypadające w innym dniu niż niedziela obniżają wymiar czasu pracy o 8 godzin. Miesięczny wymiar pracy nie zawsze wynosi 160 godzin, dlatego grafik powinien być dostosowany do obowiązujących norm.

Naruszenie praw pracownika

System pracy polegający na 12-godzinnych zmianach przez 7 dni w tygodniu, nawet przy kolejnych 7 dniach wolnych, narusza przepisy kodeksu pracy. Pracodawca, stosując takie rozwiązanie, naraża się na odpowiedzialność prawną oraz konsekwencje w przypadku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141