Technik pożarnictwa a szkolenia OSP

Czy technik pożarnictwa może prowadzić szkolenia dla OSP?

Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, o jakie szkolenie chodzi. Inaczej ocenia się formalne szkolenie podstawowe lub specjalistyczne strażaka ratownika OSP, a inaczej zwykłe ćwiczenia, instruktaż sprzętowy, doskonalenie wewnętrzne albo zajęcia popularyzujące wiedzę przeciwpożarową.

Aktualnie zasadnicze znaczenie ma ustawa o ochotniczych strażach pożarnych. Zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy szkolenia, w tym szkolenia specjalistyczne strażaków ratowników OSP oraz kandydatów na strażaków ratowników OSP, prowadzi nieodpłatnie Państwowa Straż Pożarna na podstawie programów opracowywanych przez Komendanta Głównego PSP i zatwierdzanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Oznacza to, że OSP albo gmina nie powinny traktować prywatnie zorganizowanego szkolenia jako równoważnego z formalnym szkoleniem PSP, jeżeli ma ono dawać uprawnienia strażaka ratownika OSP.

Technik pożarnictwa może natomiast zostać wykorzystany jako osoba prowadząca część zajęć, instruktor lub osoba wspierająca proces szkolenia, jeżeli przewiduje to organizacja danego szkolenia, program i decyzja właściwego organizatora. Sam dyplom technika pożarnictwa nie jest jednak samodzielnym upoważnieniem do wystawiania zaświadczeń równych zaświadczeniom po szkoleniach PSP.

Co daje tytuł technika pożarnictwa?

Technik pożarnictwa to zawód pożarniczy, do którego kształcenie odbywa się w szkołach Państwowej Straży Pożarnej albo w formie kwalifikacyjnych kursów zawodowych, a uzyskanie tytułu wymaga zdania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. Osoba z takim przygotowaniem posiada wiedzę i umiejętności z zakresu działań ratowniczych, organizacji służby, bezpieczeństwa pożarowego, sprzętu pożarniczego i kierowania działaniami na odpowiednim poziomie.

Nie należy jednak utożsamiać kwalifikacji zawodowych technika pożarnictwa z każdym możliwym uprawnieniem szkoleniowym. W praktyce technik pożarnictwa może być bardzo dobrą osobą do prowadzenia zajęć praktycznych, ćwiczeń i instruktaży, ale trzeba oddzielić kompetencje merytoryczne od formalnego trybu organizacji szkolenia.

Szkolenie formalne a ćwiczenia wewnętrzne w OSP

Do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych jest uprawniony strażak OSP, który spełnia ustawowe warunki, w szczególności ukończył 18 lat, nie ukończył 65 lat, posiada aktualne ubezpieczenie, aktualne orzeczenie lekarskie, odbył szkolenie z zakresu BHP i ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.

Właśnie dlatego trzeba ostrożnie posługiwać się określeniem „szkolenie OSP”. Jeżeli zajęcia mają być elementem przygotowania do statusu strażaka ratownika OSP albo mają kończyć się dokumentem potwierdzającym formalne uprawnienia, należy trzymać się trybu przewidzianego dla PSP i zatwierdzonych programów. Jeżeli natomiast chodzi o bieżące doskonalenie, ćwiczenia, przypomnienie zasad BHP, obsługę sprzętu będącego na wyposażeniu jednostki, musztrę, pogadankę prewencyjną albo przygotowanie do zawodów, technik pożarnictwa może takie zajęcia prowadzić, o ile ma faktyczne kompetencje i działa za zgodą właściwych władz jednostki.

Włączenie jednostki OSP do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego nie zmienia tej podstawowej zasady. Jednostka może mieć większe znaczenie operacyjne i bardziej rozbudowany zakres ćwiczeń, ale formalne szkolenia strażaków ratowników OSP nadal powinny odpowiadać aktualnym programom i procedurom PSP.

Czy prezes OSP może szkolić członków własnej jednostki?

Sam fakt pełnienia funkcji prezesa OSP nie wyklucza prowadzenia zajęć, ćwiczeń lub instruktaży dla członków tej jednostki. OSP jest jednak stowarzyszeniem, więc trzeba sprawdzić statut, regulaminy wewnętrzne, uchwały władz jednostki oraz sposób finansowania zajęć. Inaczej wygląda nieodpłatne prowadzenie ćwiczeń w ramach działalności społecznej, a inaczej odpłatna umowa zawierana z osobą pełniącą funkcję w zarządzie.

Jeżeli szkolenie ma być odpłatne, bezpiecznym rozwiązaniem jest podjęcie jasnej uchwały przez właściwy organ OSP, wskazanie zakresu zajęć, wynagrodzenia, źródła finansowania i osoby uprawnionej do reprezentowania stowarzyszenia przy zawarciu umowy. Prezes nie powinien samodzielnie decydować o przyznaniu sobie wynagrodzenia ani podpisywać umowy w warunkach konfliktu interesów, jeżeli statut lub zasady reprezentacji tego nie dopuszczają.

Jak bezpiecznie zorganizować zajęcia prowadzone przez technika pożarnictwa?

Przed rozpoczęciem zajęć warto ustalić ich charakter. Jeżeli mają być tylko wewnętrznym doskonaleniem, należy opisać temat, datę, listę uczestników, osobę prowadzącą, zakres praktyczny, używany sprzęt oraz zasady bezpieczeństwa. Dobrą praktyką jest sporządzenie krótkiej notatki lub protokołu z ćwiczeń.

Jeżeli zajęcia mają być częścią formalnego szkolenia strażaków ratowników OSP, konieczny jest kontakt z właściwą komendą PSP. W takim przypadku to nie OSP samodzielnie decyduje, że dane szkolenie nadaje uprawnienia, lecz trzeba działać w ramach programu i organizacji przewidzianej dla szkoleń PSP.

• sprawdź, czy zajęcia są formalnym szkoleniem, czy tylko doskonaleniem wewnętrznym;
• ustal, kto jest organizatorem i kto odpowiada za dokumentację;
• zweryfikuj statut OSP, zwłaszcza przy odpłatności dla prezesa lub członka zarządu;
• nie wystawiaj zaświadczeń sugerujących formalne uprawnienia, jeżeli szkolenie nie było prowadzone w odpowiednim trybie;
• przy zajęciach praktycznych zadbaj o badania, ubezpieczenie, środki ochrony i nadzór nad bezpieczeństwem.

FAQ

Czy technik pożarnictwa może sam wystawić zaświadczenie po szkoleniu OSP?

Może potwierdzić udział w prowadzonych przez siebie ćwiczeniach lub instruktażu, jeżeli jest do tego upoważniony przez organizatora. Nie powinien jednak wystawiać dokumentu sugerującego ukończenie formalnego szkolenia PSP, jeśli szkolenie nie było prowadzone w ustawowym trybie.

Czy OSP może sama prowadzić szkolenie podstawowe strażaka ratownika?

Szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych należy traktować jako szkolenie formalne. Zgodnie z ustawą szkolenia strażaków ratowników OSP i kandydatów prowadzi Państwowa Straż Pożarna według zatwierdzonych programów.

Czy prezes OSP może prowadzić szkolenie odpłatnie?

Nie ma ogólnego przepisu, który zawsze tego zakazuje. Trzeba jednak sprawdzić statut, zasady reprezentacji, uchwały władz OSP i źródło finansowania. Przy odpłatności szczególnie istotne jest uniknięcie konfliktu interesów.

Czy szkolenie wewnętrzne daje prawo do udziału w akcjach?

Samo szkolenie wewnętrzne nie zastępuje ustawowych warunków udziału w działaniach ratowniczych. Strażak OSP musi spełnić wymagania z ustawy, w tym mieć odpowiednie badania, ubezpieczenie, szkolenie BHP i ukończone szkolenie podstawowe z wynikiem pozytywnym.

Czy technik pożarnictwa może uczyć w szkole?

To odrębna kwestia. Do prowadzenia zajęć w szkole lub placówce oświatowej mogą być potrzebne kwalifikacje nauczycielskie, przygotowanie pedagogiczne oraz kwalifikacje właściwe dla danego przedmiotu.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 244
• Programy szkoleń OSP publikowane przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej
• Informacje Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej o zawodzie technik pożarnictwa
• Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1312