Poinformowanie urzędu skarbowego o pracy za granicą

Czy trzeba informować urząd skarbowy o pracy za granicą?

Nie istnieje odrębny formularz, którym podatnik „wypisuje się” z polskiej rezydencji podatkowej tylko dlatego, że podjął pracę za granicą. Rezydencja podatkowa wynika z faktycznej sytuacji życiowej i gospodarczej podatnika, a nie z samego oświadczenia złożonego w urzędzie skarbowym.

Jeżeli jednak zmieniła Pani miejsce zamieszkania z Polski na Irlandię, warto zaktualizować dane identyfikacyjne i adresowe w polskim urzędzie skarbowym. Wynika to z zasad ewidencji podatników określonych w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. W praktyce chodzi przede wszystkim o to, aby urząd nie wysyłał korespondencji na nieaktualny polski adres.

Aktualizacja adresu nie decyduje jednak automatycznie o tym, czy jest Pani polskim rezydentem podatkowym. O tym rozstrzygają kryteria z art. 3 ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz, w razie konfliktu rezydencji, art. 4 Konwencji między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Irlandii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania.

Dlaczego rezydencja podatkowa ma znaczenie po wyjeździe do Irlandii?

Samo podjęcie pracy za granicą ani pozostawienie mieszkania czy meldunku w Polsce nie rozstrzyga automatycznie, gdzie dana osoba jest rezydentem podatkowym. Przy ocenie bierze się pod uwagę rzeczywiste miejsce życia, powiązania osobiste i gospodarcze oraz długość pobytu; przy możliwej podwójnej rezydencji znaczenie ma też właściwa umowa międzynarodowa.

Szczegółową ocenę takich okoliczności omawiamy w poradniku o rezydencji podatkowej w Irlandii.

Czy Polska może opodatkować wynagrodzenie z Irlandii?

Jeżeli nie jest Pani polskim rezydentem podatkowym, zastosowanie ma art. 3 ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem osoby fizyczne, które nie mają miejsca zamieszkania w Polsce, podlegają w Polsce obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów osiąganych na terytorium Polski. Jest to tzw. ograniczony obowiązek podatkowy.

Wynagrodzenie za pracę wykonywaną fizycznie w Irlandii nie jest dochodem z pracy wykonywanej na terytorium Polski. Dodatkowo art. 15 Konwencji między Polską a Irlandią przewiduje zasadę, że wynagrodzenie z pracy najemnej jest co do zasady opodatkowane w państwie, w którym praca jest faktycznie wykonywana. Jeżeli więc praca jest wykonywana w Irlandii dla irlandzkiego pracodawcy, podstawowym państwem opodatkowania będzie Irlandia.

Polski urząd skarbowy nie powinien opodatkować Pani irlandzkiej pensji tylko dlatego, że ma Pani w Polsce meldunek, kredyt albo niewynajmowane mieszkanie. Może jednak poprosić o wyjaśnienia, jeżeli z danych urzędu wynika, że nadal figuruje Pani pod polskim adresem albo wcześniej składała Pani w Polsce zeznania roczne jako rezydent.

Mieszkanie, kredyt i meldunek w Polsce

Samo posiadanie mieszkania w Polsce nie przesądza jeszcze o centrum interesów życiowych w rozumieniu art. 3 ust. 1a pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jest to jedna z okoliczności, którą urząd może brać pod uwagę, ale trzeba ją oceniać łącznie z innymi faktami: miejscem pracy, miejscem codziennego pobytu, rodziną, rachunkami bankowymi, aktywnością zawodową i planami życiowymi.

Podobnie meldunek nie jest równoznaczny z rezydencją podatkową. Meldunek jest kategorią ewidencyjną, natomiast rezydencja podatkowa zależy od faktycznego miejsca życia i powiązań osobistych oraz gospodarczych.

Inaczej będzie, jeżeli mieszkanie w Polsce zacznie przynosić dochód, np. z najmu, albo zostanie sprzedane. Wtedy dochód związany z nieruchomością położoną w Polsce może podlegać opodatkowaniu w Polsce na podstawie art. 3 ust. 2b pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nawet gdy podatnik jest nierezydentem.

Jaki formularz złożyć po wyjeździe za granicę?

Właściwy formularz zależy od tego, jakim identyfikatorem podatkowym posługuje się podatnik i czy prowadzi działalność gospodarczą.

• ZAP-3 składa osoba fizyczna, której identyfikatorem podatkowym jest PESEL, jeżeli nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest zarejestrowanym podatnikiem VAT i chce zaktualizować m.in. adres zamieszkania, dane kontaktowe lub rachunek bankowy.
• NIP-7 składa osoba fizyczna posługująca się NIP, jeżeli nie aktualizuje danych przez CEIDG.
• CEIDG-1 służy do aktualizacji danych przedsiębiorcy wpisanego do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Jeżeli nie prowadzi Pani działalności gospodarczej i rozliczała się Pani jako osoba fizyczna z identyfikatorem PESEL, najczęściej właściwy będzie formularz ZAP-3. W formularzu wskazuje się aktualny adres zamieszkania. Nie jest to jednak formularz, który sam w sobie przesądza o rezydencji podatkowej.

Jak udowodnić rezydencję podatkową w Irlandii?

Jeżeli polski urząd skarbowy zapyta o Pani sytuację, warto przedstawić dokumenty pokazujące, że rzeczywiste centrum życia znajduje się w Irlandii. Zgodnie z art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa jako dowód w postępowaniu podatkowym można dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem.

Przydatne mogą być zwłaszcza:

• irlandzki certyfikat rezydencji podatkowej, czyli dokument, o którym mowa w art. 5a pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wydany przez właściwą administrację podatkową państwa rezydencji,
• umowa o pracę lub zaświadczenie od irlandzkiego pracodawcy,
• potwierdzenia zapłaty podatku w Irlandii,
• umowa najmu mieszkania w Irlandii lub dokumenty potwierdzające stałe miejsce pobytu,
• rachunki za media, korespondencja urzędowa, potwierdzenie ubezpieczenia, dokumenty bankowe,
• dowody sporadycznych pobytów w Polsce, np. bilety lotnicze lub zestawienie dni pobytu.

Konsekwencje nieaktualnego adresu w urzędzie skarbowym

Brak aktualizacji danych adresowych może powodować praktyczne problemy, nawet jeżeli nie zmienia samej rezydencji podatkowej. Urząd może kierować korespondencję na adres widniejący w ewidencji, a podatnik może nie dowiedzieć się w porę o wezwaniu, czynnościach sprawdzających albo postępowaniu.

Jeżeli toczy się już postępowanie podatkowe, art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na stronę oraz jej przedstawiciela lub pełnomocnika obowiązek zawiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu. Zgodnie z art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej w razie zaniedbania tego obowiązku pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem.

Dodatkowo art. 81 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy przewiduje odpowiedzialność za niezłożenie w terminie wymaganej informacji podatkowej lub zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacyjnego, jeżeli obowiązek taki wynika z przepisów. W praktyce najbezpieczniej jest więc zaktualizować dane niezwłocznie po przeprowadzce.

FAQ

Źródła

• Art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 1a, art. 3 ust. 2a, art. 3 ust. 2b pkt 4, art. 4a oraz art. 5a pkt 21 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Art. 4, art. 15 oraz art. 24 Konwencji między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Irlandii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu.
• Art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.
• Art. 146 § 1 i § 2 oraz art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
• Art. 81 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy.